Əhalinin kredit borcu 10 milyard manatı ötüb: Banklar təhlükədədir?

Əhalinin kredit borcu 10 milyard manatı ötüb: Banklar təhlükədədir?2023-cü ilin yanvar-may aylarında Azərbaycanda bankların biznes, ipoteka və istehlak kreditləri portfeli artıb. Mayın 31-də bankların ümumi kredit portfeli (kredit qoyuluşları) 20 milyard 659 milyon 269 min manat təşkil edib. Mərkəzi Bankın məlumatına görə, aprel ayının sonu ilə müqayisədə mayda müştərilərin banklara borclu olduqları cəmi kreditlər 279 milyon 642 min manat artıb. O cümlədən, cəmi biznes kreditləri portfeli 62 milyon 848 min manat artaraq 11 milyard 170 milyon 805 min manata, istehlak kreditləri portfeli 152 milyon 186 min manat artaraq 6 milyard 224 milyon 527 min manata, ipoteka kreditləri portfeli isə 64 milyon 627 min manat artaraq 3 milyard 263 milyon 957 min manata yüksəlib. 2023-cü ilin ilk beş ayı ərzində (yanvar-may) bankların cəmi kredit portfeli 1 milyard 64 milyon 914 min manat, o cümlədən biznes kreditləri 315 milyon 744 min manat, istehlak kreditləri 470 milyon 381 min manat, ipoteka kreditləri 278 milyon 798 min manat artıb.

Həmçinin qurumdan bildirilir ki, əhali tərəfindən alınan cəmi istehlak və ipoteka kreditləri 9 milyard 488 milyon 484 min manata çatıb. Bank olmayan kredit təşkilatları və lombardlar tərəfindən verilən kreditlər nəzərə alınarsa, əhalinin kredit təşkilatlarına borcu 10 milyard manatdan çoxdur.

Bəs bu borclanma ölkənin maliyyə-bank sektoru və vətəndaşlar üçün təhlükəli hədd deyil ki?

Rəqəmlər çox azdır və həcmi artırıla bilər

İqtisadçı-ekspert Xalid Kərimli Oxu.Az-a açıqlamasında bildirib ki, inkişaf etmiş ölkələrlə müqayisədə bu rəqəmlər azdır. Mütəxəssisin sözlərinə görə, bu rəqəmlərin hissə-hissə artırılması potensialı var:

"Hazırkı borclanmanın ümumdaxili məhsula nisbəti riskli deyil. Məsələn, ipoteka krediti ilə əmlakın alqı-satqısı Azərbaycanda yeddi-on faiz təşkil edir. Amma inkişaf etmiş ölkələrdə ipoteka kreditləri ilə əmlakların alqı-satqısı 80-90 faizdir. Əksinə, bu rəqəmlər çox azdır və həcmi artırıla bilər. Bu istiqamətdə daha əmin addımlarla getmək mümkündür".

Rəsmiləşməyən real gəlir

Ekspert deyir ki, biznes kreditlərinin artırılması dövlətin marağındadır:

"Rəqəmlərə baxdıqda görürük ki, istehlak kreditləri biznes kreditlərilə müqayisədə daha çox artıb. Bu, 2023-cü ildə iqtisadiyyatda aktivliyin istənilən səviyyədə olmamasının göstəricisidir. Ümumiyyətlə, kredit portfelinin ümumi daxili məhsula nisbətinə baxanda yenə də dünya ortalamasından iki-üç dəfə az olduğunu görürük. Yəni burada iqtisadiyyat üçün heç bir narahatlıq, risk yoxdur. İnsanların gəlirlərinin rəsmiləşmə səviyyəsi tam olmadığına görə banklar faktiki olaraq verə biləcəkləri istehlak kreditlərinin altında kredit verirlər. Məsələn, tutaq ki, vətəndaşın gəliri 2 000 manatdır, amma onun 700-800 manatı rəsmidirsə, bank buna uyğun kredit verə bilir. Yəni faktiki vəziyyəti nəzərə alsaq, banklar daha çox kredit verə bilər. Hazırkı rəqəmlər iqtisadiyyat üçün hələ ki, başağrısı deyil".
"Vətəndaş krediti sabah qaytarmaya da bilər"

Bank mütəxəssisi Əkrəm Həsənov da hazırkı borclanma səviyyəsinin təhlükəli həddə olduğunu düşünmür. Mütəxəssis deyir ki, əvvəlki illərlə müqayisədə istehlak kreditlərinin həcmi azalıb:

"Banklar çox ehtiyatlı davranır. Hələ risk olmasa da, xüsusilə istehlak kreditlərinin bu templə yenidən artması təhlükə ola bilər. Azərbaycan bankları, təəssüf ki, istehlak kreditləri verməyə daha çox meyil edir, nəinki biznes kreditləri. Bu da başadüşüləndir. Çünki Azərbaycanda uğurlu və dayanıqlı biznes elə də çox deyil. Ona görə də biznes kreditləri verməkdən çəkinirlər. Lakin bu rəqəmlər artan templə davam etsə, gələcəkdə problemli kreditlərə çevrilə bilər. Çünki hazırda inflyasiya davam edir. Vətəndaş krediti sabah qaytarmaya da bilər".

