Azərbaycan-Özbəkistan qardaşlığı yeni strateji mərhələdə

Prezident İlham Əliyevin UzA-ya müsahibəsi iki ölkə münasibətlərinin gələcək inkişaf perspektivlərini ortaya qoyur
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə (UzA) verdiyi müsahibə Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin mahiyyətini, əldə olunan mühüm nəticələri və qarşıdakı dövr üçün prioritet istiqamətləri əks etdirən mühüm siyasi mesaj kimi diqqəti cəlb edir. Müsahibədə iki qardaş ölkə arasında əlaqələrin yalnız ikitərəfli münasibətlər müstəvisində deyil, bütövlükdə Türk dünyasının və geniş regionun inkişafı baxımından əhəmiyyəti ön plana çıxarılır.

Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər uzun illər ərzində formalaşmış tarixi, mədəni və mənəvi bağlara söykənir. Eyni soykökə, ortaq dil və mədəniyyətə, zəngin tarixi irsə malik iki xalq arasındakı dostluq münasibətləri müasir dövrdə dövlətlərarası strateji tərəfdaşlığın möhkəm təməlini yaradıb.

Son illərdə bu münasibətlər xüsusilə sürətli inkişaf mərhələsinə daxil olub. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev arasında qarşılıqlı etimad və səmimi münasibətlər iki ölkənin siyasi dialoqunun daha da dərinləşməsinə mühüm təsir göstərir. Yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər, imzalanan sənədlər və həyata keçirilən birgə layihələr Azərbaycan-Özbəkistan əlaqələrinin konkret nəticələr üzərində qurulduğunu nümayiş etdirir.

Müttəfiqlik münasibətləri möhkəmlənir

Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlərin inkişafında son illərdə imzalanmış strateji sənədlərin xüsusi əhəmiyyəti var. Strateji tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi və müttəfiqlik münasibətlərinin inkişaf etdirilməsi iki ölkənin xarici siyasətində qarşılıqlı dəstəyin və etimadın yüksək səviyyəyə çatdığını göstərir.

Ali Dövlətlərarası Şuranın yaradılması da bu baxımdan mühüm addımdır. Bu mexanizm dövlətlərarası münasibətlərin sistemli şəkildə inkişaf etdirilməsinə, yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsinə və əldə olunan razılaşmaların icrasına nəzarət baxımından əhəmiyyətli platformaya çevrilib.

Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində səsləndirdiyi fikirlərdən aydın olur ki, Azərbaycan və Özbəkistan mövcud imkanlarla kifayətlənmək niyyətində deyil. Əksinə, qarşılıqlı əlaqələrin daha da genişləndirilməsi və yeni sahələrin əməkdaşlıq gündəliyinə daxil edilməsi qarşıda duran əsas məqsədlərdəndir.

İqtisadi əməkdaşlıq yeni imkanlar açır
Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin mühüm istiqamətlərindən biri iqtisadi və ticarət əlaqələridir. Son dövrlərdə qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin əhəmiyyətli dərəcədə artması iki ölkənin iqtisadi potensialının bir-birini tamamladığını göstərir.

İnvestisiya əməkdaşlığının genişləndirilməsi də xüsusi diqqət çəkir. Azərbaycan-Özbəkistan İnvestisiya Şirkətinin fəaliyyəti birgə layihələrin maliyyələşdirilməsi və qarşılıqlı sərmayələrin artırılması üçün mühüm mexanizm rolunu oynayır.

Sənaye, kənd təsərrüfatı, energetika, nəqliyyat, logistika və digər sahələrdə həyata keçirilən layihələr gələcəkdə iqtisadi əlaqələrin daha da genişlənməsi üçün ciddi potensialın olduğunu göstərir.
Bu baxımdan iki ölkənin iqtisadi münasibətlərində əsas məqsədlərdən biri sadəcə ticarət dövriyyəsinin artırılması deyil, yüksək əlavə dəyər yaradan birgə istehsal müəssisələrinin, investisiya layihələrinin və regional bazarlara çıxış imkanlarının genişləndirilməsidir.

