Milli mənlik şüuru və vətənpərvərlik - gənc nəslin tərbiyəsində əsas dəyərlər

"Gənc nəsil hər bir xalqın gələcəyini müəyyən edən əsas qüvvədir. Ölkənin inkişafı, milli dəyərlərin qorunması, dövlətçilik ənənələrinin davam etdirilməsi və cəmiyyətin qarşısında duran yeni çağırışlara layiqli cavab verilməsi birbaşa gənclərin dünyagörüşündən, təhsilindən və mənəvi hazırlığından asılıdır. Bu baxımdan gənc nəslin milli mənlik şüurunun inkişaf etdirilməsi və vətənpərvərlik hisslərinin gücləndirilməsi mühüm ictimai və tərbiyəvi vəzifələrdən biridir".

Bunu Sonxeber.az-a danışan Psixoloji Xidmət və Tədqiqatlar Mərkəzi İctimai Birliyinin sədri, psixologiya üzrə fəlsəfə doktoru Təranə Paşayeva bildirib.

Təranə Paşayeva qeyd edib ki, milli mənlik şüuru insanın özünü müəyyən bir xalqın, dövlətin və mədəniyyətin ayrılmaz parçası kimi dərk etməsidir:

"Bu anlayış yalnız milli kimliyi bilməklə məhdudlaşmır. Buraya ana dilinə, milli-mənəvi dəyərlərə, tarixə, mədəni irsə hörmət, dövlət rəmzlərinə ehtiram, xalqın keçmişini öyrənmək və gələcəyinə məsuliyyətlə yanaşmaq kimi mühüm xüsusiyyətlər daxildir.Uşağın və yeniyetmənin milli dünyagörüşünün formalaşdığı ilk mühit ailədir. Valideynlərin öz tarixlərinə, dilinə, milli adət-ənənələrə münasibəti övladların dünyagörüşünə birbaşa təsir göstərir. Ailədə milli bayramların, tarixi günlərin, xalq yaradıcılığının, milli musiqinin və ədəbiyyatın təbliği uşaqlarda mənsubiyyət hissinin güclənməsinə kömək edir.Lakin vətənpərvərlik yalnız müəyyən günlərdə keçirilən tədbirlərlə məhdudlaşmamalıdır. Bu hiss gündəlik həyatın bir parçasına çevrilməlidir. Övladına Vətənə hörməti öyrədən valideyn bunu ilk növbədə öz davranışı ilə nümayiş etdirməlidir.

Təhsil müəssisələri mühüm tərbiyə məktəbidir.Milli mənlik şüurunun formalaşmasında məktəb və digər təhsil müəssisələri də mühüm rol oynayır. Tarix, ədəbiyyat, coğrafiya və digər fənlərin tədrisi zamanı şagirdlərə Azərbaycanın zəngin dövlətçilik tarixi, görkəmli şəxsiyyətləri, milli-mədəni irsi və ölkənin müasir inkişaf yolu haqqında dolğun məlumatların verilməsi onların dünyagörüşünü zənginləşdirir.

Məktəblərdə keçirilən vətənpərvərlik tədbirləri də yalnız formal xarakter daşımamalıdır. Şagirdlərin muzeylərə, tarixi məkanlara, şəhid ailələrinə və müxtəlif mədəniyyət ocaqlarına səfərlərinin təşkili onların milli tarixlə canlı şəkildə tanış olmasına imkan yaradır.Xüsusilə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun Azərbaycanın tarixindəki yeri, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan bərpa və quruculuq işləri gənclərə dövlətçilik, milli birlik və Vətənə bağlılıq anlayışlarının praktiki nümunələri kimi çatdırıla bilər.

Vətənpərvərlik yalnız söz deyil, məsuliyyətdir. Vətənpərvərlik anlayışını yalnız hərbi xidmət və ya döyüş meydanı ilə əlaqələndirmək doğru olmaz. Əsl vətənpərvərlik gündəlik həyatda da özünü göstərir. Öz işini vicdanla yerinə yetirmək, qanunlara hörmət etmək, ətraf mühiti qorumaq, ictimai əmlaka məsuliyyətlə yanaşmaq, savadlı olmaq, cəmiyyət üçün faydalı fəaliyyət göstərmək də Vətənə xidmətin müxtəlif formalarıdır.Gəncin yaxşı təhsil alması, peşə öyrənməsi, elm və texnologiya sahəsində uğur qazanması, ölkəsinin inkişafına töhfə verməyə çalışması da vətənpərvərliyin mühüm göstəricilərindəndir.Bu səbəbdən gənclərə "Vətəni sevmək" anlayışı ilə yanaşı, "Vətən üçün nə edə bilərəm?" sualını da düşündürmək vacibdir".

