Qardaşlığa qarşı informasiya savaşı: Türkiyədə Azərbaycana yönələn hücumların arxasında nə dayanır?

Türkiyənin sosial media məkanında Azərbaycana qarşı son günlər müşahidə olunan qərəzli paylaşımlar, ictimai nüfuza malik şəxslərin səsləndirdiyi ittihamlar, siyasi dairələrdən gələn mübahisəli açıqlamalar və Azərbaycan səfirliyi qarşısında keçirilən aksiyalar artıq sadəcə sosial şəbəkə mübahisəsi kimi qiymətləndirilə bilməz. Bu hadisələr Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin ictimai müstəvidə hansı təzyiqlərlə üzləşdiyini, dini və siyasi mövzuların necə qarşıdurma vasitəsinə çevrilə bildiyini və informasiya məkanının dövlətlərarası münasibətlərə təsir imkanlarını bir daha gündəmə gətirir. Burada söhbət təkcə Azərbaycanın ünvanına səsləndirilən ayrı-ayrı ittihamlardan deyil, cəmiyyətlərin bir-birinə münasibətinə təsir göstərmək, etimadı zəiflətmək və mövcud fikir ayrılıqlarını daha geniş siyasi qarşıdurmaya çevirmək riskindən gedir.

Məsələnin aktuallığı ondan ibarətdir ki, Azərbaycan və Türkiyə arasındakı münasibətlər adi qonşuluq və diplomatik tərəfdaşlıq münasibətləri deyil. İki dövlətin əlaqələri ortaq tarixi, mədəni yaxınlığı, iqtisadi əməkdaşlığı, regional təhlükəsizlik maraqları və strateji müttəfiqliyi ilə səciyyələnir. Məhz buna görə də bu münasibətlərə yönələn hər hansı qərəzli informasiya kampaniyası, əsassız ittiham və ya təhqiramiz ritorika ictimai diqqətdən kənarda qala bilməz. Bununla belə, hadisələrin təhlilində emosiyalara qapılmaq, hər bir tənqidi fikri düşmənçilik kimi təqdim etmək və bütöv Türkiyə cəmiyyətini ayrı-ayrı şəxslərin mövqeyi ilə eyniləşdirmək də doğru yanaşma deyil. Əsas məqsəd baş verənləri faktlar əsasında təhlil etmək, informasiya manipulyasiyasının əlamətlərini müəyyənləşdirmək və Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığının hansı prinsiplər üzərində qorunmalı olduğunu göstərməkdir.

İnformasiya hücumları artıq dövlətlərarası münasibətlərin də sınağına çevrilib.2026-cı il sentyabrın 26-da Azərbaycan Milli Məclisinin Xarici müdaxilələrə və hibrid təhdidlərə qarşı müvəqqəti komissiyası Türkiyə ərazisindən sosial media platformaları vasitəsilə Azərbaycana qarşı aparıldığı bildirilən informasiya kampaniyası barədə açıqlama yayıb. Komissiyanın məlumatında hədəfli reklamların, real və saxta hesabların əlaqələndirilmiş şəkildə istifadə edildiyi, məqsədlər arasında ictimai rəyi çaşdırmaq, dövlət institutlarına inamsızlıq yaratmaq və Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə zərər vurmaq cəhdlərinin olduğu bildirilib.

Bu açıqlama problemin yalnız ayrı-ayrı şəxslərin emosional reaksiyalarından ibarət olmadığını göstərən mühüm siyasi siqnaldır. Bununla belə, komissiyanın qiymətləndirməsində qeyd olunan koordinasiyanın konkret iştirakçıları, onların əlaqələri və mümkün təşkilati strukturları barədə nəticələr müvafiq sübutlarla təsdiqlənməlidir. İnformasiya təhlükəsizliyi sahəsində prinsipial mövqe tutmaqla faktoloji dəqiqliyi qorumaq bir-birini tamamlayan vəzifələrdir.

Oktyabrın 14-də Azərbaycanın Media və Yayım Şurası da İran və Türkiyə istiqamətlərindən Azərbaycana qarşı koordinasiyalı troll hücumlarının intensivləşdiyi barədə bəyanat yayıb. Şuranın məlumatında eyni yazı səhvləri və üslubla hazırlanmış paylaşımların, oxşar şərhlərin təkrar yayılmasının, eləcə də Azərbaycana aid olmayan foto və videoların redaktə edilərək dövriyyəyə buraxılmasının manipulyasiya əlamətləri kimi qiymətləndirildiyi bildirilib. Açıqlamada qısa müddət ərzində Azərbaycan dilində yaradılmış həştəqlə 400-dən çox paylaşımın yayıldığı da qeyd olunub.

Bu faktlar sosial media məkanında baş verənlərin daha diqqətli araşdırılmasına ehtiyac olduğunu ortaya qoyur. Çünki müasir informasiya müharibəsi həmişə açıq təhdidlər və ya birbaşa təhqirlərlə aparılmır. Bəzən eyni iddia çoxsaylı hesablar tərəfindən təkrarlanır, emosional məzmunla gücləndirilir və ictimaiyyətə guya geniş dəstəyə malik fikir kimi təqdim edilir. İstifadəçi belə vəziyyətdə çoxsaylı paylaşım görərək həmin iddianın doğru olduğuna inana bilər. Halbuki paylaşımların sayı onların məzmununun doğruluğunu təsdiqləmir.

İnformasiya manipulyasiyasının ən təhlükəli cəhəti də budur: cəmiyyətin diqqəti faktların yoxlanılmasından uzaqlaşdırılır, müzakirə emosional müstəviyə keçirilir və insanlardan hadisəni araşdırmaq əvəzinə dərhal tərəf seçmək tələb olunur. Bu mexanizm istənilən ölkənin ictimai həyatında gərginlik yarada bilər. Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri kimi həssas və strateji əhəmiyyətli əlaqələrə gəldikdə isə belə davranışların mümkün nəticələri daha ciddi ola bilər.

Sıravi vətəndaşdan tanınmış şəxsə qədər hər kəsin informasiya məsuliyyəti var
Türkiyənin sosial media məkanında Azərbaycana qarşı tənqidi fikirlərin səsləndirilməsi özlüyündə qeyri-adi hal deyil. İki ölkənin vətəndaşları müxtəlif siyasi, dini və ictimai məsələlərdə fərqli mövqelər tuta bilərlər. Demokratik cəmiyyətdə fikir müxtəlifliyi normaldır. Ancaq mübahisənin mahiyyəti dəyişərək bütöv bir xalqın hədəfə alınmasına, dövlətin nüfuzuna qarşı əsassız ittihamlara və təhqiramiz ifadələrə keçdikdə məsələ artıq adi fikir ayrılığı çərçivəsindən çıxır.

Burada xüsusilə ictimai nüfuza malik şəxslərin məsuliyyəti ön plana keçir. Siyasətçinin, tanınmış jurnalistin, ictimai fəalın, din xadiminin və ya geniş auditoriyaya malik sosial media istifadəçisinin açıqlaması adi paylaşım kimi qəbul edilə bilməz. Belə şəxslərin fikirləri ictimai müzakirənin istiqamətinə təsir göstərə, müəyyən mövzuların siyasi gündəmin mərkəzinə çıxmasına səbəb ola bilər. Buna görə də onların sözləri daha ciddi faktoloji əsaslandırma və daha yüksək ictimai məsuliyyət tələb edir.

Oktyabrın 13-də Azərbaycan-Türkiyə parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu Türkiyənin hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının bəzi deputatlarının və Türkiyə Prezidentinin baş müşaviri Oktay Saralın Azərbaycanla bağlı açıqlamalarına etirazını bildirib. İşçi qrupunun bəyanatında Türkiyənin bəzi media və sosial media platformalarında Azərbaycana qarşı qərəzli informasiya kampaniyası aparılması və əsassız ittihamların səsləndirilməsi ciddi narahatlıq doğuran hal kimi qiymətləndirilib.

Bu hadisə bir daha göstərir ki, informasiya məkanında yayılan fikirlər bəzən rəsmi siyasi müzakirə səviyyəsinə qədər yüksələ bilir. Xüsusilə siyasi vəzifə daşıyan şəxslərin açıqlamaları ictimaiyyət tərəfindən daha böyük diqqətlə izlənildiyindən, onların söylədikləri fikirlərin hansı faktlara əsaslandığı və hansı nəticələr doğura biləcəyi vacib məsələyə çevrilir.

Heç bir ictimai vəzifə, siyasi nüfuz və ya geniş izləyici auditoriyası yoxlanılmamış məlumatı həqiqət kimi təqdim etmək üçün əsas vermir. Əgər konkret ittiham mövcuddursa, onun faktoloji əsası ortaya qoyulmalı, qarşı tərəfin mövqeyi dinlənilməli və məsələ sübutlar əsasında müzakirə edilməlidir. Əks halda, siyasi nüfuzun təsir gücü həqiqətin müəyyənləşdirilməsinə deyil, cəmiyyətin emosional şəkildə istiqamətləndirilməsinə xidmət edə bilər.

Eyni prinsip sıravi sosial media istifadəçilərinə də aiddir. İnsanlar bəzən həqiqiliyini yoxlamadıqları məlumatı yalnız emosional təsirinə görə paylaşırlar. Bir müddət sonra həmin məlumatın yanlış olduğu üzə çıxsa belə, onun yaratdığı mənfi təsəvvür artıq minlərlə insana yayıla bilər. Buna görə də hər bir vətəndaş paylaşım etməzdən əvvəl mənbəni yoxlamalı, iddianın başqa etibarlı mənbələrdə təsdiqlənib-təsdiqlənmədiyinə diqqət yetirməli və emosional başlıqlara aldanmamalıdır.

Oktyabrın 13-də Ankarada Azərbaycanın Türkiyədəki səfirliyi qarşısında məktəblərdə hicabla bağlı iddialar fonunda aksiya keçirilməsi barədə məlumatlar yayıldı. Media xəbərlərində iştirakçıların Azərbaycanda hicabın qadağan edildiyini iddia etdikləri, məktəblərdə geyim qaydalarını tənqid etdikləri, bəzi çıxışlarda isə Azərbaycanın xarici siyasəti və İsraillə münasibətlərinin də müzakirəyə gətirildiyi bildirildi.

Oktyabrın 14-də yayımlanan başqa bir məlumatda aksiyanın görüntülərini ilk paylaşan platforma ilə Hizb ut-Tahrir təşkilatı arasında əlaqələr olduğu barədə iddialar yer aldı. Həmin xəbərdə bu əlaqələrin mövcudluğunun aksiyanın birbaşa həmin təşkilat tərəfindən təşkil edildiyini sübut etmədiyi də qeyd olunurdu.

Bu məqam xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki hər hansı platformanın müəyyən təşkilatla əlaqəli olması barədə məlumatla konkret aksiyanın həmin təşkilat tərəfindən təşkil edilməsi eyni iddia deyil. Birincisi barədə araşdırma materialları ola bilər, ikincisi isə ayrıca sübut tələb edir. Hadisələri düzgün qiymətləndirmək üçün bu fərqi qorumaq, yoxlanılmamış ehtimalları təsdiqlənmiş fakt kimi təqdim etməmək lazımdır.

Digər tərəfdən, səfirlik qarşısında keçirilən aksiyanın siyasi mahiyyəti yalnız iştirakçıların hansı mövzudan danışması ilə müəyyənləşmir. Burada çağırışların məzmunu, tədbirin təşkilati xüsusiyyətləri, istifadə olunan simvollar, səsləndirilən tələblər və hadisənin necə işıqlandırıldığı da araşdırılmalıdır. Əgər aksiya konkret ictimai qərara etiraz etmək məqsədi daşıyırsa, bu, dinc etiraz hüququ çərçivəsində qiymətləndirilməlidir. Lakin tədbir zamanı Azərbaycan dövlətinin konstitusion quruluşuna qarşı çağırışlar, təhdidlər və ya milli-dini düşmənçiliyi gücləndirən ifadələr səsləndirilirsə, həmin hallar ayrıca hüquqi qiymət tələb edir.

Burada prinsipial yanaşma vacibdir: etiraz hüququ qorunmalı, amma bu hüquq zorakılıq, təhdid və başqalarının hüquqlarına müdaxilə üçün bəhanəyə çevrilməməlidir. Eyni zamanda, diplomatik nümayəndəliyin qarşısında aksiya keçirilməsini avtomatik olaraq dövlətə qarşı düşmənçilik kimi təqdim etmək də düzgün olmazdı. Demokratik cəmiyyətdə əsas meyar etirazın mövcudluğu deyil, onun hansı üsullarla keçirilməsi və hansı çağırışları ehtiva etməsidir.

Azərbaycan səfirliyi qarşısındakı hadisələrin bu baxımdan obyektiv araşdırılması həm Azərbaycanın maraqları, həm də Türkiyənin beynəlxalq nüfuzu üçün əhəmiyyətlidir. Diplomatik nümayəndəliklərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, ictimai asayişin qorunması və qanunsuz hərəkətlərə hüquqi qiymət verilməsi dövlətlərin üzərinə düşən mühüm vəzifələrdəndir.

Hicab müzakirəsi niyə daha geniş siyasi qarşıdurmanın mövzusuna çevrilir?Məktəblərdə vahid geyim qaydaları və dini geyim məsələsi təhsil, hüquq, dünyəvilik, dini etiqad azadlığı və uşaqların hüquqları ilə bağlı mürəkkəb müzakirə mövzusudur. Bu məsələyə yanaşarkən emosional və siyasi şüarlardan daha çox konkret hüquqi normalara, təhsil siyasətinə və uşaqların mənafeyinə diqqət yetirilməlidir.
Bir tərəfdən, valideynlər və şagirdlər dini etiqad azadlığına hörmət edilməsini tələb edə bilərlər. Digər tərəfdən, dövlət məktəblərdə vahid geyim qaydalarını, təhsil mühitinin təşkili prinsiplərini və uşaqların hüquqlarının qorunmasını nəzərə alaraq müvafiq siyasət müəyyənləşdirə bilər. Bu məsələlərin həlli konkret qanunvericiliyə və hüquqi təminatlara əsaslanmalıdır. İctimai müzakirə zamanı həm dini etiqad azadlığı, həm də təhsil sisteminin hüquqi çərçivəsi nəzərə alınmalıdır.

Lakin burada mühüm sərhəd var: məktəbli geyimi ilə bağlı mübahisənin Azərbaycan dövlətinin siyasi quruluşuna, xarici siyasətinə və beynəlxalq tərəfdaşlıqlarına qarşı geniş ittihamlar üçün vasitəyə çevrilməsi məsələnin mahiyyətini dəyişir. Əgər ilkin müzakirə təhsil qaydaları ilə bağlıdırsa, həmin müzakirənin birdən-birə dövlətin legitimliyinə, siyasi sisteminə və beynəlxalq münasibətlərinə yönəlməsi ayrıca təhlil edilməlidir.
Belə vəziyyətlərdə əsas sual budur: müzakirənin məqsədi konkret hüquqi problemi həll etməkdir, yoxsa həmin problem vasitəsilə daha geniş siyasi qarşıdurma yaratmaq? Bu suala emosional ehtimallarla deyil, çıxışların məzmunu, təşkilati əlaqələr və təsdiqlənən faktlar əsasında cavab verilməlidir.

Dini mövzuların siyasi məqsədlərlə istifadəsi ehtimalı istənilən cəmiyyətdə diqqətlə araşdırılmalıdır. Bununla belə, dindar insanların hamısını, hicab məsələsində fərqli mövqe tutan vətəndaşları və ya dini azadlıqların müdafiəçilərini avtomatik şəkildə siyasi təxribatın iştirakçısı kimi təqdim etmək olmaz. Fikir ayrılığını düşmənçiliklə eyniləşdirmək həm hüquqi, həm də ictimai baxımdan yanlış nəticələrə gətirib çıxara bilər.
Azərbaycanın maraqlarını müdafiə etmək üçün dini mövzulara münasibətdə də hüquqi dəqiqlik, faktoloji əsaslandırma və bütün vətəndaşların hüquqlarına hörmət prinsipləri qorunmalıdır. Dövlətin dünyəvi quruluşunun müdafiəsi dini inanclara qarşı düşmənçilik demək deyil. Eyni şəkildə, dini etiqad azadlığının müdafiəsi də dövlətin konstitusion quruluşuna qarşı siyasi çağırışların avtomatik olaraq qəbul edilməsi anlamına gəlmir.

İnformasiya hücumlarının əsas hədəfi ictimai etimad ola bilər.İnformasiya müharibəsinin təsiri yalnız bir dövlətin beynəlxalq imicinə zərər vurmaqla məhdudlaşmır. Belə kampaniyalar cəmiyyət daxilində şübhə, narazılıq və qarşıdurma yaratmağa da yönələ bilər. Əgər vətəndaşlar davamlı olaraq manipulyativ məlumatlarla üzləşirlərsə, dövlət institutlarına, mediaya və hətta yaxın münasibətlər qurduqları xalqlara qarşı etimadları zəifləyə bilər.

Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə dair müzakirələrdə bu risk xüsusilə diqqətəlayiqdir. İki xalqın bir-birinə münasibəti yalnız rəsmi bəyanatlardan formalaşmır. İnsanlar sosial şəbəkələrdə gördükləri məlumatlardan, tanınmış şəxslərin çıxışlarından və gündəlik ünsiyyətdən də təsirlənirlər. Buna görə də Azərbaycana qarşı yayılan hər hansı əsassız iddia Türkiyə cəmiyyətində, Türkiyəyə qarşı səsləndirilən hər hansı qərəzli ittiham isə Azərbaycan cəmiyyətində yanlış təsəvvürlər yarada bilər.

Belə şəraitdə ən böyük səhvlərdən biri ayrı-ayrı şəxslərin davranışını bütöv xalqa şamil etməkdir. Türkiyədə Azərbaycana qarşı qərəzli mövqe tutan şəxslərin olması bütün Türkiyə cəmiyyətinin Azərbaycana düşmən münasibətdə olduğunu göstərmir. Eyni qaydada, Azərbaycanda Türkiyəni tənqid edən ayrı-ayrı şəxslərin mövqeyi də Azərbaycan xalqının bütövlükdə qardaş ölkəyə münasibətini ifadə etmir.
İnformasiya hücumlarının yaratdığı zərərin böyüməməsi üçün cəmiyyətlər arasında bu fərqin qorunması vacibdir. Əks halda, bir neçə şəxsin məsuliyyətsiz açıqlaması minlərlə insanın bir-birinə qarşı mənfi münasibət bəsləməsinə səbəb ola bilər. Bu isə informasiya manipulyasiyasının mümkün nəticələrindən biri olan ictimai qütbləşməni daha da dərinləşdirər.

Ona görə də Azərbaycanın informasiya təhlükəsizliyini müdafiə etmək yalnız yanlış məlumatları təkzib etməkdən ibarət olmamalıdır. Eyni zamanda, cəmiyyətin informasiya savadlılığı artırılmalı, mediada faktların yoxlanılması gücləndirilməli və ictimai müzakirələrdə sübutla ehtimal arasındakı sərhəd qorunmalıdır.

Türkiyənin özündə də bu məsələyə münasibət var.Azərbaycan əleyhinə səsləndirilən fikirləri Türkiyə dövlətinin və ya Türkiyə xalqının rəsmi mövqeyi kimi təqdim etmək yanlış olardı. Nitekim Türkiyə Prezident Administrasiyasının Dezinformasiya ilə Mübarizə Mərkəzi oktyabrın 9-da Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərini hədəfə alan qərəzli və manipulyativ paylaşımların aşkarlandığını bildirib. Mərkəz həmin materialların iki ölkə arasındakı strateji müttəfiqliyə zərər vurmağa və ictimaiyyəti çaşdırmağa yönəldiyini vurğulayıb.

Bu açıqlama mühüm siyasi məna daşıyır. O göstərir ki, Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə qarşı yönələn manipulyasiyalar barədə narahatlıq yalnız Azərbaycanda mövcud deyil. Türkiyə tərəfinin də iki ölkənin əlaqələrini hədəfə alan dezinformasiya riskinə diqqət çəkməsi informasiya təhlükəsizliyinin ortaq maraq olduğunu göstərir.

Bu səbəbdən hadisələrə yanaşarkən Türkiyənin rəsmi mövqeyi, ayrı-ayrı siyasi şəxslərin fikirləri, media platformalarının mövqeyi və sosial şəbəkə istifadəçilərinin davranışı bir-birindən fərqləndirilməlidir. Bu kateqoriyaların eyniləşdirilməsi həm siyasi təhlilin keyfiyyətini aşağı salar, həm də cəmiyyətlər arasında lazımsız gərginlik yaradar.

Türkiyədə Azərbaycanla qardaşlıq münasibətlərini müdafiə edən və qərəzli iddialara qarşı faktlarla çıxış edən vətəndaşların mövqeyi də diqqətəlayiqdir. İctimai həmrəylik məhz bu cür sağlam müzakirələr vasitəsilə güclənir. Əsas məsələ tənqidə qadağa qoymaq deyil, tənqidin faktlara əsaslanmasını, təhqirə və milli düşmənçiliyə çevrilməməsini təmin etməkdir.

Azərbaycan necə cavab verməlidir: emosional qarşıdurma yox, prinsipial və sübutlu mövqe
Azərbaycanın milli maraqlarının müdafiəsi ardıcıl, hüquqi və institusional yanaşma tələb edir. İnformasiya hücumlarına qarşı ən səmərəli cavab yalnız sərt bəyanatlar səsləndirmək deyil, eyni zamanda konkret faktları ortaya qoymaq, saxta məlumatların mənbəyini araşdırmaq, koordinasiyalı fəaliyyət əlamətlərini sənədləşdirmək və nəticələri ictimaiyyətə aydın şəkildə çatdırmaqdır.

İlk növbədə, media qurumları və müvafiq dövlət strukturları arasında operativ informasiya mübadiləsi gücləndirilməlidir. Azərbaycana qarşı yayılan iddialar vaxtında yoxlanılmalı, yanlış məlumatlar barədə dəqiq və anlaşılan izahlar verilməlidir. Əgər saxta hesabların əlaqələndirilmiş fəaliyyəti müəyyənləşdirilirsə, bu barədə nəticələr metodologiyası və sübutları ilə birlikdə ictimaiyyətə təqdim edilməlidir. İctimaiyyətə yalnız nəticənin deyil, həmin nəticəyə hansı əsaslarla gəlindiyinin də göstərilməsi etimadın qorunması baxımından vacibdir.
İkinci istiqamət hüquqi əməkdaşlıqdır. Əgər konkret şəxslərin fəaliyyəti qanun pozuntusu, təhdid, zorakılığa çağırış və ya başqa hüquqazidd hərəkət əlamətləri daşıyırsa, məsələ müvafiq hüquqi mexanizmlər vasitəsilə araşdırılmalıdır. Bunun üçün ittihamların konkretləşdirilməsi, sübutların qorunması və müvafiq qurumlar arasında qanuni əməkdaşlıq vacibdir. Hüquqi qiymətləndirmə fərziyyələrə və siyasi simpatiyalara deyil, yoxlanılmış faktlara əsaslanmalıdır.

Üçüncü istiqamət diplomatik dialoqdur. Azərbaycan və Türkiyə arasındakı strateji tərəfdaşlığın gücü həssas məsələlərin də açıq şəkildə müzakirəsinə imkan verməlidir. Əgər iki ölkənin ictimai məkanında qarşılıqlı narahatlıq doğuran hadisələr baş verirsə, onların diplomatik kanallar vasitəsilə müzakirəsi, dezinformasiya ilə mübarizə sahəsində əməkdaşlıq və diplomatik nümayəndəliklərin təhlükəsizliyinə dair məsələlərin əlaqələndirilməsi məqsədəuyğundur.

Dördüncü istiqamət cəmiyyətin informasiya savadlılığının artırılmasıdır. İnsanlara saxta hesabları, manipulyativ başlıqları, kontekstdən çıxarılmış videoları və sübutsuz iddiaları tanımaq bacarıqları aşılanmalıdır. Bu işdə məktəblərin, universitetlərin, jurnalistlərin, müstəqil ekspertlərin və ictimai təşkilatların rolu böyükdür. İnformasiya təhlükəsizliyi yalnız dövlət strukturlarının işi deyil; bu, hər bir vətəndaşın gündəlik davranışı ilə də bağlıdır.

Nəhayət, Azərbaycan cəmiyyətinin reaksiyası milli maraqlara uyğun, ölçülü və düşünülmüş olmalıdır. Sosial şəbəkələrdə qarşılıqlı təhqirlərin artırılması, Türkiyə vətəndaşlarının bütövlükdə hədəfə alınması və yoxlanılmamış əks-iddiaların yayılması Azərbaycanın mövqeyini gücləndirməz. Əksinə, faktlara əsaslanan arqumentlər, hüquqi yanaşma və sağlam ictimai dialoq Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun müdafiəsinə daha çox xidmət edər.

Qardaşlıq münasibətləri emosional şüarlarla deyil, məsuliyyətli davranışla qorunur
Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri tarixən müxtəlif sınaqlardan keçib. İki dövlətin strateji tərəfdaşlığı ortaq maraqlara, siyasi dialoqa və xalqların bir-birinə bəslədiyi etimada əsaslanır. Bu münasibətlərin qorunması ayrı-ayrı sosial media paylaşımlarının təsirindən daha geniş və uzunmüddətli yanaşma tələb edir.
Lakin qardaşlıq münasibətlərinin güclü olması problemləri görməzdən gəlmək demək deyil. Əgər Azərbaycanın ünvanına əsassız ittihamlar səsləndirilirsə, onların cavabı verilməli, yanlış məlumatlar təkzib edilməli və konkret faktlar araşdırılmalıdır. Əgər diplomatik nümayəndəlik qarşısında keçirilən aksiyada qanun pozuntusu əlamətləri varsa, bu hallar hüquqi qiymətləndirilməlidir. Əgər ictimai nüfuza malik şəxslər məsuliyyətsiz açıqlamalar verirlərsə, onların fikirləri də faktlar əsasında tənqid oluna bilər.

Ancaq bütün bunlar Türkiyə xalqına qarşı ümumiləşdirilmiş ittihamlara və düşmənçilik ritorikasına çevrilməməlidir. Çünki Azərbaycanın maraqlarını müdafiə etməyin ən düzgün yolu həqiqəti təhrif etmək deyil, həqiqəti sübutlarla ortaya qoymaqdır. Eyni prinsip Türkiyədə Azərbaycana münasibətdə də keçərli olmalıdır.
Bugünkü informasiya mühitində dövlətlərin gücü yalnız siyasi və iqtisadi imkanları ilə deyil, həm də informasiya manipulyasiyalarına qarşı nə qədər dayanıqlı olmaları ilə ölçülür. Saxta məlumatı vaxtında müəyyənləşdirmək, cəmiyyətə aydın izah vermək, hüquqi mexanizmlərdən istifadə etmək və qarşıdurmanı dərinləşdirən ritorikadan uzaq durmaq bu dayanıqlığın əsas elementləridir.

Azərbaycan və Türkiyə arasında qardaşlıq münasibətlərini qorumaq hər iki cəmiyyətin ortaq məsuliyyətidir. Siyasətçilər sözlərinin nəticələrini nəzərə almalı, media qurumları məlumatları yoxlamalı, sosial şəbəkə istifadəçiləri paylaşdıqları informasiyaya görə məsuliyyət daşımalı, dövlət qurumları isə konkret faktlara əsaslanan mövqe ortaya qoymalıdır.

Nəticə etibarilə, Türkiyənin sosial media məkanında Azərbaycana qarşı müşahidə olunan qərəzli informasiya fəaliyyəti və səfirliyimiz qarşısındakı aksiyalar diqqətli, prinsipial və obyektiv yanaşma tələb edir. Bu hadisələr nə bütöv Türkiyə cəmiyyətinə qarşı ittiham üçün əsas olmalı, nə də qardaşlıq münasibətləri naminə susdurulmalıdır. Əsas məsələ hər bir faktı düzgün qiymətləndirmək, əsassız iddialara arqumentlərlə cavab vermək və iki dövlət arasındakı strateji etimadı qorumaqdır.

Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığına qarşı yönələn hər hansı informasiya manipulyasiyasına ən güclü cavab emosional qarşıdurma deyil, həqiqət, hüquq, siyasi məsuliyyət və qarşılıqlı hörmətdir. Bu prinsiplər qorunduğu müddətdə ayrı-ayrı şəxslərin məsuliyyətsiz açıqlamalarının və sosial şəbəkələrdəki manipulyativ kampaniyaların iki xalq arasındakı köklü münasibətlərə zərər vurması ehtimalı da əhəmiyyətli dərəcədə azalacaq.

Azər Badamov
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin