İqlim dəyişikliyi kənd təsərrüfatı üçün ciddi risklərdən birinə çevrilir - AÇIQLAMA

İqlim dəyişikliyi kənd təsərrüfatı üçün ciddi risklərdən birinə çevrilir - AÇIQLAMAİqlim dəyişikliyi Azərbaycanda kənd təsərrüfatı üçün temperaturun yüksəlməsi, su ehtiyatlarının azalması və quraqlıq, sel və digər ekstremal hava hadisələrinin artması kimi risklər yaradır. Bu amillər məhsuldarlığa və fermerlərin gəlirlərinə təsir etməklə yanaşı, ərzaq qiymətlərində də bahalaşma təzyiqi yarada bilər.

Bəs, iqlim dəyişikliyinin kənd təsərrüfatı və ümumilikdə iqtisadiyyat üçün yaratdığı əsas risklər nələrdir, su qıtlığı və ekstremal hava hadisələri məhsuldarlığa və ərzaq qiymətlərinə necə təsir edə bilər və fermerlərin bu risklərə uyğunlaşması üçün hansı dövlət dəstəyi tədbirləri görülməlidir?
İqlim dəyişikliyi kənd təsərrüfatı üçün ciddi risklərdən birinə çevrilir - AÇIQLAMAMövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib ki, iqlim dəyişikliyi Azərbaycan kənd təsərrüfatı üçün ən ciddi risklərdən birinə çevrilir.

"Temperaturun yüksəlməsi, yağıntıların qeyri-sabitləşməsi, su ehtiyatlarının azalması, quraqlıq, sel, dolu və güclü küləklərin artması həm məhsuldarlığa, həm də fermerlərin gəlirlərinə birbaşa təsir edə bilər. Xüsusilə suvarmadan asılı olan ərazilərdə su çatışmazlığı əkin sahələrinin məhsuldarlığını aşağı sala və bəzi məhsulların istehsalını iqtisadi baxımdan daha az sərfəli edə bilər.
Temperaturun artması bitkilərin vegetasiya dövrünü dəyişməklə yanaşı, məhsuldarlığın azalmasına və xəstəliklərlə zərərvericilərin yayılmasının genişlənməsinə səbəb ola bilər. Məsələn, yüksək temperatur və su çatışmazlığı taxıl, pambıq, tərəvəzçilik və meyvəçilikdə məhsul itkisini artırır. Bu isə fermerin gəlirini azaldır, istehsal xərclərini yüksəldir və nəticədə məhsulun bazar qiymətinə təsir göstərir".

Ekspert bildirib ki, ərzaq qiymətləri baxımından əsas təhlükə odur ki, iqlim səbəbindən daxili istehsal azalanda bazarda təklif daralır:

"Tələb eyni qaldığı halda məhsul azaldıqda qiymət yüksələ bilər. Əgər həmin məhsul idxal hesabına əvəzlənirsə, bu zaman xarici valyutaya tələbat və dünya bazarındakı qiymət dəyişiklikləri də daxili bazara təsir göstərir. Yəni iqlim problemi təkcə fermerin problemi deyil, müəyyən mərhələdən sonra istehlakçı və ərzaq təhlükəsizliyi məsələsinə çevrilir.
Ən ciddi məsələlərdən biri su ehtiyatlarının idarə edilməsidir. Burada sadəcə yeni su mənbələri yaratmaq kifayət deyil. Mövcud suyun itkisinin azaldılması, kanalların yenilənməsi, damcı və yağmurlama kimi müasir suvarma sistemlərinin genişləndirilməsi və suyun məhsulun iqtisadi dəyərinə uyğun bölüşdürülməsi vacibdir. Fermerə suya qənaət edən texnologiya almaq üçün dəstək verilməsi də real nəticə yarada bilər".

Onun sözlərinə görə, dövlət dəstəyində də yanaşma dəyişməlidir:

"Subsidiyalar yalnız istehsalın həcminə deyil, suya qənaət, torpağın münbitliyinin qorunması, iqlimə davamlı sortlardan istifadə və müasir texnologiyaların tətbiqi kimi göstəricilərə də bağlana bilər. Aqrar sığortanın əhatə dairəsinin genişləndirilməsi xüsusilə vacibdir. Çünki fermer quraqlıq, dolu, sel və digər risklər nəticəsində bütün gəlirini itirirsə, növbəti istehsal mövsümünə vəsait tapmaqda çətinlik çəkir. Bununla yanaşı, fermerlərə iqlim riskləri barədə əvvəlcədən məlumat verən aqrometeoroloji sistemlərin gücləndirilməsi lazımdır. Fermer şaxta, dolu, quraqlıq və yüksək temperatur təhlükəsini əvvəlcədən bilsə, müəyyən qoruyucu tədbirlər görə bilər. Burada rəqəmsal texnologiyalar və süni intellekt də faydalı ola bilər".

Akif Nəsirli qeyd edib ki, iqtisadi baxımdan əsas məqsəd fermeri hər zərərdən sonra kompensasiya etmək yox, onun zərərə davamlılığını artırmaq olmalıdır:

"Yəni dövlət hər il yaranan itkiləri ödəməkdənsə, suya qənaət edən sistemlərə, iqlimə davamlı toxumlara, müasir aqrotexnologiyalara, sığortaya və düzgün su idarəçiliyinə investisiyanı stimullaşdırmalıdır. Əks halda iqlim dəyişikliyi ilə bağlı risklər artdıqca eyni vaxtda üç problem yarana bilər: məhsuldarlıq aşağı düşər, fermerin gəliri azalır və ərzaq qiymətləri yüksələr. Buna görə Azərbaycanda iqlim siyasəti kənd təsərrüfatından ayrıca məsələ kimi deyil, ərzaq təhlükəsizliyi, fermer gəlirləri və ümumi iqtisadi sabitliklə birlikdə nəzərdən keçirilməlidir".

Röyalə Xəyal


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
İqtisadiyyat   Baxılıb: 618   Tarix: 09 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Bakı metrosunda NFC ilə 74 milyona yaxın ödəniş həyata keçirilib

Son 1 ildə "Bakı Metropliteni" QSC-də NFC ilə 73 milyon 889 min 384 ödəniş həyata keçirilib. Bu barədə -a səhmdar cəmiyyətindən məlumat verilib. Bildirilib ki, bu, ümumi ödənişli sərnişinlərin 63,8 %-ni təşkil edir. NFC-dən ən çox istifadə 8 milyon 57 min 376 ödənişlə 2026-cı ilin aprel ayınd

4 noyabr
.

Azərbaycanda pambıq istehsalının 4 illik proqnozu açıqlanıb

Gələn il Azərbaycanda pambıq istehsalının 351,9 minə tona çatacağı proqnozlaşdırılır. "Report" xəbər verir ki, bu, 2027-ci ilin dövlət büdcəsi zərfinin layihəsində öz əksini tapıb. Məlumata görə, bu, 2026-cı il proqnozuna nisbətən 11,1 % çoxdur. 2028-ci ildə pambıq istehsalının 373,8 min to

15 noyabr
.

Baytarlıq pasportunun verilməsinə dövlət rüsumu 50 % artırılır

Azərbaycanda gələn ildən baytarlıq pasportunun verilməsinə dövlət rüsumu 30 manat olacaq. "Report" xəbər verir ki, bu, Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında qanun layihəsində öz əksini tapıb. Sənəd 2027-ci ilin büdcə zərfinə daxildir. Gazırda baytarlıq pasportunun verilməsinə gör

5 noyabr
.

Azərbaycanda pul bazası 25 mlrd. manatı ötüb

Bu il noyabrın 1-i tarixinə Azərbaycanda pul bazası 25 milyard 146.1 milyon manata bərabər olub. bu barədə Azərbaycan Mərkəzi Bankına istinadən xəbər verir. Məlumata görə, son bir ayda pul bazası 1,32% artıb. İllik müqayisədə isə pul bazası 17,53% artıb

3 noyabr
.

Azərbaycanda planşetlərdə "İOS"un bazar payı 45 % azalıb

Bu ilin oktyabr ayında Azərbaycanda mobil cihazlarda "Android" əməliyyat sisteminin bazar payı 82,39 % təşkil edib. "Report"un "Statcounter" agentliyinin son hesabatına istinadən verdiyi xəbərə görə, bu, sentyabr ayına nisbətən 1,92 faiz bəndi az, 2025-ci ilin oktyabr ayını

2 noyabr
.

Azərbaycan Türkiyədən geyim idxalına çəkdiyi xərcləri 21 %-dən çox artırıb

Bu ilin yanvar-oktyabr aylarında Azərbaycan Türkiyədən 54,094 milyon ABŞ dolları dəyərində geyim idxal edib. Türkiyə İxracatçılar Məclisinə istinadən xəbər verir ki, bu, 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 21,4 % çoxdur. Oktyabrda Türkiyə Azərbaycana 4,927 milyon ABŞ dolları dəyərində geyim ixra

9 noyabr
.

Qızılın qiyməti son bir ilin minimumuna düşdü

Dünya bazarında qızılın qiyməti 2025-ci il oktyabrın 2-dən bəri ilk dəfə 3 850 dollar həddindən aşağı enib. bu barədə ticarət platformasının məlumatlarına istinadən məlumat verir. Bildirilib ki, "Comex" birjasında 2026-cı ilin dekabrında tədarük ediləcək qızıl fyuçerslərinin qiyməti 1,15 fai

16 noyabr
.

Hotellərə yeni tələb qoyulur

Azərbaycanda hotellərin üzərinə yeni tələb qoyulur. xəbər verir ki, sözügedən məsələ Vergi Məcəlləsinə təklif edilən dəyişiklik layihəsində əksini tapıb. Layihəyə əsasən, mehmanxana (hotel) və sanatoriya fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər tərəfindən onların rüb ərzində xidmət göstərdiyi ölkəyə turis

5 noyabr
.

Türk İnvestisiya Fondu Türkiyədə ilk maliyyələşdirməni həyata keçirib

Türk İnvestisiya Fondu (TİF) kənd yerlərində fəaliyyət göstərən mikro, kiçik və orta müəssisələrin maliyyə vəsaitlərinə çıxışını genişləndirmək, qadın sahibkarları dəstəkləmək, dayanıqlı kənd təsərrüfatını və yaşıl investisiyaları təşviq etmək məqsədilə Niderland İnkişaf Bankının (FMO) təşkil etdiy

12 noyabr