"Elm və Təhsil Nazirliyi bir tədbir görməsə, məktəb və repetitorluq arasındakı sərhəd tamamilə silinəcək" - AÇIQLAMA

"Elm və Təhsil Nazirliyi bir tədbir görməsə, məktəb və repetitorluq arasındakı sərhəd tamamilə silinəcək" - AÇIQLAMAAzərbaycanda yeni tədris ili başlayarkən artıq yalnız abituriyentlər deyil, ibtidai sinif şagirdləri də müəllim yanına hazırlıqlara yönləndirilir. Bu, cəmiyyət üçün ciddi siqnaldır. Əslində ibtidai təhsilin əsas məqsədi uşaqlara yazı, oxu, hesab və məntiqin ilkin vərdişlərini aşılamaq, onların müstəqil düşünmə və öyrənmə bacarıqlarını inkişaf etdirməkdir.

Bəs görəsən ibtidai sinifləri hazırlıqlara yönləndirmək nə dərəcədə doğrudur?

Təhsil eksperti Kamran Əsədov bu barədə Sonxeber.az -a açıqlama verib:

"Təhsil haqqında" Qanunun 15-ci maddəsində də ibtidai təhsil pilləsinin vəzifəsi açıq şəkildə göstərilir: bu mərhələnin başlıca missiyası uşaqların "əsas bilik, bacarıq və vərdişlərə yiyələnməsi, onların intellektual və mənəvi inkişafının təmin olunmasıdır" Amma bu norma praktikada icra olunmur. Əksinə, müəllimlərin bir qismi şagirdləri öz hazırlıq qruplarına cəlb edir, valideynlər də uşaqlar digərlərindən geri qalmasın deyə məcburən hazırlıq dərslərinə göndərirlər.

Statistik göstəricilər də vəziyyətin miqyasını ortaya qoyur. Hazırda ibtidai siniflərdə 600 mindən çox uşaq təhsil alır. Onların yüz minlərlə ailəsi dərs ili başlamazdan öncə əlavə hazırlıq üçün vəsait xərcləyir. Bakı şəhərində aparılan qeyri-rəsmi sorğular göstərir ki, ibtidai siniflərin azı 40–45 faizi repetitor yanına gedir. Bu isə illik hesabla milyonlarla manatın valideynlərin cibindən çıxması deməkdir. Dövlət məktəbinin pulsuz verdiyi təhsil, faktiki olaraq, paralel ödənişli xidmətə çevrilir. Bunun nəticəsində sosial ədalətsizlik dərinləşir: imkanlı ailələrin uşaqları əlavə hazırlıqla irəli gedir, imkanları məhdud ailələrin uşaqları isə geri qalır.

Mənfi tərəflər açıq şəkildə ortadadır. Birincisi, uşaqlar həddən artıq yüklənir, onların oyun və asudə vaxtı azalır. İkincisi, məktəb təhsilinə inam aşağı düşür, çünki valideynlər artıq məktəbin özündə verilən biliklərin yetərli olmayacağına inanırlar. Üçüncüsü, müəllimlərin bir qismi tədris prosesində öz hazırlıq qruplarını stimullaşdırmaqla təhsil bərabərliyini pozur. Bu vəziyyət həm etik, həm də pedaqoji baxımdan qəbuledilməzdir. "Ümumi təhsil haqqında" Qanunun 6-cı maddəsində hər bir şagirdin keyfiyyətli təhsil almaq hüququ təsbit olunub, amma ibtidai sinif şagirdlərinin böyük qismi keyfiyyətli təhsili yalnız əlavə hazırlıq vasitəsilə əldə edə bilir.

Müsbət tərəf kimi göstərmək olar ki, son illərdə müəllimlərin sertifikasiya prosesi tətbiq edilib, dərsliklərin yenilənməsi istiqamətində müəyyən addımlar atılıb. Amma bunlar problemi həll etmir, çünki sistemli və davamlı islahatlar yoxdur. Məsələn, ibtidai sinif dərsliklərində hələ də yaş xüsusiyyətlərinə uyğun olmayan mövzulara rast gəlinir, təlim metodikası isə köhnədir. Müəllimlərin bir qismi müasir pedaqoji yanaşmalardan xəbərsizdir. Bu isə hazırlıq dərslərinə tələbatı artırır.