İpoteka kreditlərindən kənar qalan əmlaklar

Mütəxəssis deyir ki, hazırda ipoteka kreditləri ilə bağlı vəziyyət ürəkaçan deyil:

"Dünyanın inkişaf etmiş ölkələri ilə müqayisədə bizdə ipoteka kreditləri çox azdır. Bunun da səbəbi Azərbaycanda daşınmaz əmlakla bağlı qanunsuz tikililərin çoxluğudur. Çıxarışları olmayan evlər ipoteka dövriyyəsində iştirak edə bilmir. Bu səbəbdən rəqəmlər artsa da, ürəkaçan deyil. Qeydiyyatda olmadıqda bazarda dövr etmir, girov qoyulmur. Amma indiki vəziyyət nə bank sektoru üçün, nə də vətəndaşlar üçün təhlükəlidir".


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
İqtisadiyyat   Baxılıb: 2637   Tarix: 03 iyul 2023  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

2027-ci ildə pensiyalar 7,5 faiz artacaq: Pensiyaçılar nə qədər qazanacaq? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

2027-ci ildə pensiyaların 7,5 faiz artırılması nəzərdə tutulur. Bu məqsədlə 575,5 milyon manat vəsait ayrılması proqnozlaşdırılır. Gələn il əmək pensiyalarının orta aylıq məbləğinin 639-640 manata çatacağı gözlənilir. Bununla belə, pensiyaların nominal artımı onların real alıcılıq qabiliyyətinin də eyn

11 noyabr
.

Azərbaycanda kirayə mənzil fonduna daha 91 mənzil əlavə olunub

İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu satmaq öhdəliyi ilə kirayə mexanizmi çərçivəsində Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Cəfər Xəndan küçəsindəki yaşayış kompleksindən 27, Sumqayıt şəhəri, Sülh prospektindəki yaşayış kompleksindən 38 və Abşeron rayonu, Saray qəsəbəsi, Məhəmməd Əsədov küçəsindəki yaşayış kompleksində

17 noyabr
.

Qızılın qiyməti son bir ilin minimumuna düşdü

Dünya bazarında qızılın qiyməti 2025-ci il oktyabrın 2-dən bəri ilk dəfə 3 850 dollar həddindən aşağı enib. bu barədə ticarət platformasının məlumatlarına istinadən məlumat verir. Bildirilib ki, "Comex" birjasında 2026-cı ilin dekabrında tədarük ediləcək qızıl fyuçerslərinin qiyməti 1,15 fai

16 noyabr
.

Azərbaycanda 576 ədəd pirotexniki vasitə qanunsuz dövriyyədən çıxarılıb

Dövlət Gömrük Komitəsinin Bakı Baş Gömrük İdarəsi Əməliyyat və Təhqiqat İdarəsinin əməkdaşları tərəfindən həyata keçirilmiş əməliyyat tədbirləri nəticəsində xeyli miqdarda pirotexniki vasitələr aşkar edilərək qanunsuz dövriyyədən çıxarılıb. xəbər verir ki, Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu ərazisində həyat

17 noyabr
.

Hotellərə yeni tələb qoyulur

Azərbaycanda hotellərin üzərinə yeni tələb qoyulur. xəbər verir ki, sözügedən məsələ Vergi Məcəlləsinə təklif edilən dəyişiklik layihəsində əksini tapıb. Layihəyə əsasən, mehmanxana (hotel) və sanatoriya fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər tərəfindən onların rüb ərzində xidmət göstərdiyi ölkəyə turis

5 noyabr
.

Qızılın son qiymətləri bəlli oldu

11 noyabr tarixinə olan rəsmi göstəricilərə əsasən, Azərbaycanda qiymətli metalların, xüsusilə qızılın qiymətlərində dinamika diqqət çəkir. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, qızılın 1 unsiyasının rəsmi qiyməti 6 877,44 manat, 1 qramının dəyəri isə 221,11 manat təşkil edir. Pərakəndə zərgərlik bazarınd

11 noyabr
.

Azərbaycana gətirilən bahalı avtomobillərin sayı artdı - Rəqəmlər

Oktyabrda Azərbaycanın avtomobil bazarında median qiymət 3.7 faiz artaraq 19 500 manata çatıb. Azərbaycan Qiymətləndiricilər Palatasından (AQP) -a bildirilib ki, bu yüksəliş real bahalaşma ilə deyil, satışa çıxarılan nəqliyyat vasitələrinin tərkibinin dəyişməsi ilə bağlıdır. Palatanın hesablamaların

15 noyabr
.

Azərbaycanda qızılın son qiymətləri

Azərbaycanda 2026-cı il 12 noyabr tarixinə olan qızılın qiymətləri açıqlanıb. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, 12 noyabr 2026-cı il tarixinə olan məlumata görə, ölkədə 1 unsiya qızılın qiyməti 6881.07 manat, 1 qram təmiz qızılın (99 əyyar) qiyməti isə 221.23 manat təşkil edir. Digər əyyarlar üzr

12 noyabr
.

Qızıl almaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ

2026-cı il 17 noyabr tarixində Azərbaycan bazarında qiymətli metallar üzrə qızılın qiymətləri məlum olub. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, ölkədə 1 unsiya qızılın qiyməti 6 572,4040 manat təşkil edir. Bazar göstəricilərinə görə, 99 əyyarlı təmiz qızılın 1 qramı 211,31 manata bərabərdir. Digər əyyarla

17 noyabr