Təranə Paşayeva vurğulayıb ki, müasir dövrdə informasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı gənclərin dünyaya çıxış imkanlarını genişləndirib:

"İnternet və sosial şəbəkələr vasitəsilə dünyanın müxtəlif mədəniyyətləri ilə tanış olmaq mümkündür. Bu, gənclərin dünyagörüşünün inkişafı baxımından böyük imkanlar yaratsa da, milli dəyərlərin qorunmasını da daha aktual edir.
Milli mənlik şüuru gəncin dünyaya qapalı olması demək deyil. Əksinə, öz kimliyini yaxşı bilən, tarixini və mədəniyyətini tanıyan gənc digər xalqların dəyərlərinə də daha sağlam və hörmətli münasibət göstərə bilər. Əsas məqsəd milli kimliklə müasir dünyagörüşü arasında düzgün balans yaratmaqdır. Gənc həm öz dilini, tarixini və mədəniyyətini bilməli, həm də elm, texnologiya, xarici dillər və müasir biliklərə yiyələnməlidir.

Bu gün gənclərin böyük hissəsi məlumatı ənənəvi mənbələrdən daha çox rəqəmsal platformalardan əldə edir. Buna görə milli-mənəvi dəyərlərin təbliği də müasir kommunikasiya vasitələrinin imkanlarından istifadə etməklə həyata keçirilməlidir.Azərbaycan tarixi, milli musiqi, ədəbiyyat, folklor, tarixi şəxsiyyətlər və milli mədəniyyət haqqında maraqlı video materialların, sənədli filmlərin, maarifləndirici layihələrin hazırlanması gənclərin diqqətini cəlb edə bilər.
Burada əsas məsələ gənclərə hazır məlumatı təqdim etməklə kifayətlənməmək, onları araşdırmağa, sual verməyə və düşünməyə sövq etməkdir. Tənqidi düşünmə bacarığı güclü olan gənc həm dezinformasiyadan qorunur, həm də milli məsələlərə daha məsuliyyətli yanaşır".

"Vətənpərvərlik hisslərinin inkişaf etdirilməsinin ən təsirli yollarından biri gənclərin ictimai fəaliyyətə cəlb edilməsidir. Könüllülük, sosial layihələr, ekoloji aksiyalar, xeyriyyə təşəbbüsləri, mədəni tədbirlər və müxtəlif maarifləndirici proqramlar gənclərdə cəmiyyət qarşısında məsuliyyət hissini gücləndirir.Gənc öz əməyinin cəmiyyətə fayda verdiyini gördükcə ictimai məsuliyyət anlayışı da möhkəmlənir. Bu isə vətənpərvərliyin daha sağlam və davamlı formasının yaranmasına şərait yaradır.

Milli mənlik şüurunun mühüm komponentlərindən biri tarixi yaddaşdır. Öz tarixini bilməyən nəsil milli kimliyini tam dərk edə bilməz. Buna görə gənclərə Azərbaycanın çoxəsrlik dövlətçilik tarixinin, milli-mədəni irsinin, xalqımızın keçdiyi mürəkkəb inkişaf yolunun obyektiv və dolğun şəkildə öyrədilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Tarixi yaddaş yalnız keçmişi xatırlamaq deyil. Keçmişdən nəticə çıxarmaq, əldə edilmiş nailiyyətləri qorumaq və gələcək üçün daha düzgün qərarlar verməkdir.

Güclü gənclik - güclü dövlət demekdir.Bu gün Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri savadlı, dünyagörüşlü, milli dəyərlərə bağlı və yüksək vətəndaşlıq məsuliyyətinə malik gənc nəslin yetişdirilməsidir. Belə gənclik ölkənin gələcək inkişafının əsas təminatlarından biridir.

Gənclərdə milli mənlik şüurunun və vətənpərvərlik hisslərinin formalaşdırılması yalnız ailənin və məktəbin vəzifəsi deyil. Bu prosesdə dövlət qurumları, ictimai təşkilatlar, media, mədəniyyət və elm müəssisələri, bütövlükdə cəmiyyət iştirak etməlidir.Ən başlıcası isə gənclərə Vətəni sevməyin yalnız sözlə deyil, əməllə sübut edildiyini aşılamaqdır. Çünki Vətənə bağlılıq yalnız keçmişlə fəxr etmək deyil, gələcəyin qurulmasına öz töhfəni verməkdir.
Milli kimliyini dərk edən, tarixini bilən, dilinə və mədəniyyətinə hörmət edən, müasir biliklərə yiyələnən vətəndaş ölkəsinin ən böyük sərvətlərindən biridir. Gənc nəslin bu ruhda yetişdirilməsi isə Azərbaycanın sabahının daha güclü, daha sağlam və daha məsuliyyətli olmasına xidmət edir"- deyə, Təranə Paşayeva qeyd edib.

P.S. Yazı Azərbaycan Respublikası Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə "Gənc nəslin milli mənlik şüurunun inkişaf etdirilməsi və vətənpərvərlik hisslərinin tərbiyəsi" mövzusuna uyğun olaraq dərc edilir.

Aysel Yusifqızı

Telegramda izləyin