"Bu gün Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində gündəlik formalaşdıran, təşəbbüs irəli sürən aktor kimi çıxış edir" - DEPUTAT

Azərbaycanın apardığı unikal xarici siyasət bu gün ölkəmizin beynəlxalq aləmdə qazandığı nüfuzun, etimadın və etibarlılığın əsas dayağına çevrilib. Ölkəmiz fərqli coğrafi məkanlarda yerləşən, hətta bir çox hallarda, siyasi baxımdan bir-birinə zidd, lakin əməkdaşlıq baxımından perspektivli qurumlarla eyni anda qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətlər və tərəfdaşlıqlar qura bilir. Bu, Prezident İlham Əliyevin diplomatik çevikliyinin və strateji uzaqgörənliyinin göstəricisidir.

ABŞ-la münasibətlər: 8 avqust tarixində Prezidentin Vaşinqton səfəri zamanı, həmçinin, Azərbaycan-ABŞ münasibətlərinin yeni səviyyəyə yüksəlib. Ağ Evdə keçirilmiş və Prezident Donald Trampın şahidliyi ilə baş tutmuş Azərbaycan ilə Ermənistan arasında Vaşinqton razılaşmaları üç onillikdən çox davam edən gərginlikdən sonra regiona sülh, sabitlik və rifah gətirməsi məqsədi daşıyır. Bu irəliləyiş Cənubi Qafqazda yeni bir dövr açdı və xüsusilə Orta Dəhlizin funksionallığını artırmaqla regional iqtisadi imkanları genişləndirməyə xidmət edəcək. "Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları arasında strateji tərəfdaşlığa dair xartiyanın inkişaf etdirilməsi məqsədilə Strateji İşçi Qrupunun yaradılması haqqında Anlaşma Memorandumu" iki ölkə arasında münasibətləri möhkəmləndirməyə xidmət edir. Azərbaycan-ABŞ strateji tərəfdaşlığı aşağıdakı 3 istiqaməti əhatə edir: Enerji, ticarət və tranzitin də daxil olduğu regional bağlantılar; Süni intelekt və rəqəmsal infrasturukturun da daxil olduğu iqtisadi sərmayə; Müdafiə sahəsində satış, terrorizmə qarşı mübarizə sahəsində əməkdaşlığın da daxil olduğu təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıqdır.

Çinlə strateji tərəfdaşlıq: Azərbaycan-Çin münasibətləri yüksələn xətlə inkişaf edir. Çinlə bərəbərhüquqlu əməkdaşlığın qurulması, münasibətlərin strateji səviyyəyə yüksəlməsi ölkə başçısı İlham Əliyevin uğurlu xarici siyasətinin daha bir göstəricisidir. Dövlət başçımızın nüfuzu, siyasi iradəsi və strateji addımları ölkəmizin yeni dünya düzəninin formalaşdığı bir dövrdə "orta güc dövləti"nə çevrilməsini təmin edir. "Bir kəmər, bir yol" təşəbbüsü Azərbaycanın "İpək Yolunun dirçəldilməsi" strategiyası və sosial-iqtisadi inkişaf planları ilə uzlaşır. Azərbaycan Çin Sədri tərəfindən irəli sürülmüş bu təşəbbüsü dəstəkləyən ilk ölkələrdən biridir.
Çin Azərbaycan üçün etibarlı tərəfdaş və dost dövlətdir. İki ölkə arasında münasibətlər tarixinin ən yüksək səviyyəsindədir və müxtəlif - siyasi, iqtisadi, mədəni, humanitar və nəqliyyat-logistika sahələri əhatə edir. Azərbaycan-Çin əlaqələri yalnız iqtisadi deyil, həm də geosiyasi və strateji sahələrdə güclənib. İki ölkə başçısı arasında şəxsi dostluq münasibətləri əməkdaşlığı daha da dərinləşməkdədir.
D-8 təşkilatına üzvlük: Azərbaycanın 19 dekabr 2024-cü ildə Qahirədə keçirilən XI Sammitdə yekdilliklə D-8 iqtisadi əməkdaşlıq təşkilatına üzv seçilməsi ölkəmizin artan nüfuzunun, iqtisadi gücünün, siyasi çəkisinin və etibarlı tərəfdaş imicinin növbəti təsdiqidir. Bu, təşkilatın yaradılmasından bəri ilk genişlənmədir ki, bu da Azərbaycanın regional və qlobal platformalarda artan rolunun göstəricisidir. Azərbaycan iqtisadiyyatının sənaye, kənd təsərrüfatı, enerji, rəqəmsal inkişaf, nəqliyyat-logistika və ixrac potensialının D-8 coğrafiyasında daha geniş tanıdılması üçün mühüm platformadır. 1 milyarddan artıq əhalini və 5 trilyon dollardan çox ÜDM-i təmsil edən geniş bazara çıxış üçün yeni imkanlar açır. Azərbaycanın "Cənub-Cənub əməkdaşlığı"na, İslam dünyası daxilində iqtisadi həmrəyliyə və inkişaf etməkdə olan ölkələrin birgə fəaliyyətinə verdiyi töhfələri daha da gücləndirir.
TDT-in güc mərkəzinə çevrilməsi: Azərbaycan təkcə TDT daxilində lider deyil, türk dünyasının geosiyasi, iqtisadi, mədəni və enerji koordinatorudur. Azərbaycanın və bütün türkdilli ölkələrin geosiyasi mövqeyi getdikcə daha da güclənir və TDT artıq qlobal güc mərkəzinə çevrilir. Azərbaycan qardaş Türk respublikaları ilə birgə yaratdığı bu təşkilatı öz ailəsi qismində görür və böyük Türk dünyasına mənsub olduğunu qürurla nümayiş etdirir. Bu, özünü dövlət başçısının 14 fevral 2024-cü ildə andiçmə mərasimində çıxışı zamanı söylədiyi fikirlərdə bir daha ifadə edib. Prezident İlham Əliyev "Bizim üçün TDT əsas beynəlxalq təşkilatdır, çünki bu, bizim ailəmizdir. Bizim başqa ailəmiz yoxdur. Bizim ailəmiz Türk dünyasıdır" deməklə dünyaya mesaj verdi ki, Azərbaycan böyük türk ailəsinə mənsubdur, bu ailə güclü, yenilməz və etibarlıdır və bundan sonra da türk dövlətləri və təşkilatları ilə əlaqələr daha da gücləndiriləcək, birgə uğurlu addımlar atılacaqdır. Bu bəyanat həm də türk birliyinin gücünün, qüdrətinin ifadəsi, onun sarsılmaz xarakterə malik olmasının göstəricisi idi.
Qonşularla normal münasibətlər: Azərbaycan Cənubi Qafqazda sülh və sabitliyi daim dəstəkləmiş, Rusiya, İran, Gürcüstan və Mərkəzi Asiya dövlətləri də daxil olmaqla bütün qonşuları ilə konstruktiv münasibətləri qoruyub saxlamışdır. 2020-ci il müharibəsindən sonra Azərbaycan regionu əsaslı şəkildə yenidən formalaşdırır və münaqişə mirasını regional əməkdaşlıq, iqtisadi inkişaf və açıq bağlantılara çevirir. Azərbaycanın strateji vizyonu Cənubi Qafqazı münaqişə meydanından imkanlar məkanına - tərəfdaşlıqlar, investisiyalar və qarşılıqlı bağlantılarla xarakterizə olunan bir regiona çevirməkdir.
Yaxın Şərq siyasəti: Azərbaycan öz ərazisində münaqişəni bitirib, indi regional və beynəlxalq arenada sülh dialoqunun təbliğatçısı qismində çıxış edir. Azərbaycan İslam dünyasının lider dövlətlərindən birinə çevrilmiş, müsəlman aləmini narahat edən hər bir məsələyə həssas yanaşır. Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə Suriya xalqına humanitar dəstək göstərilmişdir. Azərbaycan və Suriya enerji təchizatı, infrastrukturun inkişafı və münaqişədən sonra yenidənqurma işlərinə diqqət yetirərək ikitərəfli tərəfdaşlığı gücləndirib. Suriyaya təbii qaz tədarükü 2025-ci il ərzində 0,5 milyard kubmetr olub.
Bu, Azərbaycanın İslam dünyasında və Qoşulmama Hərəkatı çərçivəsində etibarlı tərəfdaş statusunu, diplomatik çevikliyini və beynəlxalq hörmətini göstərir.

BMT ilə səmərəli əməkdaşlıq: Bunu COP29 çərçivəsində UNFCCC ilə, Pandemiya zamanı ÜST ilə, işğaldan azad olunmuş ərazilərdə ekoloji zərərin qiymətləndirilməsi üzrə UNEP-lə, Ümumdünya Şəhərsalma Forumuna ev sahibliyi çərçivəsində UN-Habitatla, o cümlədən, ötən ilin sentyabrında Cənab Prezident İlham Əliyevin BMT-in 80 illiyinə həsr olunmuş Baş Assambleya iclasında iştirakı zamanı aydın görə bilirik. Son dövrlərdə, BMT ilə münasibətlər ətraf mühitin qorunması, ekoloji ədalət, dayanıqlılıq kimi mövzularda prioritet təşkil edir.

Regional diplomatiya: Azərbaycan Mərkəzi Asiya ölkələrinin məsləhətləşmə görüşləri formatına tamhüquqlu iştirakçı kimi qoşulub. Mərkəzi Asiya və Azərbaycan bu gün dünyada əhəmiyyəti davamlı olaraq artan vahid 6-lıq geosiyasi və geoiqtisadi regiondur.

Azərbaycan bu gün həm Avropa İttifaqı, həm də MDB üçün etibarlı tərəfdaş sayılır. Ölkəmiz bu təşkilatların hər biri ilə öz milli maraqlarına uyğun şəkildə əməkdaşlıq edir və hər bir platformada regionun sülh, sabitlik və inkişaf gündəliyini irəli sürür. Bu siyasət Azərbaycanın heç bir blok qarşıdurmasına qoşulmadan, amma eyni zamanda bütün tərəflərlə konstruktiv dialoq qura bilməsinin bariz nümunəsidir. Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq tədbirlərdə iştirakı həm də bu siyasətin canlı ifadəsidir.

Müxtəlif liderlər Prezidentimizin tövsiyyə və fikirlərini eşitmək üçün ikitərəfli görüşlər keçirirlər. Onlar etiraf edirlər ki, belə bir həssas regionda Azərbaycan ideal xarici siyasət kursu həyata keçirə bilir və öz gündəliyini irəlilədir.

Azərbaycanın Qoşulmama Hərəkatına sədrliyi dövründə göstərdiyi humanitar təşəbbüslər, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı çərçivəsində islam dünyasının birliyi naminə atdığı addımlar, Vaşinqton Sülh Sammiti ilə Cənubi Qafqaz regionuna sülh gətirilməsi şübhəsiz ki, Azərbaycanın nüfuzunu qaldırmaqla yanaşı, ölkəmizə ehtiyacı artırır.

Azərbaycan artıq beynəlxalq münasibətlər sistemində gündəlik formalaşdıran, təşəbbüs irəli sürən aktor kimi çıxış edir. Bu uğurların əsasını həm də, Azərbaycanın həyata keçirdiyi uğurlu iqtisadi diplomatiya təşkil edir.

Pərvanə Vəliyeva
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin