"16 yaşlı gəncin anasını öldürməsi sadəcə fərdi psixoloji problem deyil, həm də ailə üzərinə düşən məsuliyyətin göstəricisidir" - AÇIQLAMA

Son zamanlar ictimaiyyəti sarsıdan hadisələrdən biri 16 yaşlı bir yeniyetmənin "namus" üstündə anasını öldürməsidir. Bu cür faciələr təkcə hüquqi və sosial problem deyil, həm də dərin psixoloji və mədəni aspektlərə sahibdir. Hadisəni düzgün anlamaq üçün yeniyetmənin psixoloji inkişaf dövrünə, ailə münasibətlərinə, cəmiyyətin təsirlərinə və fərdi travmalarına diqqət yetirmək vacibdir.

Sonxeber.az mövzu ilə bağlı psixoloq araşdırmasını təqdim edir

Yeniyetməlik dövrünün psixoloji xüsusiyyətləri:

16 yaş insan həyatında ən həssas mərhələlərdən biridir. Bu dövrdə:
• Kimlik axtarışı və özünü təsdiqləmə ehtiyacı güclənir.
• Duyğular çox kəskin olur, qəzəb və aqressiya idarəolunmaz hala gələ bilər.
• Avtoritetlərə — xüsusilə ata, ana və ya yaxın çevrəyə qarşı üsyan formalaşa bilər.
• Sosial və mədəni təsirlər şəxsin düşüncə və davranışını güclü şəkildə formalaşdırır.

Əgər bu mərhələdə gənc düzgün emosional dəstək almazsa, davranış pozuntuları, aqressiv partlayışlar və hətta cinayətə qədər gedib çıxan addımlar ata bilər.

"Namus" anlayışının psixoloji yükü

Cəmiyyətimizdə "namus" anlayışı çox vaxt yanlış şəkildə qavranılır və gənclərə də bu məntiqlə ötürülür. Yeniyetmə:
• Anasına qarşı davranışları və ya başqalarının söylədiklərini "şəxsi məsuliyyət" kimi qəbul edə bilər.
• Öz kimliyini qorumaq üçün güc nümayiş etdirməyi "borc" sanır.
• Düşüncələri hələ tam formalaşmadığı üçün vəziyyəti rasional deyil, emosional və primitiv yanaşma ilə həll etməyə çalışır.

Bu da ciddi psixoloji təzyiq yaradır və nəticədə faciəvi davranış baş verir.

Ailə mühitinin rolu

Belə hallarda çox vaxt ailədaxili problemlər də ön plana çıxır:
• Ailədə zorakılıq və ya sərt tərbiyə üsulları.
• Sevgi və anlayışdan məhrum böyümək.
• Uşağın öz hisslərini ifadə edə bilməməsi.
• Atanın və ya yaxın ailə üzvlərinin radikal, aqressiv təsiri.

Əgər yeniyetmə illərlə basqı altında böyüyübsə, onda empatiya hissi zəifləyir, qəzəb isə yığılır.

Psixoloji diaqnoz ehtimalları

Belə hadisələrdə gəncin psixoloji portretində aşağıdakı pozuntular ola bilər:
• Davranış pozuntusu (conduct disorder) – aqressiv, zorakı və empatiyadan uzaq davranış forması.
• Antisosial meyllər – qanun və sosial qaydaları rədd etmə.
• Impulsivlik – nəticələri düşünmədən hərəkət etmək.
• Travmatik uşaq təcrübələri – uşaqlıqda zorakılıq və ya laqeydlik.

16 yaşlı bir gəncin anasını öldürməsi sadəcə fərdi psixoloji problem deyil, həm də ailə və cəmiyyətin üzərinə düşən məsuliyyətin göstəricisidir. Yeniyetmələrin emosional inkişafı, sağlam ailə mühitində böyüməsi və düzgün dəyərlərlə tərbiyə olunması vacibdir. Əks halda, yanlış "namus" anlayışı və idarəolunmayan psixoloji gərginlik faciələrə yol aça bilər.

Telegramda izləyin