Gənc yaşda başlayan saç tökülməsi və ağarmasının səbəbi nədir - Travma, stres, yoxsa xəstəlik?

Gənc yaşda başlayan saç tökülməsi və ağarmasının səbəbi nədir - Travma, stres, yoxsa xəstəlik?Əvvəllər daha çox yaşlı insanlarda rast gəlinən saç ağarması, tökülməsi "cavanlaşıb". Artıq hətta yeniyetmələr də bu problemlə üzləşirlər. Elə insanlar da var ki, saçı bir gecədə ağarır. Çoxları bunu stres, yaxud elektron qadcetlərin artması, istifadə olunan gigiyena vasitələrinin kimyəvi tərkibi ilə əlaqələndirirlər. Ancaq problemin uşaqlarda, yeniyetmələrdə və cavanlarda da yaranması ciddi narahatlıq doğurur.

Oxu.Az mövzunu mütəxəssislərlə araşdırmağa çalışıb.

Trixoloq Cəmilə Əsgərova Oxu.Az-a açıqlamasında qeyd edib ki, saç tökülməsinin əsas səbəbi kökdə baş verən problemdir:

"Ocaqlı saç tökülməsi ofiasis adlanan sindromdur. Bu, autoimmun xəstəlik olub, başın müxtəlif istiqamətlərində - ön, gicgah və ənsə nahiyəsində rast gəlinə bilər. Onun müalicəsi də müxtəlifdir. Ümumiyyətlə, hər saç tökülməsinin tipinə görə müalicəsi fərqlənir.

Androgenetik (kişi tipli) saç tökülməsi ilkin mərhələdə olduqda androgen (hormon) müalicəsi aparılır, proses nisbətən ləngidilir. Lakin sonrakı (2, 3, 4, 5-ci) mərhələlərdə artıq saç əkimi məsləhət görülür. Bu mərhələlər saçın tökülmə çoxluğu əsasında müəyyənləşir. İkinci-üçüncü mərhələlərdə ənsə bölgəsindən saç donor olaraq götürülüb tökülən istiqamətə əkilir.

Ocaqlı saç tökülməsi ("alopesiya areata"), həmçinin vitamin D, B12 əskikliyinin əlaməti ola bilər".

Həkim əlavə edib ki, hamiləlik zamanı da xanımlardan saçlarının tökülməsi ilə bağlı şikayətlər alırlar, bu, əsasən, hormonlara bağlı problemdir:

"Saçın üç böyümə fazası var - anagen, katagen (sakitlik), telagen fazası (ölüm). Hamiləlik dönəmində anagen fazanın ömrü hormonlara görə uzanmış olur. Uşaq dünyaya gəldikdən sonra telagen fazası başlayır. Saçlar tökülür və bu müddət üç ay çəkir. Bəzən xanımlar deyirlər ki: "Uşaq anasının üzünə baxdı, güldü deyə saçı töküldü". Əslində isə telagen fazanın aktiv olduğu üç ay ərzində körpə böyüyür, reaksiyaları artır, təbii olaraq, anasını tanıyır, üzünə gülür. Bu zaman tökülmənin çox olduğunu görən analar həyəcanlanırlar.

Bilmək lazımdır ki, bu, normal fizioloji prosesdir. Bu zaman müalicə tələb olunmur. Lakin proses 6-7-12 ay davam edərsə, həyəcanlanmaq lazımdır, çünki ola bilər ki, anada hamiləlik zamanı hər hansı bir hormonal pozğunluq baş verib. TSH (tiroid stimullaşdırıcı hormon) qəbulu və yaxud da uşaq əmizdirmə müddətində dəmir, C, D vitaminlərinin göstəriciləri azalıb, bu da saç tökülməsini sürətləndirə bilər.

Ona görə də əgər bu proses bir il ərzində baş verirsə, mütləq yoxlanmaq lazımdır. Amma ilk üç-dörd ayda heç bir narahatlığa ehtiyac yoxdur".

C.Əsgərova qeyd edib ki, son zamanlarda traksiya alopesiyası da artıb:

"Bu tökülmələr saçın sıx yığılması, dartılması, yüksək istiliyə məruz qalması ilə bağlıdır. Analar uşaqlarının saçlarını toplayarkan gərək sıx hörməsinlər, dartıb yığmasınlar, at quyruğu, toppuz kimi saç modellərindən istifadə etməsinlər. Bu hallar daha çox gimnastlarda rast gəlinir. Onların gicgah nahiyələrində bəzən saç tamamilə olmur, keçəl olur. Onun isə müalicəsi yalnız saç əkimidir.

Bunun dartmağa bağlı tökülmə olduğunu biz pasiyentlərin söylədikləri əsasında müəyyən edə bilirik. Bəzən onlar deyirlər ki, bir gündə gördüm ki, saçım yoxdur. Belə olan halda bunun uzun müddət dartılmağa bağlı olan bir tökülmə olduğunu müəyyən edirik".

Həkim saçların tez ağarmasına da aydınlıq gətirib:

"Bizə 20 yaşında bir vətəndaş saçının ağarması ilə bağlı şikayətlə müraciət edəndə ilk olaraq ondan nəsildə kimdəsə tez ağarmanın olub-olmamasını soruşuruq. Çox vaxt onlar bunu təsdiqləyirlər ki, var. Əgər nəsildə erkən ağarma yoxdursa, o zaman biz ağarmanın altında autoimmun prosesin olduğunu düşünürük. Saç ağarması bəzən vitiliqonun da ilkin əlaməti ola bilir. Dəridə melanin sintezinin azalması saçların da ağarmasına səbəb olur.

Eyni zamanda, qalxanabənzər vəzin hipo və hiperfunksiyalarında da ağarmalar mümkündür. Genetik faktor olduqda müalicə edilmir, lakin bu problemlər varsa, mütləq aradan qaldırılır.

Bir gecədə saçın ağarmasının altında böyük ehtimalla autoimmun proses durur ki, stresə bağlı ocaqlı saç tökülməsi yaradır. Bəzən hətta qara saçlar tökülür, ağ saçlar qalır".

Psixologiya Elmi Tədqiqat İnstitutunun sədri, psixoloq Elnur Rüstəmov Oxu.Az-a bildirib ki, saç tökülməsinə psixoloji aspektdən yanaşdıqda bir neçə məqamı qeyd etmək olar:

"Son illərdə bu məsələ həm tibbi, həm də psixoloji müstəvidə daha çox müzakirə olunur və həqiqətən də, saç tökülməsi və erkən ağarmanın yaş sərhədləri xeyli dəyişib. Məsələyə psixoloji aspektdən yanaşdıqda bir neçə məqamı qeyd edə bilərik. Belə ki, saç sağlamlığı ilə bağlı ən çox təsir edən psixoloji faktor xroniki stresdir. Müasir gənclər artıq yeniyetməlik dövründən başlayaraq təhsil təzyiqi, sosial müqayisə, gələcək qorxusu və ailədaxili problemlərlə qarşılaşırlar. Uzunmüddətli stres də kortizol hormonunun artmasına səbəb olur. Kortizol isə bədəndə bir çox sistemi, o cümlədən saç follikullarını zəiflədən və saç dövranını pozan mexanizmləri aktivləşdirir".

O bildirib ki, saç tökülməsinə səbəb kimi təşviş pozuntusu və depressiyanı da misal göstərmək olar:

"Araşdırmalar göstərir ki, təşviş pozuntusu və depressiya yaşayan şəxslərdə saç tökülməsi riski artır. Bəzi insanlarda bu, trixotillomaniya (saç yolma) kimi də özünü göstərir, digərlərində isə sadəcə, hormonal və sinir sisteminə təsir nəticəsində saçların zəifləməsi və tökülməsi müşahidə olunur. Başqa məqam kimi travmatik yaşantılar və posttravmatik stres pozuntusunu qeyd edə bilərik.

Belə ki, uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə yaşanan travmalar (istər ailədaxili münaqişələr, istər təhsil mühiti, istərsə də sosial zorakılıq) bədənin ümumi adaptasiya sistemini zəiflədir. Bu hal vegetativ sinir sistemində disbalansa, nəticədə də bədənin müxtəlif yerlərində, xüsusilə də saçda və dəridə dəyişikliklərə səbəb ola bilir".

Psixoloq sosial medianın təsiri və psixoloji yüklənmə kimi məqamlara da toxunub:

"Bugünkü gənclər "ideallıq" təzyiqi altındadırlar. Estetik görünüş və qəbul olunmaq ehtiyacı onların bədən qavrayışı pozuntusu, özünü qəbul etmə problemi, dəyişkən özünəinam kimi psixoloji çətinliklər yaşamasına səbəb olur. Bu gərginlik bəzən orqanizmdə somatik təzahürlər, o cümlədən saç tökülməsi ilə nəticələnə bilər. Buraya biz psixosomatik məqamları da daxil edə bilərik. Psixologiyada psixosomatik xəstəliklər anlayışı mövcuddur. Bu, psixoloji faktorların bədənin fiziki sağlamlığına birbaşa təsir etdiyi hallardır. Saç tökülməsi və ağarması da zaman-zaman bu kateqoriyaya daxil edilə bilər, xüsusilə də konkret tibbi səbəb olmadıqda. Ona görə də saç tökülməsi və ağarması yalnız genetik və fizioloji səbəblərlə deyil, psixoloji tarazlığın pozulması ilə də əlaqəli ola bilər. Gənclərdə bu hallar artıbsa, bu həm də onların psixoloji yükünün artması, emosional tükənmişlik faktlarının göstəricisidir".