Azərbaycan və Özbəkistan Orta Dəhlizin fəal iştirakçılarıdır

Müasir dövrdə nəqliyyat və logistika məsələləri dövlətlərin iqtisadi və geosiyasi mövqeyinin müəyyənləşdirilməsində mühüm amillərdən birinə çevrilib. Azərbaycan və Özbəkistanın bu istiqamətdə əməkdaşlığı xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycanın Xəzər dənizi üzərindən Mərkəzi Asiyanı Avropa ilə birləşdirən əsas nəqliyyat marşrutlarından birində yerləşməsi, Özbəkistanın isə Mərkəzi Asiyanın mühüm iqtisadi və nəqliyyat mərkəzlərindən biri olması iki ölkənin qarşılıqlı əməkdaşlığını strateji xarakterə malik edir.

Orta Dəhlizin inkişafı Azərbaycan və Özbəkistan üçün yeni iqtisadi imkanlar yaradır. Yüklərin daha sürətli və təhlükəsiz daşınması, nəqliyyat əlaqələrinin şaxələndirilməsi, liman və dəmir yolu infrastrukturlarının inkişafı iki ölkənin regional tranzit imkanlarını daha da artırır.

Eyni zamanda, Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında nəqliyyat əlaqələrinin gücləndirilməsi Azərbaycanın Şərq-Qərb və Şimal-Cənub marşrutlarında əhəmiyyətini artırır.

Yaşıl enerji gələcəyin əsas istiqamətlərindəndir
Azərbaycanın enerji siyasətində son illər yaşıl enerji və bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı xüsusi yer tutur. Bu istiqamətdə Özbəkistanla əməkdaşlıq da yeni perspektivlər açır.Azərbaycan, Özbəkistan və digər Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında enerji əməkdaşlığının genişləndirilməsi regionun enerji potensialından daha səmərəli istifadə etməyə imkan yarada bilər.

Xüsusilə Xəzər dənizinin enerji potensialı, bərpaolunan enerji layihələri və yaşıl enerjinin Avropa bazarlarına çatdırılması istiqamətində həyata keçirilən təşəbbüslər Azərbaycanın enerji siyasətinin yeni mərhələsini nümayiş etdirir.Bu əməkdaşlıq həm iqtisadi, həm də ekoloji baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyır. Yaşıl enerji layihələrinin genişləndirilməsi gələcəkdə Azərbaycanı və Mərkəzi Asiya ölkələrini Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında daha fəal tərəfdaşlara çevirə bilər.

Qarabağın bərpasında Özbəkistanın qardaşlıq mövqeyi

Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin səmimiliyini göstərən ən parlaq nümunələrdən biri Özbəkistanın Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərinin bərpasına verdiyi dəstəkdir.Füzuli şəhərində Özbəkistan tərəfindən inşa edilən Mirzə Uluqbəy adına məktəb iki xalq arasındakı qardaşlığın mühüm rəmzinə çevrilib. Bu layihə yalnız təhsil müəssisəsinin tikintisi kimi deyil, həm də Özbəkistanın Azərbaycanın Böyük Qayıdış prosesinə verdiyi mənəvi və praktiki dəstəyin göstəricisi kimi qiymətləndirilir.

Füzulidə yaradılan "Dostluq bağı" da iki ölkənin münasibətlərinin simvolik ifadəsidir. Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun bərpası prosesində dost və qardaş dövlətlərin iştirakı Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində formalaşdırdığı etimadın göstəricisidir.

