II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu: Azərbaycan qlobal investorlar üçün yeni imkanlar açır

Prezident İlham Əliyevin II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində keçirilən tədbirdə çıxışı ölkəmizin iqtisadi inkişaf strategiyasının əsas istiqamətlərini, qarşıdakı illər üçün müəyyənləşdirilən prioritetləri və Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi sistemdə mövqeyinin gücləndirilməsi perspektivlərini əhatə edən mühüm siyasi-iqtisadi mesajlarla yadda qaldı. Dövlət başçısı çıxışında Azərbaycanın son onilliklər ərzində əldə etdiyi iqtisadi nailiyyətlərə, formalaşmış maliyyə dayanıqlılığına, əlverişli investisiya mühitinə və gələcək inkişaf üçün mövcud olan geniş imkanlara diqqət çəkdi.

Müasir dövrdə dünya iqtisadiyyatında baş verən dəyişikliklər, qlobal təchizat zəncirlərində yaranan çətinliklər, enerji təhlükəsizliyi məsələləri və rəqəmsal texnologiyaların sürətli inkişafı dövlətlərin iqtisadi siyasətində yeni yanaşmaların tətbiqini zəruri edir. Belə bir şəraitdə Azərbaycanın iqtisadi inkişaf modelinin şaxələndirilməsi, qeyri-neft sektorunun genişləndirilməsi və beynəlxalq investisiyaların cəlb edilməsi strateji əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında səsləndirilən fikirlər də məhz bu hədəflərin reallaşdırılmasına yönəlmiş iqtisadi siyasətin əsas məqamlarını ortaya qoyur.

Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, sabit iqtisadiyyat və müstəqil maliyyə-iqtisadi sistem olmadan gələcək inkişafdan danışmaq çətindir. Bu fikir Azərbaycanın keçdiyi iqtisadi inkişaf yolunun mahiyyətini ifadə etməklə yanaşı, gələcək strategiyanın hansı təməl üzərində qurulduğunu da göstərir. Son illərdə həyata keçirilən iqtisadi islahatlar, infrastruktur layihələri və investisiya siyasəti ölkənin iqtisadi potensialının genişlənməsinə şərait yaradıb.

Prezidentin açıqlamasına əsasən, son 20 ildə Azərbaycana 350 milyard ABŞ dollarından çox investisiya cəlb edilib və bunun təxminən yarısını birbaşa xarici investisiyalar təşkil edib. Bu göstərici ölkənin beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlıq imkanlarının genişliyini və xarici investorların Azərbaycan bazarına marağını əks etdirir. Bununla belə, qarşıdakı dövrdə əsas məsələ investisiyaların yalnız həcmini artırmaq deyil, onları iqtisadiyyatın daha çox əlavə dəyər yaradan, rəqabət qabiliyyətini yüksəldən və uzunmüddətli inkişafı təmin edən sahələrinə yönəltməkdir.

Azərbaycan iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi bu baxımdan əsas prioritetlərdən biri kimi çıxış edir. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, ümumi daxili məhsulun 70 faizindən çoxu qeyri-neft sektorunun payına düşsə də, ixracın 90 faizindən çoxu hələ də neft və qazın hesabına formalaşır. Bu fərq ölkənin ixrac strukturunun daha da şaxələndirilməsinin vacibliyini göstərir. Qeyri-neft sektorunun inkişafı yalnız daxili iqtisadi sabitliyin qorunması deyil, həm də beynəlxalq bazarlarda rəqabətqabiliyyətli məhsulların payının artırılması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Bu məqsədlə sənaye, kənd təsərrüfatı, mədənçilik, metallurgiya, bərpaolunan enerji, nəqliyyat-logistika və rəqəmsal texnologiyalar kimi sahələrdə yeni investisiya imkanlarının yaradılması qarşıdakı dövrün əsas istiqamətlərindəndir. İqtisadiyyatın müxtəlif sahələrinin paralel inkişafı ölkənin xarici iqtisadi təsirlər qarşısında dayanıqlılığını gücləndirə və yeni iş yerlərinin yaradılmasına şərait yarada bilər.

Azərbaycanın iqtisadi inkişaf strategiyasında enerji sektoru xüsusi yer tutur. Neft və qaz sənayesi uzun illər ərzində ölkənin iqtisadi yüksəlişinin əsas dayaqlarından biri olub. Hazırda isə bu sahənin mövcud imkanlarından istifadə etməklə yanaşı, enerji sektorunun müasirləşdirilməsi və bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı istiqamətində yeni mərhələyə keçid həyata keçirilir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda 157 giqavatlıq bərpaolunan enerji potensialının mövcud olduğu vurğulandı. Bu potensialdan səmərəli istifadə ölkənin enerji balansının şaxələndirilməsi, elektrik enerjisi istehsalının artırılması və beynəlxalq enerji bazarlarına çıxış imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Bərpaolunan enerji sahəsində qarşıya qoyulan əsas məqsədlərdən biri elektrik enerjisi istehsalında təbii qazdan istifadənin minimuma endirilməsi və qənaət edilən qazın ixrac üçün yönəldilməsidir. Günəş və külək elektrik stansiyalarının inkişafı, enerji saxlama sistemlərinin yaradılması və ötürücü xətlərin genişləndirilməsi bu strategiyanın mühüm tərkib hissəsidir.

Dövlət başçısının çıxışında qarşıdakı beş il ərzində Azərbaycanın müxtəlif ərazilərində bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişaf etdirilməsi hədəfi də diqqətə çatdırıldı. Bu istiqamətdə görüləcək işlər ölkənin enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi və elektrik enerjisi ixracının artırılması üçün yeni imkanlar yarada bilər.

Bununla yanaşı, ənənəvi enerji sektoru da Azərbaycanın iqtisadi inkişafında aparıcı rolunu qoruyacaq. Prezidentin qeyd etdiyi kimi, "Exxon" şirkəti ilə qeyri-ənənəvi neft və qaz yataqlarının işlənilməsi, "Total" şirkəti ilə isə "Abşeron" yatağının ikinci mərhələsi üzrə əməkdaşlıq nəzərdə tutulur. Dövlət başçısının açıqlamasına görə, "Abşeron" yatağının ikinci mərhələsi çərçivəsində qaz hasilatının üç-dörd il ərzində əlavə 5 milyard kubmetr artırılması planlaşdırılır.

Bu layihələr Azərbaycanın beynəlxalq enerji şirkətləri ilə əməkdaşlığının genişləndirilməsi, yeni texnologiyaların tətbiqi və enerji sektorunun uzunmüddətli inkişafı baxımından əhəmiyyətlidir. Eyni zamanda, neft və qaz gəlirlərinin iqtisadiyyatın digər sahələrinə yönəldilməsi qeyri-neft sektorunun inkişafına əlavə maliyyə imkanları yarada bilər.

Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi sistemdə mövqeyinin gücləndirilməsində nəqliyyat və logistika sektorunun inkişafı da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ölkənin Avropa ilə Asiya arasında əlverişli coğrafi mövqedə yerləşməsi Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı üçün geniş imkanlar yaradır.

Prezident İlham Əliyev çıxışında vurğuladı ki, Azərbaycanın tranzit ölkəyə çevrilməsi üçün ilk növbədə fiziki infrastruktur yaradılmalı, dəmir yolları, dəniz limanları, avtomobil yolları və hava yükdaşımaları inkişaf etdirilməlidir. Bu istiqamətdə həyata keçirilən investisiyalar ölkənin beynəlxalq nəqliyyat sistemində iştirakını genişləndirib.

Dövlət başçısının açıqlamasına əsasən, Azərbaycan ərazisindən keçən tranzit yüklərin həcminin bu il 16 milyon tona çatacağı gözlənilir. 2030-cu ilədək isə Şərq-Qərb və Şimal-Cənub istiqamətlərində daşımaların həcminin 25 milyon tona və daha yüksək səviyyəyə çatdırılması hədəflənir.

Bu hədəflərin reallaşması Azərbaycanın tranzit imkanlarının genişlənməsinə, logistika sektorunda yeni iqtisadi fəaliyyətlərin yaranmasına və beynəlxalq ticarət əlaqələrinin möhkəmlənməsinə töhfə verə bilər. Bunun üçün qonşu ölkələrlə əməkdaşlığın gücləndirilməsi, gömrük prosedurlarının təkmilləşdirilməsi və rəqəmsal idarəetmə sistemlərinin tətbiqi mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsi də bu strategiyanın vacib istiqamətlərindən biridir. Prezidentin çıxışında ölkənin Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Şurasının tamhüquqlu üzvü olması regional inteqrasiyanın yeni mərhələsi kimi qiymətləndirildi. Bu əməkdaşlıq nəqliyyat, enerji, ticarət və rəqəmsal bağlantılar sahəsində yeni imkanların yaranmasına şərait yarada bilər.

Müasir dövrdə iqtisadi inkişafın əsas istiqamətlərindən birinə çevrilən rəqəmsal transformasiya və süni intellekt də Prezidentin çıxışında xüsusi yer tutdu. Azərbaycanın enerji potensialı, coğrafi mövqeyi və beynəlxalq rabitə bağlantıları rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı üçün müəyyən üstünlüklər yaradır.

Data mərkəzlərinin yaradılması, süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi və rəqəmsal infrastrukturun genişləndirilməsi ölkənin yeni iqtisadi imkanlar əldə etməsinə şərait yarada bilər. Bununla yanaşı, bu sahədə uğur qazanmaq üçün yalnız texniki infrastrukturun qurulması kifayət etmir. Yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin hazırlanması, kibertəhlükəsizliyin gücləndirilməsi və beynəlxalq texnologiya şirkətləri ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsi də vacibdir.

Prezident İlham Əliyev çıxışında insan kapitalının inkişafının əhəmiyyətini xüsusi vurğulayaraq bildirdi ki, peşəkar və ixtisaslı kadrlar olmadan qarşıya qoyulan məqsədlərə nail olmaq mümkün deyil. Bu yanaşma təhsil sisteminin müasir iqtisadiyyatın tələblərinə uyğunlaşdırılmasının və gənclərin yeni texnologiyalar sahəsində bilik və bacarıqlarının artırılmasının vacibliyini göstərir.

Azərbaycanın neft-qaz sektorunda yerli kadrların hazırlanması təcrübəsi bu baxımdan mühüm nümunə kimi təqdim edildi. Dövlət başçısının sözlərinə görə, 1994-cü ildə Hasilatın Pay Bölgüsü haqqında Saziş imzalanarkən Qərbin enerji şirkətlərində çalışan əməkdaşların 90 faizindən çoxu əcnəbilər olduğu halda, hazırda bu göstərici təxminən 5 faizdir.

Bu təcrübə yerli mütəxəssislərin hazırlanmasının və beynəlxalq biliklərin ölkəyə ötürülməsinin iqtisadi inkişafda rolunu göstərir. Qarşıdakı dövrdə rəqəmsal texnologiyalar, sənaye və digər yüksək əlavə dəyər yaradan sahələrdə də kadr potensialının gücləndirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyacaq.

Mədənçilik və metallurgiya sənayesinin inkişafı da qeyri-neft sektorunun genişləndirilməsi baxımından yeni imkanlar yaradır. Prezidentin çıxışında bu sahədə qəbul edilmiş dövlət proqramının yeni iqtisadi fəaliyyətlərə təkan verəcəyi bildirildi.

Mədənçilik sektorunun inkişafı faydalı qazıntıların hasilatı ilə yanaşı, onların emalı, yeni sənaye müəssisələrinin yaradılması və ixrac imkanlarının genişləndirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir. Yerli xammalın daha yüksək əlavə dəyər yaradan məhsullara çevrilməsi iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə töhfə verə bilər.

Ərzaq təhlükəsizliyi və kənd təsərrüfatının inkişafı da investisiya siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi diqqətə çatdırıldı. Qlobal miqyasda iqlim dəyişiklikləri, su qıtlığı və təchizat zəncirlərində yaranan problemlər ərzaq təhlükəsizliyinin strateji əhəmiyyətini artırır.

Azərbaycan üçün kənd təsərrüfatının müasirləşdirilməsi, su ehtiyatlarından səmərəli istifadə, məhsuldarlığın artırılması və aqrar emal sənayesinin inkişafı mühüm vəzifələrdəndir. Bu sahəyə investisiyaların cəlb edilməsi ərzaq məhsullarının daxili istehsalını genişləndirməklə yanaşı, idxaldan asılılığın azaldılmasına da şərait yarada bilər.

İnvestisiya mühitinin dayanıqlılığı və maliyyə sabitliyi Azərbaycanın iqtisadi inkişaf strategiyasının digər mühüm istiqamətidir. Prezident İlham Əliyev çıxışında ölkənin dövlət borcunun aşağı səviyyədə olmasını, valyuta ehtiyatlarının xarici borcu əhəmiyyətli dərəcədə üstələməsini və milli valyutanın sabitliyini qeyd etdi.

Dövlət başçısının təqdim etdiyi məlumatlara əsasən, Azərbaycanın dövlət borcu ÜDM-in 20 faizini, xarici borcu isə 5,6 faizini təşkil edir. Valyuta ehtiyatlarının xarici borcu təxminən 20 dəfə üstələməsi ölkənin maliyyə imkanlarının genişliyini göstərən amillərdən biri kimi diqqətə çatdırıldı.

Beynəlxalq investorlar üçün iqtisadi sabitliklə yanaşı, müqavilə öhdəliklərinin yerinə yetirilməsi, vergi sisteminin proqnozlaşdırıla bilməsi və hüquqi mühitin aydınlığı da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın beynəlxalq enerji şirkətləri ilə uzunmüddətli əməkdaşlıq təcrübəsi bu baxımdan investisiya siyasətinin əsas elementlərindən biri kimi təqdim olunur.

Bununla yanaşı, investisiya mühitinin davamlı təkmilləşdirilməsi, rəqabət şəraitinin genişləndirilməsi, sahibkarlıq fəaliyyətinin təşviqi və iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində özəl sektorun iştirak imkanlarının artırılması gələcək inkişaf üçün mühüm şərtlərdir.

Prezidentin çıxışında Azərbaycanın beynəlxalq investorlar üçün təqdim etdiyi imkanlarla yanaşı, ölkənin təhlükəsizliyi, turizm potensialı, əlverişli coğrafi mövqeyi və qonaqpərvərlik ənənələri də qeyd edildi. Beynəlxalq idman və mədəniyyət tədbirləri ölkənin tanıdılması və xidmət sektorunun inkişafı baxımından əhəmiyyətli amillər kimi təqdim olundu.

Forumun Azərbaycanda keçirilməsinin əsas üstünlüklərindən biri də investorların ölkəni birbaşa görməsi, iqtisadi mühitlə tanış olması və mövcud imkanları özlərinin qiymətləndirməsidir. Bu yanaşma beynəlxalq əməkdaşlıqda etimadın, şəffaflığın və birbaşa təcrübənin əhəmiyyətini ön plana çıxarır.

Beləliklə, II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin çıxışı ölkənin iqtisadi inkişafında yeni mərhələnin əsas prioritetlərini əks etdirir. Enerji sektorunun mövcud potensialının qorunması, qeyri-neft iqtisadiyyatının genişləndirilməsi, nəqliyyat-logistika imkanlarının artırılması, rəqəmsal transformasiya və insan kapitalının inkişafı vahid iqtisadi strategiyanın bir-birini tamamlayan istiqamətləridir.

Qarşıdakı dövrdə Azərbaycanın əsas məqsədi mövcud maliyyə və resurs potensialını daha şaxələndirilmiş, rəqabətqabiliyyətli və dayanıqlı iqtisadi modelə çevirməkdir. Bu məqsədə nail olmaq üçün investisiyaların səmərəli istifadəsi, müasir texnologiyaların tətbiqi, peşəkar kadrların hazırlanması və beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi mühüm rol oynayacaq.

Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişafının əsas göstəricisi isə mövcud imkanların nə dərəcədə yüksək əlavə dəyər yaradan istehsala, qeyri-neft ixracının artımına və uzunmüddətli iqtisadi dayanıqlılığa çevrilməsi olacaq.

David Seliverstov
"Magen David Azerbaijan" insan hüquqlarının müdafiəsi və xeyriyyəçilik cəmiyyətinin sədri

Telegramda izləyin