Buraxılış və dissertasiya işlərini başqalarına yazdıranlar qanunla cəzalandırıla bilərmi? - AÇIQLAMA

Buraxılış və dissertasiya işlərini başqalarına yazdıranlar qanunla cəzalandırıla bilərmi? - AÇIQLAMABuraxılış və dissertasiya işlərinin başqalarına yazdırılması, akademik dəyərlərə zidd olmaqla yanaşı, həmin şəxslər üçün ciddi problemlərə səbəb ola bilər. Bu, yalnız tələbə və ya tədqiqatçı üçün deyil, bütövlükdə təhsil sistemi və cəmiyyət üçün mənfi nəticələr yaradır. Bəs görəsən bu əməli törədənlər qanunla cəzalandırıla bilərmi?

Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Kamran Əsədov Sonxeber.az – a açıqlama verib:

"Birinci növbədə, belə bir davranış akademik dürüstlük prinsiplərini pozur. Təhsil sisteminin əsas məqsədi tələbələrə bilik, bacarıq və təcrübə qazandırmaqdır. Əgər bir şəxs buraxılış və ya dissertasiya işini başqasına yazdırırsa, bu, onun bilik və bacarıqlarının zəifliyini göstərir. Nəticədə həmin şəxs yalnız saxta sənədə sahib olur, amma əldə etdiyi təhsil onun iş həyatında və ya elmi fəaliyyətində real bacarıqlar təmin etmir.

Bu davranışın şəxsi problemləri ilə yanaşı, hüquqi nəticələri də ola bilər. Azərbaycan qanunvericiliyində plagiat və akademik dəyərlərin pozulması ilə bağlı müddəalar mövcuddur. Belə ki, müəllif hüquqlarının pozulması, o cümlədən başqasının işini öz adı ilə təqdim etmək, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 156-cı maddəsinə əsasən qanun pozuntusu hesab olunur. Bundan əlavə, universitetlərin daxili nizamnamələrinə görə, plagiat və saxta fəaliyyətlə məşğul olan şəxslər təhsil müəssisəsindən xaric edilə bilər.

Buraxılış və dissertasiya işlərini başqasına yazdıran şəxslər bir sıra mənfi nəticələrlə üzləşə bilər:
• Bilik və bacarıq çatışmazlığı: İş həyatında və ya elmi fəaliyyətində real problemlərlə qarşılaşan bu şəxslər, öz sahələrində peşəkar bacarıqlara sahib olmadıqlarını nümayiş etdirə bilər.
• Reputasiya itkisi: Belə halların aşkar edilməsi həmin şəxsin həm şəxsi, həm də peşəkar nüfuzuna ciddi zərbə vurur. Plagiatla məşğul olan şəxslərin adları elmi dairələrdə uzun müddət xatırlanır.
• Hüquqi məsuliyyət: Plagiat və ya başqasına yazdırılmış iş təqdim etmək hüquqi nəticələrə səbəb ola bilər, bu da cinayət məsuliyyəti və ya inzibati cərimələrlə nəticələnə bilər.

Bu problemi həll etmək üçün bir sıra tədbirlər görülə bilər. İlk növbədə, universitetlər və təhsil qurumları plagiatla mübarizədə ciddi addımlar atmalı və bu cür halların qarşısını almaq üçün müasir texnologiyalardan istifadə etməlidir. Plagiat yoxlama sistemlərinin tətbiqi və dissertasiya işlərinin orijinallığının yoxlanılması bu məsələdə mühüm rol oynayır. Məsələn, "Turnitin" və "iThenticate" kimi proqramların geniş tətbiqi bu halların aşkarlanmasını xeyli asanlaşdırır.

Bundan əlavə, qanunvericilikdə plagiat və saxta fəaliyyətlə bağlı cəzaların daha konkret şəkildə müəyyən edilməsi vacibdir. Tələbələrə və tədqiqatçılara, bu cür hərəkətlərin onların gələcək karyerasına necə zərər verə biləcəyi izah edilməlidir. Akademik dürüstlük prinsiplərinin pozulmasının nəticələri, həmçinin bu məsələdə hüquqi məsuliyyət daşıyacaqları açıq şəkildə bildirilə bilər.

Eyni zamanda, təhsil sistemində tələbələrə elmi tədqiqat aparmaq, yazılı işlər hazırlamaq və akademik dəyərlərə riayət etmək barədə təlimlər təşkil olunmalıdır. Universitetlər tələbələrə metodoloji dəstək göstərməli və onlara akademik yazı bacarıqlarını inkişaf etdirmək üçün imkanlar yaratmalıdır. Bu, tələbələrin başqalarına müraciət etmə ehtiyacını azaldar.

Nəticə etibarilə, buraxılış və dissertasiya işlərinin başqasına yazdırılması təkcə tələbə və ya tədqiqatçı üçün deyil, bütövlükdə təhsil sisteminin etibarlılığı üçün təhlükə yaradır. Problemin həlli üçün hüquqi, inzibati və pedaqoji tədbirlərin birlikdə həyata keçirilməsi vacibdir. Akademik dürüstlük yalnız bir qayda deyil, cəmiyyətin intellektual inkişafı üçün əsas dəyərdir və bu dəyərin qorunması hamımızın məsuliyyətidir".

Çiçək Sadatova


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 2318   Tarix: 10 dekabr 2024  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 051 7028255

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Lənkəranda itkin düşən balıqçılarla bağlı SON VƏZİYYƏT

"Lənkəran rayonunun Siyavar kəndi ərazisində itkin düşən balıqçıların axtarışları fasiləsiz olaraq davam etdirilir". Bu barədə -ın sorğusuna cavab olaraq Fövqəladə Hallar Nazirliyinin (FHN) Mətbuat Xidməti məlumat verib. Xatırladaq ki, ötən gün səhər saatlarında balıq tutmaq məqsədilə Lənkəra

15 yanvar
.

Sabunçu rayonunda 40 yaşlı kişi itkin düşüb

Bakı şəhəri, Sabunçu rayonu, Bakıxanov qəsəbəsində yaşayan 1985-ci il təvəllüdlü Əliyev Samir Arif oğlu 05.11.2024-cü il tarixində saat 22 radələrində yaşadığı ünvandan çıxıb və bir daha geri qayıtmayıb. Bu barədə Daxili İşlər Nazirliyi (DİN) məlumat yayıb. Bildirilib ki, S.Əliyevin boyu 177 sm, saçlar

14 yanvar
.

Məşhur klinikanın rəhbəri VƏFAT ETDİ

Bakıda fəaliyyət göstərən "Funda Hospital"ın rəhbəri Sevdiyar Əliyev vəfat edib. xəbər verir ki, bu barədə məlumat sosial şəbəkələrdə paylaşılıb. Belə ki, o, ötən gün dünyasını dəyişib. Qeyd edək ki, mərhum 1978-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetini fərqlənmə ilə bitirib. 1979-200-c

13 yanvar
.

"Araz Motors" gömrük qaydalarını pozur

"Mercedes", "BMW", "AUDİ", "Volkvagen", "Seat", "Skoda", "Porsche" kimi avtomobillərin orjinal avto ehtyyat hissələrini tədarük edən və onların ölkədə satışını həyata keçirən "Araz Motors" MMC gömrük qaydalarını pozur. xəbə

15 yanvar
.

Bakıda 15 yaşlı qız itkin düşdü

Bakıda yeniyetmə qız itkin düşüb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə qızın anası S.Məmmədova Binəqədi RPİ-nin 5-ci Polis Bölməsinə müraciət edib. O bildirib ki, 2010-cu il təvəllüdlü qızı N.Hüseynova yanvarın 13-ü saat 10 radələrində yaşadıqları evdən çıxaraq naməlum istiqamətə gedib v

15 yanvar
.

Hüquq-mühafizə orqanları cərrahlarla bağlı YOXLAMALARA BAŞLAYIR

Plastik cərrahların efirlərdə çıxışlarına qadağa qoyulub. -a istinadə xəbər verir ki, yanvar ayının 31-dək Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bütün plastik, estetik cərrahlar ciddi yoxlamadan keçəcəklər. Hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən həyata keçiriləcək bu yoxlamalardan üzüağ çıxan plastik və esteti

15 yanvar
.

Məktəbli qız qızdırmadan öldü

Ağcabədi rayonunda məktəbli qız yaşadığı evdə vəfat edib. "Qafqazinfo"nun əldə etdiyi məlumata görə, Ağabəyli kənd sakini 2015-ci il təvəllüdlü A.Novruzova dünən saat 06 radələrində yaşadığı evdə ölüb. Onun pnevmoniyanın yaratdığı yüksək qızdırmadan dünyasını dəyişdiyi bildirilir

14 yanvar
.

Xalq şairi xəstəxanaya yerləşdirildi

Xalq şairi Nəriman Həsənzadə ürəyində yaranan narahatlıqla əlaqədar xəstəxanaya yerləşdirilib. APA-ya istinadən xəbər verir ki, bu barədə Xalq şairinin yaxınları məlumat verib. Qeyd edilib ki, Xalq şairinin vəziyyəti yaxşıdır, müalicəsi davam edir

15 yanvar
.

Azərbaycanda dini icma üzvünə sui-qəsd hazırlayanlar saxlanıldı

Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti (DTX) tərəfindən keçirilmiş əməliyyat-axtarış tədbirləri nəticəsində Azərbaycanda fəaliyyət göstərən dini icmalardan birinin üzvünə qarşı terror aktı planlaşdırmış Gürcüstan vətəndaşı Aslanov Aqil Göycə oğlu və Azərbaycan vətəndaşı İsmayılov Ceyhun Şahin oğlu saxlanılıblar

14 yanvar