İşğaldan azad edilən ərazilərə qayıdacaq şəxslərin hansı sahələrdə ixtisaslaşmalarına ehtiyac var? - AÇIQLAMA

"Azad edilən ərazilərə qayıdacaq şəxslərin ixtisaslaşacağı sahələr müəyyənləşdiliməlidir" - bunu Milli Məclisin Elm və təhsil komitəsinin üzvü Ceyhun Məmmədov komitənin iclasında "Təhsil haqqında" və "Peşə təhsili haqqında" qanunlara təklif olunan dəyişikliklərin müzakirəsi zamanı deyib.

Onun sözlərinə görə, hazırda ali təhsillə peşə təhsili arasında balans pozulub:

"Bu gün hansı sahədə mütəxəssisə ehtiyac olduğu ciddi araşdırılmalıdır. Hazırda azad edilən ərazilərdə iki böyük sənaye parkı var. Bu strukturlarda daha çox hansı ixtisaslarda kadra ehtiyac varsa, həmin sahəyə diqqət yönəltməliyik. Hətta kadr hazırlığı da bu istiqamətdə aparılmalıdır".

Bəs görəsən işğaldan azad edilən ərazilərə qayıdacaq şəxslərin daha çox hansı sahələrdə ixtisaslaşmalarına ehtiyac var?

Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Kamran Əsədov Sonxeber.az -a açıqlama verib:

"Azad edilmiş ərazilərin iqtisadi inkişafı və dayanıqlı məskunlaşması üçün kadr hazırlığı əsas prioritetlərdən biri olmalıdır. Bu regionların bərpası yalnız infrastrukturun qurulması ilə məhdudlaşmamalı, eyni zamanda burada işləyəcək və yaşayacaq insanların iqtisadi fəaliyyətə inteqrasiyası təmin edilməlidir. Bunun üçün müxtəlif sahələr üzrə ixtisaslı kadrların yetişdirilməsi, peşə təhsilinin gücləndirilməsi və ali təhsil müəssisələrinin əmək bazarının tələblərinə uyğun kadr hazırlığı həyata keçirməsi vacibdir.

Azad edilmiş ərazilərdə iqtisadi potensialın reallaşdırılması üçün ilk növbədə hansı sahələrdə işçi qüvvəsinə ehtiyac olduğu müəyyənləşdirilməlidir. Hazırda bu regionlarda iki böyük sənaye parkı – Ağdam və Cəbrayıl sənaye parkları yaradılmışdır. Bununla yanaşı, kənd təsərrüfatı, turizm, enerji və nəqliyyat-logistika kimi sahələrdə geniş imkanlar mövcuddur. Bu isə həmin sektorlar üçün ixtisaslı işçi qüvvəsinin hazırlanmasını zəruri edir.

Kənd təsərrüfatı sahəsi bu ərazilərin iqtisadi inkişafında əsas rol oynayacaq sektorlardan biridir. Burada ənənəvi kənd təsərrüfatı metodlarından daha çox müasir texnologiyalara əsaslanan aqrar sənayenin inkişafı nəzərdə tutulmalıdır. Bunun üçün aqronomlar, baytarlıq mütəxəssisləri, kənd təsərrüfatı mühəndisləri, torpaq və suvarma mütəxəssisləri yetişdirilməlidir. Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti və digər təhsil ocaqları ilə birgə xüsusi təqaüd proqramları, yerində tədris mərkəzləri yaradılaraq bu sahə üzrə mütəxəssislərin hazırlanması təmin edilməlidir.

Sənaye və istehsalat sahəsində fəaliyyət göstərəcək müəssisələr üçün mexanika, elektronika, avtomatika, sənaye mühəndisliyi və texniki ixtisaslar üzrə kadrların hazırlanması vacibdir. Müasir sənaye müəssisələri rəqəmsal və avtomatlaşdırılmış sistemlər üzərində qurulduğuna görə robototexnika, proqramlaşdırma və avtomatlaşdırılmış istehsal sahələri üzrə mütəxəssislərin hazırlanması da prioritet olmalıdır. Eyni zamanda, sənaye parklarında fəaliyyət göstərəcək müəssisələrin spesifik tələblərinə uyğun peşə təhsili proqramları tərtib edilməlidir.

Enerji sahəsi də bu regionların gələcək inkişafı üçün mühüm istiqamətlərdən biridir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadə potensialı yüksəkdir. Bu bölgələrdə günəş və külək enerjisindən istifadə olunması nəzərdə tutulduğuna görə alternativ enerji mənbələri sahəsində ixtisaslaşmış mühəndislərin hazırlanması vacibdir. Bərpa olunan enerji sahəsində ixtisaslaşan yerli və xarici universitetlərlə əməkdaşlıq çərçivəsində təlimlər təşkil edilməli, praktik biliklərə əsaslanan proqramlar tətbiq olunmalıdır.

Turizm və xidmət sektoru azad edilmiş ərazilərdə yeni iş yerlərinin yaradılması və iqtisadi fəallığın artırılması üçün əsas istiqamətlərdən biridir. Bu regionlar zəngin təbiəti, tarixi abidələri və mədəni irsi ilə turizm potensialına malikdir. Müasir turizm bazarında keyfiyyətli xidmətlərin göstərilməsi üçün mehmanxana idarəçiliyi, bələdçilik, ekoturizm və kənd turizmi üzrə ixtisaslı kadrlara ehtiyac yaranacaq. Bu sahədə tədris proqramları hazırlanmalı, yerli və beynəlxalq təcrübələrdən istifadə edilməklə turizm mütəxəssislərinin hazırlanmasına önəm verilməlidir.

Peşə təhsili sisteminin gücləndirilməsi bu prosesin əsas dayaqlarından biri olmalıdır. Azərbaycan uzun müddətdir ki, ali təhsilə üstünlük verən ölkələr sırasındadır, lakin real iqtisadi ehtiyaclar peşə təhsilinin inkişaf etdirilməsini tələb edir. Hazırda ölkədə peşə təhsilinə maraq nisbətən aşağıdır və bu sahənin modernləşdirilməsinə ciddi ehtiyac var. Peşə təhsilinin inkişafı üçün işəgötürənlərlə sıx əməkdaşlıq qurulmalı, sənaye parklarında və aqroparklarda fəaliyyət göstərəcək müəssisələrlə birgə xüsusi təcrübə proqramları hazırlanmalıdır. Almaniya və Finlandiya kimi ölkələrdə geniş tətbiq edilən dual təhsil modeli Azərbaycanda da tətbiq olunaraq, tələbələrin həm nəzəri biliklər əldə etməsi, həm də real iş mühitində təcrübə keçməsi təmin edilməlidir.

İnfrastruktur və tikinti sektorunda da peşəkar kadrların hazırlanması mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Azad edilmiş ərazilərdə geniş miqyaslı infrastruktur layihələri həyata keçirilir və bu proses uzunmüddətli olacaq. Yolların, binaların, su-kanalizasiya sistemlərinin, elektrik xətləri və kommunikasiya şəbəkələrinin qurulması üçün müxtəlif ixtisaslar üzrə mütəxəssislərə ehtiyac yaranacaq. Tikinti mühəndisləri, memarlar, yol və körpü mühəndisləri, elektrik və mexanika mütəxəssislərinin hazırlanması üçün xüsusi proqramlar tərtib edilməli, bu sahə üzrə çalışan mütəxəssislər üçün əlavə təlimlər keçirilməlidir.

İT və rəqəmsal texnologiyalar sahəsində də ciddi addımlar atılmalıdır. Müasir dövrdə rəqəmsal iqtisadiyyat bütün sahələrdə inkişafın əsas təməl prinsiplərindən biridir. Azad edilmiş ərazilərdə ağıllı şəhər və ağıllı kənd konsepsiyasının tətbiq edilməsi nəzərdə tutulduğuna görə burada İT mütəxəssislərinə, proqramçılara, kibertəhlükəsizlik üzrə ekspertlərə və sistem inzibatçılarına ehtiyac yaranacaq. Bu sahədə ixtisaslaşmış universitetlərlə əməkdaşlıq qurularaq mütəxəssislərin hazırlanması təmin edilməlidir.

Dövlət tərəfindən bu sahələrdə kadr hazırlığını təşviq etmək üçün xüsusi proqramlar həyata keçirilməlidir. Təhsil müəssisələrinə və tələbələrə təqaüdlər verilməli, regionlarda işləyəcək mütəxəssislərə güzəştli ipoteka və sosial təminat proqramları təqdim olunmalıdır. Əgər bu cür təşviqlər tətbiq edilməzsə, peşəkar kadrların həmin bölgələrdə qalması çətin olacaq və nəticədə iqtisadi inkişaf prosesində gecikmələr baş verə bilər.

Azad edilmiş ərazilərdə iqtisadiyyatın inkişafı üçün yalnız fiziki infrastrukturun qurulması kifayət etmir. Paralel olaraq, bu ərazilərdə çalışacaq və yaşayacaq insanların əmək bazarına inteqrasiyası təmin edilməlidir. Bu məqsədlə strateji yanaşma tətbiq olunmalı, əmək bazarının tələbləri dəqiq müəyyən edilməli və uyğun təhsil proqramları həyata keçirilməlidir. Bu prosesin uğurla başa çatması üçün dövlət, özəl sektor, universitetlər və beynəlxalq təşkilatlar arasında effektiv əməkdaşlıq qurulmalıdır. Yalnız bu halda azad edilmiş ərazilərdə dayanıqlı iqtisadi inkişaf təmin edilə bilər".

Çiçək Sadatova

Telegramda izləyin