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 778   Tarix: 24 may 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Mətbəxdə paket yığanlara mütəxəssislərdən xəbərdarlıq: Təhlükə saçır

Milyonlarla evdə marketlərdən gətirilən plastik paketlər "bir gün lazım olar" deyə mətbəx şkaflarında və ya rəflərin altında toplanır. Lakin mütəxəssislər demək olar ki, hər kəsin etdiyi bu vərdişin ciddi səhiyyə təhlükələri yaratdığını bildirərək, həmin paketlərin dərhal evdən atılması üçü

7 noyabr
.

Pomidoru soyuducuda saxlamayın

Təzə pomidorları soyuducuda saxlamaq onların dadına, ətrinə və quruluşuna mənfi təsir göstərə bilər. Mütəxəssislərin fikrincə, pomidorları otaq temperaturunda saxlamaq daha məqsədəuyğundur. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, meyvə, tərəvəz və göyərtiləri aldıqdan dərhal sonra soyuducuya yerləşdirmə

14 noyabr
.

Qədim Misirdə pişiklərə münasibətin görünməyən tərəfi üzə çıxıb

Qədim Misirdə müqəddəs hesab edilən pişiklərin əslində ağır şəraitdə yaşadığı məlum olub. xəbər verir ki, alimlər Vyana Təbiət Tarixi Muzeyində saxlanılan qədim Misir pişiklərinə aid 131 kəlləni araşdırıblar. Tədqiqatın nəticələri "Journal of Archaeological Science" elmi jurnalında dərc olunub

14 noyabr
.

Bu qış dəbdə olacaq ayaqqabılar - Stilistdən əsas trendlər

2026-2027-ci ilin qış mövsümündə hündür çəkmələr, 70-ci illərin üslubunu xatırladan zamşa modellər və müxtəlif tokalı botlar dəbdə olacaq. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə ukraynalı stilist Qalina Denisük UNIAN-a açıqlamasında danışıb. Onun sözlərinə görə, soyuq mövsümdə dizə qədər uzanan çəkmələ

12 noyabr
.

Quru meyvələrin gizli təhlükəsi - Həkimdən xəbərdarlıq

"Quru meyvələr tez-tez şirniyyatlara tam təhlükəsiz və faydalı alternativ kimi qəbul edilsə də, bəzi hallarda sağlamlığa ciddi zərər vura bilər". "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə rusiyalı dietoloq Maryana Cutova bildirib. Mütəxəssis xəbərdarlıq edib ki, bol miqdarda quru meyv

13 noyabr
.

Düyü bişirərkən bu səhvi etməyin

Düyü bişirərkən onun dibinin yapışqan, üst hissəsinin isə quru qalması bir çox insanın qarşılaşdığı problemdir. Bunun səbəbi hər zaman suyun miqdarı və ya bişirmə müddəti olmaya bilər. İstifadə edilən qazanın forması da yeməyin keyfiyyətinə təsir göstərir. Ölkə.az yerli mediaya istinadən xəbər veri

12 noyabr
.

800 illik qala 1 avroya satılır - Fotolar

Almaniyanın Saksoniya torpağında yerləşən Bad-Düben şəhər rəhbərliyi 800 illik tarixə malik Şnaditz su qalasını satışa çıxarıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, şəhər mülk üçün simvolik olaraq cəmi 1 avro tələb edir, lakin bu "əlverişli" sövdələşmənin arxasında böyük maliyyə öhdəliklər

9 noyabr
.

24 saat fasiləsiz uçaraq Rekordlar Kitabına düşdü

"Airbus A350-100ULR" sərnişin təyyarəsi Avstraliyadan Fransaya 24 saat 24 dəqiqə fasiləsiz uçaraq Ginnesin Rekordlar Kitabına düşüb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, şirkətin sınaq uçuşu çərçivəsində Melburn və Tuluza şəhərləri arasında 23 min 155 kilometr məsafə qət edilib. Bu, kommersiy

10 noyabr
.

Sürücülər payızda avtomobilə niyə sabun parçası qoyurlar? - İnanılmaz SƏBƏB

Adi bir sabun parçası payız aylarında sürücülərin köməyinə çata bilər. Yağışların artması, havanın rütubətlənməsi və temperaturun tez-tez dəyişməsi avtomobil sahibləri üçün əlavə çətinliklər yaradır. Belə hallarda sadə məişət vasitələri də faydalı ola bilər. Məhz buna görə bəzi təcrübəli sürücülər avtomobili

15 noyabr