Gənclər arasında kitaba maraq niyə azalıb? - AÇIQLAMA
Son illərdə gənclər arasında mütaliəyə marağın azalması tez-tez müzakirə olunur. Bu məsələni yalnız "gənclər dəyişib" kimi sadə izahla başa salmaq düzgün olmaz.
İnsan beyni həmişə daha sürətli, daha asan və daha çox stimullaşdırıcı məlumatı seçməyə meyllidir. Müasir rəqəmsal mühit isə məhz bunu təklif edir.
Bəs görəsən gənclər arasında kitaba marağın azalmasının əsas səbəbi nədir?
Psixoloq G.Qədirli bu barədə Sonxeber.az -a danışıb:
"Əsas səbəblərdən biri diqqət müddətinin qısalmasıdır. Sosial şəbəkələrdə qısa videolar, sürətli keçidlər və davamlı yenilənən məzmun beyində dopamin adlı "mükafat" kimyəvi maddəsinin tez-tez ifrazına səbəb olur. Dopamin motivasiya və həzzlə bağlıdır. Beyin sürətli və asan mükafat almağa alışdıqca, kitab oxumaq kimi daha uzunmüddətli diqqət və səbir tələb edən fəaliyyətlər çətin görünməyə başlayır. Bu, gəncin intellektinin zəifləməsi demək deyil; sadəcə, beyin fərqli stimullaşdırma modelinə uyğunlaşır.
Digər mühüm amil emosional yüklənmədir. Müasir gənclər informasiya bolluğu, sosial müqayisə və akademik təzyiqlə üz-üzədir. Zehni yorğunluq artdıqca, beyin əlavə kognitiv yük istəmir. Kitab oxumaq isə aktiv düşünmə, təsəvvür və analiz tələb edir. Yorğun beyin daha passiv əyləncəyə üstünlük verir.
Ailədaxili model də böyük rol oynayır. Uşaq və yeniyetmə davranışı əsasən müşahidə yolu ilə formalaşır. Evdə kitab oxuyan valideyn modeli yoxdursa, mütaliə dəyər kimi ötürülmür. Məktəbdə isə kitabın yalnız qiymət və imtahan vasitəsi kimi təqdim olunması oxumağı daxili maraq yox, məcburiyyət kimi formalaşdıra bilər.
Burada vacib məqam budur: maraq tamamilə itmir, istiqamət dəyişir. Gənclər hekayəyə, məlumat almağa və yeni dünyalar kəşf etməyə maraqsız deyillər. Sadəcə, bunu daha sürətli və vizual formatda edirlər. Əgər kitablar müzakirə mühiti, emosional bağ və real həyatla əlaqə quraraq təqdim olunarsa, maraq yenidən formalaşa bilər.
Beyin plastiktir, yəni dəyişə bilir. Diqqət də məşq edilə bilən bir qabiliyyətdir. Mütaliə vərdişi birdən yaranmır, lakin kiçik və davamlı addımlarla yenidən qurula bilər. İnsan təbiəti sürətli həzzə meyllidir, amma dərin məmnuniyyət çox vaxt səbir tələb edir. Kitab isə məhz həmin dərinliyi təklif edən sakit, amma güclü bir alətdir".
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial Baxılıb: 712 Tarix: 26 fevral 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş"20 Yanvar"da qəza - Motosikletçi öldü
Bakıda ölümlə nəticələnən yol qəzası baş verib. APA-ya istinadən xəbər verir ki, hadisə metronun "20 Yanvar" stansiyasının yaxınlığında qeydə alınıb. Hadisə zamanı avtomobil motosikletlə toqquşub. Nəticədə motosikleti idarə edən şəxs hadisə yerində ölüb
17 noyabrDirektorların işə qəbul nəticələri - Açıqlandı
2026-cı ildə keçirilmiş direktorların işə qəbulu müsabiqəsinin nəticələri elan edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə MÜTDA məlumat yayıb. Bildirilib ki, müsabiqədə müəyyən edilmiş tələblərə cavab verən 463 nəfər uğur qazanıb. Namizədlərin müsabiqə nəticələri barədə məlumatlar onları
16 noyabrGürcüstanda 31 yaşlı azərbaycanlını cərəyan vurub öldürdü
Gürcüstanın Laqodexi bələdiyyəsində azərbaycanlı şəxs bədbəxt hadisə nəticəsində ölüb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, hadisə Yzybtala kəndində baş verib. Usta işləyən 31 yaşlı Əmrah Kazımov talvarın üzərini metal təbəqə ilə örtdüyü zaman ehtiyatsızlıqdan yüksəkgərginlikli elektrik naqillərin
18 noyabrAzərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür
Bu gün - noyabrın 17-si Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür. Bayram 1988-ci ilin noyabr-dekabrında Bakıda başlayan milli-azadlıq hərəkatı ilə bağlıdır. Həmin vaxt SSRİ rəhbərliyinin Qarabağ məsələsi ətrafında apardığı anti-Azərbaycan siyasəti nəticəsində Azərbaycanda antisovet xalq hərəkatı təşəkkü
17 noyabrMediaya ayrılan pul çox azdır - Deputat
Mediaya ayrılan pul çox azdır. xəbər verir ki, bunu Milli Məclisin bu gün keçirilən plenar iclasında 2027-ci ilin dövlət büdcəsi zərfinin müzakirəsində deputat Hikmət Babaoğlu deyib. Deputat bildirib ki, düşüncəni, milli düşüncə platformasının keyfiyyətini təyin edən mediadır, televiziyalardır, televiziy
16 noyabrPrezident təqaüdü alanların sayı açıqlandı
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqaüdü və fəxri adlara görə təqaüd təyin olunan şəxslərin sayı açıqlanıb. xəbər verir ki, bu barədə Dövlət Statistika Komitəsi (DSK) məlumat yayıb. Bildirilib ki, müxtəlif kateqoriyadan olan 407,6 min şəxsə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqaüdü və fəxr
18 noyabrRəşid Mahmudovun evində partlayış baş verib?
Sosial şəbəkələrdə tanınmış həkim, tibb elmləri üzrə fəlsəfə doktoru Rəşid Mahmudovun evində qaz partlayışı baş verməsi ilə bağlı iddialar yayılıb. xəbər verir ki, paylaşımlarda iddia olunub ki, parlayış həkimin Badamdarda yerləşən evində baş verib. Məsələ ilə bağlı Rəşid Mahmudovla əlaqə saxladıq. Həki
17 noyabrŞəmkirdə meyiti tapılanlarla bağlı - Yeni detallar
Ötən gün Şəmkirdə evdə iki nəfərin meyitinin tapılması ilə bağlı bəzi təfərrüatlar üzə çıxıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, ilkin araşdırmalar zamanı rayonun Varlı Həyat kəndində 1968-ci il təvəllüdlü Rəfi Mustafayevin özünə məxsus evdə qeyri-rəsmi münasibətdə yaşadığı qadını qətlə yetirməsin
17 noyabr