4 saat yatan və yorulmayan insanların sirri - bioloqlar şok bir həqiqəti açdılar

4 saat yatan və yorulmayan insanların sirri - bioloqlar şok bir həqiqəti açdılarAlimlər orqanizmə zərər vermədən çox qısa müddət yatmağa imkan verən fenomenin genetik əsasını açıqlayıblar. Əksər insanlar özlərini gümrah hiss etmək üçün təxminən səkkiz saat yuxuya ehtiyac duyur. Lakin az sayda insan var ki, onlar üçün gündə cəmi 4-6 saat yuxu kifayət edir.

Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, bu insanlar "təbii qısa yatanlar" (Familial Natural Short Sleepers - FNSS) adlanır.

Son iyirmi ilin elmi araşdırmaları göstərib ki, onların az yatmaq qabiliyyəti müəyyən genlərin fəaliyyəti ilə birbaşa bağlıdır.

2009-cu ildə "Science" jurnalında dərc olunan ilk tədqiqat sübut edib ki, DEC2 genində baş verən nadir mutasiya yuxuya olan ehtiyacı azaldır. Bu mutasiyaya malik olan qadın və onun qızı uzun müddət normadan az yatmalarına baxmayaraq özlərini yaxşı hiss ediblər. Alimlər eyni gen dəyişikliyini siçanlar və milçəklər üzərində də sınaqdan keçiriblər və nəticədə heyvanların da daha az yatdığı və yuxusuzluğa daha dözümlü olduğu məlum olub.

Sonrakı illərdə daha bir neçə unikal genetik dəyişiklik aşkar edilib. 2019-cu ildə Neuron jurnalında dərc olunan araşdırmada ADRB1 genində mutasiyanın eyni ailənin üç nəsli boyunca daha aktiv oyaqlıqla əlaqəli olduğu göstərilib. 2020-ci ildə isə NPSR1 genindəki dəyişikliklərin oyaqlığı qoruyan neyropeptid S reseptoruna təsir etdiyi bildirilib.

Hər bir mutasiya fərqli mexanizmlə işləsə də, nəticə eynidir: insan təbii olaraq daha az yuxuya ehtiyac duyur. Bioloqlar FNSS fenomenini bir neçə əsas mexanizmlə izah edirlər. Bunlara "yatmaq vaxtıdır" siqnalının zəifləməsi (DEC2), "oyaq qal" siqnalının güclənməsi (NPSR1) və oyaqlıq sisteminin aktivliyində dəyişikliklər (ADRB1) daxildir.

Sadə dillə desək, bu insanların beynində tormozlayıcı siqnallar daha zəif, stimullaşdırıcı siqnallar isə daha güclü olur. Buna görə də qısa yuxu orqanizm üçün zərərli sayılmır.

Tədqiqatlar göstərib ki, bu cür mutasiyaların daşıyıcıları xroniki yuxusuzluqdan əziyyət çəkmirlər. Onların idrak və maddələr mübadiləsi göstəriciləri normal qalır. Hətta heyvanlar üzərində aparılan bəzi sınaqlarda qısa yuxunun neyrodegenerativ prosesləri ləngitdiyi də müşahidə olunub. Bununla belə, alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, bu genetik mutasiyalar son dərəcə nadirdir.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, az yatan insanların böyük əksəriyyəti təbii qısa yatanlar deyil. Onlarda yuxu çatışmazlığı adətən stress, iş rejimi və ya sağlam olmayan həyat tərzi ilə bağlı olur və bu da ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 587   Tarix: 22 dekabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Ağcaqanadlar niyə bəzi insanları daha çox dişləyir? - Elmi izah

Niyə ağcaqanadlar bəzi insanları digərlərindən daha çox dişləyir? Səbəb qan qrupu, dəri rəngi, yoxsa başqa amillərdir? Alimlər bu suala cavab tapıblar. xəbər verir ki, bu barədə "Haber Global" məlumat yayıb. Araşdırmalar göstərir ki, ağcaqanadlar qurban seçərkən düşündüyümüzdən daha mürəkkə

19 iyun
.

Məşhur aktrisa dünyasını dəyişdi

Amerikalı məşhur aktrisa Deyvi Çeyz 35 yaşında vəfat edib. xarici KİV-ə istinadla xəbər verir ki, aktrisa sepsis səbəbindən dünyasını dəyişib. Bu barədə onun sevgilisi Roy Hernandez məlumat verib. Onun sözlərinə görə, aktrisa bir neçə əlavə xəstəlikdən əziyyət çəkib. Qeyd edək ki, Çeyz aktrisalıq fəaliyyətin

18 iyun
.

Kondisionersiz evi sərin saxlamağın sadə yolları

Yay istisində otağı sərinlətmək üçün hər kəs kondisionerdən istifadə edə bilmir. Buna görə də bir çox insan daha sərfəli və sadə üsullarla evdə rahatlığı artırmağa çalışır. İtaliyalılar və ispanlar isti havaların təsirini azaltmaq üçün su ilə doldurulmuş butulkalar, pəncərəyə asılan nəm parçalar və qalı

14 iyun
.

Niyə əsnəyirik? - Beyin haqqında bildiklərinizi dəyişəcək 3 elmi fakt

Bir çoxumuz əsnəməyi yorğunluq, yuxusuzluq və ya darıxmaqla əlaqələndiririk. Hətta uzun illər alimlər belə hesab edirdi ki, insan daha çox oksigen almaq üçün əsnəyir. Lakin müasir elmi araşdırmalar göstərir ki, bu fikir tam doğru deyil. Əslində, əsnəmənin səbəbləri daha mürəkkəbdir və beynin fəaliyyət

16 iyun
.

Paltarlar niyə tez köhnəlir? - Səbəb yanlış yuma rejimi ola bilər

Demək olar ki, bütün paltaryuyan maşınlarda "Easy-Care" və ya "Zərif yuma" proqramı mövcuddur. Lakin mütəxəssislərin sözlərinə görə, əksər istifadəçilər bu rejimin təyinatını düzgün başa düşmür. Nəticədə paltarlar daha tez köhnəlir, üzərində tiftiklər əmələ gəlir və parça deformasiyay

19 iyun
.

Avropa İttifaqı Rusiyaya qarşı əlavə sanksiyalar tətbiq etdi

Avropa İttifaqı (Aİ) Rusiyaya qarşı əlavə sanksiyalar qəbul edərək Rusiya Federasiyasına dost olan ölkələrdən də daxil olmaqla 80-dən çox fiziki və hüquqi şəxsi "qara siyahı"ya salıb. xəbər verir ki, bu barədə Aİ Şurası məlumat yayıb. Sanksiyalar aşağıdakılara qarşı tətbiq edilib:. - "LUKOY

15 iyun
.

Tətil cəhənnəmə dönəcək - Bu insanlarla səyahətə çıxmayın

Birgə səyahət dostluğu daha da möhkəmləndirə və ya əksinə, münasibətləri tamamilə korlaya bilər. Mütəxəssislərin fikrincə, gələcəkdə problemlə üzləşib-üzləşməyəcəyinizi səfərə çıxmazdan əvvəl də müəyyən etmək mümkündür. Çünki bəzi xəbərdaredici əlamətlər biletlər alınmadan və otel bron edilmədən önc

18 iyun
.

Çayın ətrini artıran və bayatlaşmasının qarşısını alan üsul

Çay gün ərzində bir çox insanın zövqlə içdiyi əvəzolunmaz içkilərdən biridir. Lakin dəmlənmiş çayın qısa müddətdə bayatlaşması və zaman keçdikcə ətrini itirməsi tez-tez rast gəlinən problemlərdəndir. Buna görə də çayın daha uzun müddət təzə qalmasını təmin edən üsullar böyük maraq doğurur. xəbər veri

14 iyun
.

Telefonun batareya ömrünü necə artıraq?

Smartfonun batareya ömrünü daha da uzatmaq üçün onun performans profillərini tənzimləmək tövsiyə olunur. -a istinadən xəbər verir ki, bu barədə "MakeUseOf" portalı məlumat yayıb. Bildirilir ki, bir çox "Android" cihazında standart olaraq "normal" və ya "yüksək məhsuldarlıq"

14 iyun