Mədəni və humanitar əlaqələr xalqları daha da yaxınlaşdırır

Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin gücü yalnız siyasi və iqtisadi əməkdaşlıqla ölçülmür. İki xalqı birləşdirən ən mühüm amillərdən biri də ortaq mədəni irsdir.Nizami Gəncəvi, Əlişir Nəvai, Mirzə Uluqbəy və digər böyük şəxsiyyətlərin yaradıcılığı Azərbaycan və Özbəkistan xalqlarının ortaq mənəvi xəzinəsinin nə qədər zəngin olduğunu göstərir.
Mədəniyyət günlərinin keçirilməsi, incəsənət kollektivlərinin qarşılıqlı səfərləri, elm və təhsil layihələri, tələbə mübadilələri və digər humanitar tədbirlər xalqlar arasındakı münasibətlərin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Bakıda "Özbəkistan" parkının yaradılması və Özbəkistanda Azərbaycan mədəniyyətinə göstərilən diqqət də bu yaxınlığın mühüm nümunələrindəndir.

Türk dünyasının birliyi üçün mühüm əməkdaşlıq modeli
Azərbaycan və Özbəkistanın münasibətləri Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində əməkdaşlığın inkişafı baxımından da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın Türk dünyasının inteqrasiyasının gücləndirilməsi istiqamətində həyata keçirdiyi təşəbbüslər Özbəkistan tərəfindən də yüksək qiymətləndirilir. İki ölkənin siyasi, iqtisadi, mədəni və nəqliyyat sahələrində əməkdaşlığı türk dövlətləri arasında əlaqələrin daha da möhkəmlənməsinə töhfə verir.
Azərbaycan və Özbəkistanın birlikdə atdığı addımlar göstərir ki, Türk dünyasının gələcək inkişafında yalnız tarixi və mədəni yaxınlıq deyil, real iqtisadi və siyasi əməkdaşlıq da mühüm rol oynayır.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələri strateji əhəmiyyət daşıyır
Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində diqqət çəkən mühüm məqamlardan biri Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə münasibətlərinin sürətlə inkişaf etməsidir.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət görüşlərində iştirakı ölkənin regionla münasibətlərinin yeni səviyyəyə çatdığını göstərir. Bu proses Azərbaycanın Cənubi Qafqazla Mərkəzi Asiya arasında siyasi, iqtisadi və nəqliyyat körpüsü kimi rolunu daha da gücləndirir.

Azərbaycanın yerləşdiyi coğrafi mövqe, inkişaf etmiş nəqliyyat infrastrukturu və enerji imkanları, Özbəkistanın isə Mərkəzi Asiyada mühüm iqtisadi və siyasi mövqeyi iki ölkəni bir-birinə bağlayan strateji amillərdəndir.

Qarşıda daha böyük hədəflər var
Prezident İlham Əliyevin UzA-ya müsahibəsi Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin yalnız bugünkü nailiyyətlərini deyil, gələcək inkişaf istiqamətlərini də ortaya qoyur.

İki ölkə arasında siyasi dialoqun, iqtisadi-ticari əlaqələrin, investisiya əməkdaşlığının, nəqliyyat və logistika layihələrinin, yaşıl enerji təşəbbüslərinin, mədəni-humanitar əlaqələrin daha da genişləndirilməsi üçün böyük imkanlar mövcuddur.
Azərbaycan və Özbəkistanın qarşılıqlı etimad və strateji maraqlar əsasında qurduğu münasibətlər artıq regional əməkdaşlığın mühüm nümunələrindən birinə çevrilib. Bu münasibətlər həm iki xalqın rifahına, həm də Türk dünyasının birliyinə və regionda sülh, sabitlik və iqtisadi inkişafın möhkəmlənməsinə xidmət edir.

Prezident İlham Əliyevin müsahibəsi bir daha göstərir ki, Azərbaycan-Özbəkistan əlaqələri tarixi qardaşlıqdan doğan və müasir dövrün tələblərinə uyğun şəkildə inkişaf edən strateji tərəfdaşlıq modelidir. Bu modelin əsasında qarşılıqlı hörmət, etimad, həmrəylik və ortaq gələcəyə baxış dayanır.

Məhz bu amillər Azərbaycan və Özbəkistan münasibətlərinin gələcəkdə daha da möhkəmlənəcəyinə, iki qardaş ölkənin regional və beynəlxalq müstəvidə bir-birinə daha böyük dəstək göstərəcəyinə əsas verir.

Nəsib Məhəməliyev
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin