Dünyada taxıl ucuzlaşır, Azərbaycanda çörəyin niyə ucuzlaşmır?

Dünyada taxıl ucuzlaşır, Azərbaycanda çörəyin niyə ucuzlaşmır?Dünya bazarında taxılın qiymətinin getdikcə ucuzlaşması (hazırda 1300 dollar civarındadır) nəticəsində çörək və un məmulatlarının maya dəyəri xeyli aşağı düşüb. Əksər ölkələrdə un və un məmulatlarının qiyməti ucuzlaşıb. Lakin bizim çörək və digər un məmulatlarının istehsalçıları "bir dəfə yüksələn qiymət bir daha enməz" prinsipini rəhbər tutaraq qiyməti ucuzlaşdırmaq fikrində deyilllər, əksinə bahalaşdırırlar.

Bu barədə sosioloq Elçin Bayramlı öz sosial şəbəkə səhifəsində yazıb.

O qeyd edib ki, faktiki olaraq taxılın kq-ı 50 qəpiyədir. Bu o deməkdir ki, çörəyin kq-ı bütün digər xərcləri də nəzərə almaqla maksimum 70 qəpik olmalıdır. Hazırda isə 4-cü, 5-ci sort taxıldan, yəni heyvandarlıq üçün olan yemdən hazırlanan 650 qramlıq zavod çörəyi 70 qəpikdir. Yəni zavod çörəyinin kilosu 1 manata satılır. 50 faiz qazancla. Normal çörəklərin isə yarım kilosu 1 manatdan başlayır. Yəni 1 kilo normal çörəyi bizə 2 manata satırlar. Bunun maksimum 1 manatı maya dəyəridir. Demək 2 qat qazanc əldə olunur.

Sosioloq hesab edir ki, eyni vəziyyət digər un məmulatlarına da aiddir. Belə ki, əvvəllər kq-i 80 qəpik civarında olan bu məhsullar indi kq-i 1,7 manatdan başlayır. Yəni 2 qat bahalaşıb. 1 kq taxılln qiymətinin 50 qəpik, emaldan sonra maya dəyərini isə 70 qəpik olduğunu nəzərə alsaq, o halda bu məhsulların kq-i maksimum 1 manatdan başlamalıdır. Bu halda belə 50 faiz qazanc əldə olunur.

"Ölkədə çörək və un məmulatlarının qiyməti əvvəlki bahalaşmaya əsasən qalxmışdı, hazırda o problem yoxdur. Çörəyin qiyməti əvvəlki həddə qaytarılmalıdır",-deyə o bildirib.

İqtisadçı Pünhan Musayev Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında söyləyib ki, bu problem təkcə çörək və un məmulatları yox, başqa sahələrdə də var.

"Elə götürək bizim üçün stratejik əhəmiyyəti olan neft və neft məhsullarını hansı ki, dəfələrlə müşahidə etmişik ki, dünya bazarlarında neftin qiymətinin qalxıb, enməsiylə bağlı bahalaşan yanacaq qiymətləri cüzi ucuzlaşıb, ya da heç ucuzlaşmayıb"-deyən iqtisadçı hesab edir ki, burada da problemi ayrı-ayrı sahibkarlarda yox, ümumi ticarət şəbəkəsində axtarmaq lazımdır. Eynilə yanacaq mallarında olduğu kimi un məmulatları üzrə də qiymət artıb-azalmaları bütün obyektlərdə eynidirsə, bu bazarın rəqabətsiz olduğuna işarə edir.Çünki praktik cəhətdən xammal qiymətlərinin dəyər dəyişməsi son məhsula, hər yerdə eyni səviyyədə təsir göstərə bilməz.

"Həmçinin nəzərə almaq lazımdır ki, çörəyin ərsəyə gəlməsi üçün istifadə olunan xammal təkcə undan ibarət deyil. Onun daxilində çoxsaylı inqridientlər var ki, onların qiymətinin dəyişməsi də, çörəyin qiymətinə təsir göstərir.

Bunun üzərinə maya dəyərini formalaşdıran daşınma və enerji xərcləri, o cümlədən sahəyə daxil olmaq və orada qalmaq üçün sərf olunan qeyri-rəsmi ödənişləri də əlavə etmək lazımdır. Çünki bu kimi amillər də çörəyin qiymətinin formalaşmasında özünəməxsus əhəmiyyətə malikdir",- deyə P. Musayev əlavə edib.

Çörəyin çəkisi ilə bağlı məsələyə gəldikdə isə, iqtisadçı vurğulayıb ki, bunu qeyri rəqabətli mühitlə də əlaqələndirə bilərik.Belə ki, rəqabətin az olduğu bazarlarda xərclərə qənaətin bir üsulu da, məhz məhsulun çəkisi və tərkibinin azaldılmasıdır.

"İnfliyasyanın gizli növünə aid olan bu təcrübə iqtisad elmində əsasən şirin kfilasiya adı ilə tanınmaqdadır. Bu kimi fundamental səbəblərlə yanaşı bəzi texniki məqamları da nəzərə almaq lazımdır. Məsələn, şirniyyat, ət məhsulları kimi çörək də bişəndə çəkisini itirməyə meyilli olur. Belə ki, sexlər çəkini bişməyə hazır olan xəmirə əsasən hesabladığından bişmə prosesi çörəyin daha az çəkiylə hazır olması ilə nəticələnir. Bundan başqa sahədə fərdi qaydada çörək bişirmək fəaliyyəti ilə məşğul olanlar da var ki, məsələn, təndir çörəyi bişirən sexlər məhz bu kateqoriyadandır.

Digər növlərdən fərqli olaraq, burada dövlət nəzarəti ya mövcüd deyil, ya da minimum səviyyədədir. Yəni sahibkarlar çörəyi istədiyi formada bişirə və istədiyi qiymətə də sata bilər ki, bu da qiymət uyğunsuzluğu meydana gətirən təməl faktorlardan biri hesab olunur"-deyə iqtisadçı qeyd edib./Bizimyol


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
İqtisadiyyat   Baxılıb: 3205   Tarix: 24 dekabr 2022  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Bu sahədə fəaliyyət tam rəqəmsallaşdırılır

"Bir pəncərə" informasiya sistemi haqqında Əsasnamə" təsdiq edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bununla bağlı Prezident İlham Əliyev Fərman imzalayıb. Fərmana əsasən, sistemin fəaliyyətinin təmin edilməsi məqsədilə müvafiq məlumatların ilkin mənbəyini formalaşdıran dövlət orqanlar

16 noyabr
.

Azərbaycanda son 6 ildə qeyri-neft-qaz ixracı 2,5 dəfə artacaq

Azərbaycanda 2026-cı ilin gözlənilən nəticəsi də nəzərə alınmaqla 2019-cu ildən bəri qeyri-neft-qaz ixracı 2,5 dəfə artacaq. xəbər verir ki, bunu İqtisadiyyat Nazirliyinin Aparat rəhbəri Elvin Camalov Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin bu gün keçirilən iclasında - 2027-c

4 noyabr
.

Yeni il süfrəsində ən çox hansı məhsulların qiyməti arta bilər? - AÇIQLAMA

Yeni il bayramı yaxınlaşdıqca ərzaq məhsullarına tələbatın artması bazarda qiymət dəyişikliklərini gündəmə gətirir. Pomidor, xiyar kimi mövsümi məhsulların istehsalında istixana xərcləri, ət və balıq məhsullarında idxal və logistika amilləri, qoz-fındıq və digər ərzaqlara artan tələbat qiymətlərə təsi

13 noyabr
.

"HB Güvən Klinik" 150 min manat borca düşdü

"HB Güvən Klinik" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin (MMC) dövlət qarşısı külli miqdarda borcu aranıb. "Yurd.Media"ya istinadla xəbər verir ki, "HB Güvən Klinik" MMC-nin vergi borcu 149 min manatı ötüb. Qeyd edək ki, "HB Güvən" klinikası 2018-ci ildən fəaliyyət göstərir

11 noyabr
.

Brent markalı neftin qiyməti bir barel üçün 91,55 dollara düşdü

Neft qiymətləri əvvəlki gün yüksəlişdən sonra cümə axşamı səhəri düşür. xəbər verir ki, Londondakı ICE Futures birjasında yanvar ayı üçün Brent markalı neftin fyuçerslərinin qiyməti 1,21 dollar və ya 1,3 faiz azalaraq bir barel üçün 91,55 dollara düşüb. Çərşənbə günü Brent markalı neftin qiyməti 1,2

12 noyabr
.

Baytarlıq pasportunun verilməsinə dövlət rüsumu 50 % artırılır

Azərbaycanda gələn ildən baytarlıq pasportunun verilməsinə dövlət rüsumu 30 manat olacaq. "Report" xəbər verir ki, bu, Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında qanun layihəsində öz əksini tapıb. Sənəd 2027-ci ilin büdcə zərfinə daxildir. Gazırda baytarlıq pasportunun verilməsinə gör

5 noyabr
.

Azərbaycanda planşetlərdə "İOS"un bazar payı 45 % azalıb

Bu ilin oktyabr ayında Azərbaycanda mobil cihazlarda "Android" əməliyyat sisteminin bazar payı 82,39 % təşkil edib. "Report"un "Statcounter" agentliyinin son hesabatına istinadən verdiyi xəbərə görə, bu, sentyabr ayına nisbətən 1,92 faiz bəndi az, 2025-ci ilin oktyabr ayını

2 noyabr
.

Qızılın son qiymətləri bəlli oldu

11 noyabr tarixinə olan rəsmi göstəricilərə əsasən, Azərbaycanda qiymətli metalların, xüsusilə qızılın qiymətlərində dinamika diqqət çəkir. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, qızılın 1 unsiyasının rəsmi qiyməti 6 877,44 manat, 1 qramının dəyəri isə 221,11 manat təşkil edir. Pərakəndə zərgərlik bazarınd

11 noyabr
.

2027-ci ildə pensiyalar 7,5 faiz artacaq: Pensiyaçılar nə qədər qazanacaq? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

2027-ci ildə pensiyaların 7,5 faiz artırılması nəzərdə tutulur. Bu məqsədlə 575,5 milyon manat vəsait ayrılması proqnozlaşdırılır. Gələn il əmək pensiyalarının orta aylıq məbləğinin 639-640 manata çatacağı gözlənilir. Bununla belə, pensiyaların nominal artımı onların real alıcılıq qabiliyyətinin də eyn

11 noyabr