Dünya təcrübəsi tam fərqli mənzərə göstərir. Finlandiya, Estoniya və Cənubi Koreya kimi ölkələrdə ibtidai sinifdə repetitorluq anlayışı demək olar ki, mövcud deyil. Finlandiya məktəblərində dərs yükü az, metodika isə interaktiv və oyun əsaslıdır, nəticədə uşaqlar dərsləri məktəbin özündə mənimsəyirlər. Estoniya müəllimlərinin hər biri müasir metodlarla işləməyə borcludur və dövlət tərəfindən dəstəklənən fasiləsiz təlim proqramlarına qatılırlar. Almaniyada ibtidai siniflərdə şagirdlərin qiymətləndirilməsi əsasən formativ üsullarla aparılır, məqsəd rəqabət yox, öyrənməyi sevdirməkdir. Azərbaycanda isə rəqabət və valideyn narahatlığı daha erkən yaşlardan uşaqları təzyiq altında saxlayır.

Əgər bu vəziyyət davam edərsə, gələcəkdə məktəb və repetitorluq arasındakı sərhəd tamamilə silinəcək, məktəb yalnız formal bir məkana çevriləcək. Dəyişiklik üçün ilk növbədə ibtidai sinif proqramı və dərslikləri uşaqların psixoloji inkişafına uyğunlaşdırılmalı, repetitorluğun qarşısını alan mexanizmlər tətbiq edilməlidir. Müəllimlərin əlavə hazırlıq qruplarına uşaq cəlb etməsinə ciddi nəzarət mexanizmi qurulmalı, valideynlər marifləndirilməlidir ki, ibtidai sinifdə repetitorluq uşağın inkişafına kömək etmir, əksinə, yüklənməsini artırır.

Elm və Təhsil Nazirliyi bu istiqamətdə heç bir strateji proqram təqdim etmir. Nazirliyin fəaliyyəti yalnız formal hesabatlarla məhdudlaşır, ibtidai təhsilin real problemləri ictimai müzakirəyə çıxarılmır. Halbuki Nazirlik "Təhsil haqqında" Qanunun 5-ci maddəsinə əsasən təhsilin inkişafı üçün strateji planlar hazırlamalıdır. Amma nə proqnozlar var, nə də valideynlərin narahatlıqlarını aradan qaldıracaq mexanizmlər. Bu, ciddi boşluqdur və nəticədə ibtidai təhsil şagirdlər üçün əlavə hazırlıq yükü, valideynlər üçün isə maliyyə yükü deməkdir. Təhsil sistemi isə uşaqların bərabər imkanlarla inkişafını təmin etmək əvəzinə, fərqlilikləri daha da artırır.

Beləliklə, problem proqramın özündə deyil, onun tətbiqi və idarə olunmasındadır. Məktəb ibtidai siniflərdə öyrətməli, repetitor isə istisna olmalıdır. Əgər Elm və Təhsil Nazirliyi bu istiqamətdə təcili və köklü addımlar atmasa, ibtidai sinif uşaqları hələ uzun müddət repetitorluğun məcburi müştəriləri olaraq qalacaqlar.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 6200   Tarix: 04 sentyabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Telefonları folqaya bükməyə başladılar - SƏBƏBİ...

Ağıllı telefon istifadəçiləri rəqəmsal gizlilik üçün maraqlı bir üsula müraciət edirlər. Cihazı kənar siqnallardan təcrid etmək məqsədilə alüminium folqadan istifadə olunması geniş müzakirə olunur. xəbər verir ki, telefonu alüminium folqaya bürümək cihazın xarici aləmlə qurduğu naqilsiz əlaqələri kəsmə

14 noyabr
.

Kotletlər tavaya yapışmayacaq - Peşəkar aşpazların gizli üsulu

Kotlet bişirmək ilk baxışdan çox sadə görünür. Lakin bəzən kotletlər tavaya yapışır, çevirərkən dağılır və ən dadlı, qızarmış hissəsi tavanın dibində qalır. Bunun səbəbi çox vaxt qiymənin hazırlanmasında deyil, bişirmə zamanı yol verilən səhvlərdə olur. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, peşəka

15 noyabr
.

Quru meyvələrin gizli təhlükəsi - Həkimdən xəbərdarlıq

"Quru meyvələr tez-tez şirniyyatlara tam təhlükəsiz və faydalı alternativ kimi qəbul edilsə də, bəzi hallarda sağlamlığa ciddi zərər vura bilər". "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə rusiyalı dietoloq Maryana Cutova bildirib. Mütəxəssis xəbərdarlıq edib ki, bol miqdarda quru meyv

13 noyabr
.

Uşaq niyə heç bir səbəb olmadan ağlamağa başlayır?

Bəzən uşaqlar heç bir aydın səbəb olmadan qəfil ağlamağa başlayırlar. Bir neçə dəqiqə əvvəl gülən, oynayan və özünü yaxşı hiss edən uşaq birdən narahat olur, sakitləşmək istəmir və valideynlərinin bütün cəhdlərinə baxmayaraq ağlamağa davam edir. Belə vəziyyətlər xüsusilə gənc valideynlərdə narahatlı

15 noyabr
.

Satın aldığı qırıq çaydan ona sərvət qazandırdı

İngiltərədə bir kolleksiyaçının cəmi 15 sterlinqə aldığı sınıq və qapaqsız çaydanlığın ABŞ-da istehsal edilmiş ən qədim çini nümunələrindən biri olduğu üzə çıxıb. Təxminən 30 ildir keramika kolleksiyası toplayan alıcının diqqətini çəkən tarixi əşya hərracda 575 min sterlinqə satılıb. Çaydanlıq Nyu-Yorkdak

7 noyabr
.

Romanovların əfsanəvi sapfiri rekord qiymətə satıldı

Bir vaxtlar Rusiya İmperiyasının kral zinət əşyaları kolleksiyasına daxil olan nəhəng sapfirin yerləşdiyi nadir bilərzik İsveçrənin Cenevrə şəhərində keçirilən hərracda gözləntiləri iki dəfədən çox üstələyərək 4,9 milyon dollara alıcı tapıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, "Sotheby's"

14 noyabr
.

Evdə açarı üç yerə qoymayın: xalq inancları nə deyir?

Xalq inanclarına görə, açarların evdə saxlanıldığı yer ailənin rifahına və evdəki harmoniyaya təsir göstərə bilər. Evimizin və ya mənzilimizin açarlarını çox vaxt əlimizə rahat gələn yerlərə - mətbəx masasına, güzgünün qarşısına və ya giriş qapısının yaxınlığına qoyuruq. Lakin xalq inanclarında açarları

15 noyabr
.

Xurma niyə ağızda büzüşmə yaradır və nə qədər şəkərlidir?

Payızın gəlişi ilə xurma mövsümü də başlayır. Bu dadlı meyvə haqqında cəmiyyətdə müxtəlif yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Bəziləri xurmanın həddindən artıq şəkərli və kalorili olduğunu düşünür, digərləri isə onun ağızda yaratdığı büzüşmə hissindən narahat olur. Bəs əslində xurma nə qədər faydalıdır v

15 noyabr
.

İnsan ölənə yaxın bu 4 sözü deyir - "Səni sevirəm"...

İnsan həyatının son anlarında nələr düşünür və hansı sözləri deməyə çalışır? Uzun illər ağır xəstələrlə çalışan məşhur onkoloq insanların ölümə yaxın vaxtlarda ən çox işlətdikləri dörd ifadəni açıqlayıb. xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, tanınmış onkoloq, yazıçı və Pulitser mükafatı laureatı Siddharth

15 noyabr