Beyni yoxdur, amma öyrənir: Alimləri heyrətləndirən sirli canlı
Beyni və sinir sistemi olmayan bir canlının öyrənməyə və problem həll etməyə bənzər davranışlar nümayiş etdirməsi elm dünyasında ciddi müzakirələrə səbəb olub.
Qaynarinfo Haber Global-a istinadən xəbər verir ki, söhbət Physarum polycephalum adlı selikli kifdən gedir. Bu canlı beyni və sinir sistemi olmamasına baxmayaraq, ətraf mühitdən gələn məlumatlara uyğun davranışını dəyişə bilir.
Alimlərin apardığı təcrübələr zamanı Physarum-un qida mənbəyinə çatmaq üçün müxtəlif yolları sınaqdan keçirdiyi və sonda daha səmərəli marşrutu seçdiyi müşahidə olunub.
Təcrübələrin birində canlı labirintə yerləşdirilib. Qidaya aparan yolu axtaran Physarum lazımsız istiqamətləri tədricən aradan qaldıraraq ən qısa marşrutu saxlayıb.
Daha maraqlı nəticə isə Tokio ilə bağlı təcrübədə əldə olunub. Tədqiqatçılar Tokio və ətrafındakı 35 məntəqəni təmsil edən qida parçalarını yerləşdiriblər. Physarum bu nöqtələri birləşdirən şəbəkə yaradıb və ortaya çıxan quruluş şəhərin real dəmir yolu şəbəkəsinə olduqca bənzəyib.
Canlının bir növ "yaddaş" nümayiş etdirə bildiyi də müəyyənləşdirilib. Physarum hərəkət etdikcə arxasında selikli iz buraxır və sonradan həmin izlərdən istifadə edərək əvvəllər araşdırdığı ərazilərdən yayınır.
Bəzi təcrübələr isə onun müəyyən hadisələrin vaxtını "öyrənə" biləcəyinə dair ehtimallar yaradıb. Məsələn, müəyyən fasilələrlə soyuq və quru şəraitə məruz qalan canlı bir neçə təkrardan sonra mənfi şəraitin baş verəcəyi vaxta yaxın hərəkətini yavaşladıb.
Bu nəticələr alimlər arasında sual doğurub: Zəka və öyrənmə üçün mütləq beyin lazımdırmı?
Bir qrup alim belə davranışların zəkanın daha geniş formada başa düşülməsinə əsas verə biləcəyini düşünür. Digərləri isə "zəka" və "yaddaş" kimi anlayışların beyinsiz orqanizmə tətbiq edilməsinin yanıltıcı ola biləcəyini bildirir.
Physarum-un davranışları hələ onun "düşündüyünü" sübut etmir. Lakin bu canlı öyrənmə, yaddaş və problem həllinin yalnız beyin və neyronlarla mümkün olduğu barədə təsəvvürlərin yenidən nəzərdən keçirilməsinə səbəb olur.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 711 Tarix: 09 sentyabr 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş"Powerbank"dakı gizli düymə nə üçündür?
Smartfonların enerjisini istənilən yerdə doldurmağa imkan verən portativ enerji cihazları gündəlik həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Lakin powerbank istifadəçilərinin çoxu cihazın üzərindəki kiçik düymənin əslində hansı funksiyaları yerinə yetirdiyini bilmir. xarici mediaya istinadla xəbər veri
15 noyabrSürücülər payızda avtomobilə niyə sabun parçası qoyurlar? - İnanılmaz SƏBƏB
Adi bir sabun parçası payız aylarında sürücülərin köməyinə çata bilər. Yağışların artması, havanın rütubətlənməsi və temperaturun tez-tez dəyişməsi avtomobil sahibləri üçün əlavə çətinliklər yaradır. Belə hallarda sadə məişət vasitələri də faydalı ola bilər. Məhz buna görə bəzi təcrübəli sürücülər avtomobili
15 noyabrQadınlar kişilərdən daha çox üşüyür - SƏBƏB
Alimlər qadınların soyuğu kişilərdən daha tez hiss etməsinin və daha isti mühitə üstünlük verməsinin mümkün bioloji səbəbini araşdırıblar. Tədqiqatın nəticələrinə görə, temperaturun qavranılmasına testosteron və dərinin sinir uclarında yerləşən xüsusi zülal reseptorları təsir göstərə bilər. xarici mediay
15 noyabrKlozetin içinə 1 ədəd su şüşəsi qoyun, fərqi görün
Evdə su sərfiyyatını azaltmaq məqsədilə klozet rezervuarlarına plastik şüşə qoyulması üsulu yenidən gündəmə gəlib. Mütəxəssislər düzgün quraşdırmanın vacibliyinə diqqət çəkiblər. xəbər verir ki, ev şəraitində su istehlakını azaltmaq üçün köhnə bir praktika olan rezervuara plastik şüşə yerləşdirmə üsul
7 noyabrBeyin əməliyyatından sonra insanları pişik kimi görməyə başladı
ABŞ-də yaşayan 28 yaşlı kişi keçirdiyi beyin əməliyyatından sonra nadir görülən nevroloji pozğunluqla üzləşib. Belə ki, o, gün ərzində qarşılaşdığı insanların üzlərində öz ev heyvanı - "Luna" adlı pişiyinin cizgilərini görməyə başlayıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, Dartmut Kollec
17 noyabrRomanovların əfsanəvi sapfiri rekord qiymətə satıldı
Bir vaxtlar Rusiya İmperiyasının kral zinət əşyaları kolleksiyasına daxil olan nəhəng sapfirin yerləşdiyi nadir bilərzik İsveçrənin Cenevrə şəhərində keçirilən hərracda gözləntiləri iki dəfədən çox üstələyərək 4,9 milyon dollara alıcı tapıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, "Sotheby's"
14 noyabr"Alatoranlıq" serial olur
"Netflix" platforması məşhur "Alatoranlıq" franşizası əsasında animasiya serialı hazırlayacaq. Axşam.az xəbər verir ki, "Netflix" artıq serialın iki mövsümünü sifariş edib. Layihə Stefani Mayerin "Gecəyarısı günəşi" romanı əsasında çəkiləcək. Əsərdə ilk "Alatoranlıq"
10 noyabr800 illik qala 1 avroya satılır - Fotolar
Almaniyanın Saksoniya torpağında yerləşən Bad-Düben şəhər rəhbərliyi 800 illik tarixə malik Şnaditz su qalasını satışa çıxarıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, şəhər mülk üçün simvolik olaraq cəmi 1 avro tələb edir, lakin bu "əlverişli" sövdələşmənin arxasında böyük maliyyə öhdəliklər
9 noyabr