Uşaqlara sərt qadağalar qoymayın - Psixoloqdan XƏBƏRDARLIQ

Uşaqlara sərt qadağalar qoymayın - Psixoloqdan XƏBƏRDARLIQMüasir dövrdə valideynlərin ən çox üzləşdiyi problemlərdən biri yeniyetmələrin telefon və sosial şəbəkələrdən həddindən artıq istifadə etməsidir. Lakin mütəxəssislər hesab edirlər ki, texnologiyalara tam qadağa qoymaq uşağın psixoloji inkişafına oyunların özündən daha çox zərər verə bilər.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, 12 min yeniyetmənin iştirak etdiyi araşdırmaya görə, sosial şəbəkələrdən tamamilə məhrum edilən uşaqlarda narahatlıq səviyyəsi digər yaşıdları ilə müqayisədə 27 faiz daha yüksək olub.

Mütəxəssislərin fikrincə, sərt qadağalar uşaqları problemi gizlətməyə və valideynlərdən yalan danışmağa sövq edir. Belə uşaqlar internetə çıxış üçün müxtəlif yollar tapmağa çalışır və nəticədə valideyn-övlad arasında etibar zəifləyir.

Uşaqlara hansı qadağalar qoyulmamalıdır?
Mütəxəssislər hesab edir ki, ilk növbədə uşağın qəzəbini ifadə etməsinə mane olmaq düzgün deyil. Psixoloq Qordon Nyufeld "Övladlarınızı itirməyin" kitabında yazır ki, uşağın qəzəblənməsinə icazə verilmədikdə, o, zamanla təhlükəni düzgün qiymətləndirmək qabiliyyətini itirə və zorakılığın qurbanına çevrilə bilər.

Digər təhlükəli qadağa isə səhv etməyə imkan verməməkdir. Daim aşağı qiymət almaqdan qorxan şagird yeni şeylər sınamaqdan çəkinir və inkişaf əvəzinə yalnız riskdən qaçmağa çalışır.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, uşağın hər anını əyləncə ilə doldurmaq da düzgün yanaşma deyil. Onların sözlərinə görə, məhz darıxmaq və sakit qalmaq yaradıcılığın və fantaziyanın formalaşmasına kömək edir.

Uşaq psixiatrı Erin Leonardın sözlərinə görə, qadağan olunan hər şey yeniyetmə üçün daha cəlbedici görünür.

Qışqırmadan nəticə verən tərbiyə üsulları
Psixoloqlar valideynlərə "seçim içində seçim" metodundan istifadə etməyi tövsiyə edirlər. Məsələn, "Dərs oxuyacaqsan?" əvəzinə "Əvvəl riyaziyyatdan başlayacaqsan, yoxsa ana dilindən?" sualını vermək uşağın diqqətini qərar verməyə yönəldir.

Araşdırmalar göstərir ki, valideynlərin qışqırması uşağın beynində fiziki ağrı zamanı aktivləşən nahiyələri hərəkətə gətirir. Əksinə, sakit və alçaq səslə danışmaq uşağın diqqətini daha çox cəlb edir.

Mütəxəssislər həmçinin "bir dəqiqə qaydası"nı tövsiyə edirlər. Valideyn istəyini bildirdikdən sonra uşağa təxminən 60 saniyə düşünmək və reaksiyasını formalaşdırmaq üçün vaxt verməlidir. Davamlı tələsdirmək isə əks nəticə verə bilər.

Tərif nəticəyə deyil, səyə görə olmalıdır
Psixoloq Kerol Dvekin araşdırmasına əsasən, zəhmətinə görə təriflənən uşaqlar daha çətin tapşırıqları yerinə yetirməyə daha çox həvəs göstərirlər. Buna görə mütəxəssislər nəticədən çox göstərilən səyin qiymətləndirilməsini tövsiyə edirlər.

Onların fikrincə, yaxşı qiymət müqabilində pul və ya bahalı hədiyyələr vəd etmək də uzunmüddətli motivasiya yaratmır. Belə halda uşaq öyrənməyi bilik qazanmaq üçün deyil, mükafat almaq üçün etməyə başlayır.

Yeniyetməlik dövrünün yeni reallığı
Mütəxəssislər bildirirlər ki, müasir yeniyetmələrin beyni qısa videolar və sosial şəbəkələrin yaratdığı daimi informasiya axını səbəbindən əvvəlki nəsillərlə müqayisədə fərqli şəraitdə formalaşır. Bu səbəbdən gündəlik həyat onlara daha az maraqlı görünə bilər.

Klinik psixoloq Madlen Levin "İmtiyazın qiyməti" kitabında qeyd edir ki, bugünkü yeniyetmələrdə nəyisə qaçırmaq qorxusu əvvəlki nəsillərlə müqayisədə xeyli yüksəkdir.

Ekspertlər hesab edirlər ki, müasir təhsil sistemində əsas məqsəd uşaqlara faktları əzbərlətmək deyil, məlumatı analiz etməyi və düzgün qiymətləndirməyi öyrətmək olmalıdır.

Onların sözlərinə görə, yeniyetmələrin diqqəti uzun müddət cəmləməsi fizioloji baxımdan çətindir. Buna görə 25 dəqiqəlik dərs və 5 dəqiqəlik fasilədən ibarət iş rejimi daha səmərəli hesab olunur.

Mütəxəssislər valideynlərə övladları üzərində nəzarəti artırmaq əvəzinə, onlarla açıq dialoq qurmağı tövsiyə edirlər.

Onların fikrincə, "Bu gün neçə qiymət almısan?" sualı əvəzinə "Bu gün səni ən çox nə təəccübləndirdi?" sualını vermək münasibətlərin möhkəmlənməsinə və qarşılıqlı etimadın artmasına kömək edə bilər.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 494   Tarix: 01 iyul 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Əzraili geri qaytaran DƏFN XƏRCLƏRİ- Ölmək üçün nə qədər pul lazımdır? –ARAŞDIRMA

"Atam son nəfəsində vəsiyyət etdi ki, o öləndən sonra Bibiheybət qəbiristanlığında dəfn edək. Yazıq kişi gözünü yumanda düşdük əl-ayağa. Ölü üçün ağlamaq qaldı bir kənara biz torpaq pulu düzəldirdik". Bu sözləri -a Rüfət Quliyev danışır. Aylar öncə atasını itirən Rüfət bəy deyir ki, üz tutduqlar

17 sentyabr 2021
.

100 milyon izləyicisi olan məşhur tiktoker Venesiyada "qırmızı xalı"da - VİDEO

Seneqal əsilli italyan tiktoker Habi Leym Venesiyada "qırmızı xalıda" görünüb. Sosial şəbəkədə bununla bağlı kadrlar yayılıb. Qeyd edək ki, o, Avropanın ən populyar gəncidir. Sosial şəbəkədə videoblogerin 100,9 milyon izləyicisi var. Habi əsasən sadə işləri mürəkkəbləşdirən insanları sarkazml

8 sentyabr 2021
.

Aralarındakı uzun məsafəyə maraqlı həll tapan cütlük - FOTO

Uzun məsafə münasibəti yaşayan Liseok və Şindanbi, bu problemə maraqlı həll tapıblar. -a istinadən məlumat verir ki, biri Nyu -Yorkda, digəri Seulda yaşayan koreyalı cütlük, video zəng edərkən eyni vaxtda çəkdikləri şəkilləri bir araya gətirərək maraqlı fotolar əldə ediblər. Bu fotoları "Instagram"

14 sentyabr 2021
.

Bu əlamətlər ölümün yaxınlaşdığından XƏBƏR VERİR

Amerikalı elm adamları ölümdən əvvəl bədəndə baş verən bir sıra fizioloji dəyişikliklərin olduğu qənaətinə gəliblər. -a istinadla xəbər verir ki, çılpaq gözlə görünməsələr də, bir insanın ölümündən çox əvvəl tanına bilərlər. Bu cür əlamətlər xüsusi bir araşdırmanın köməyi ilə müəyyən edilə bilər. Alimlə

16 sentyabr 2021
.

İtaliyada yaşlı qadının 500 milyon avroluq lotereya bileti oğurlandı

İtaliya polisi Neapolda tütün dükanı sahibini saxlayıb. Onun yerli sakinlərdən olan yaşlı qadının 500 milyon avro uduşlu lotereya biletini oğurladığı bildirilib. Cinayətkar Roma hava limanından Kanar adalarına uçmaq istəyərkən ələ keçib. Lakin onun üzərində xoşbəxt bilet tapılmayıb. Hazırda biletin axtarışlar

6 sentyabr 2021
.

Bill Qeyts dünyanın ən böyük hotellərindən birini satın aldı

"Microsoft" şirkətinin təsisçisi və dünyanın ən varlı adamlarından biri Bill Qeyts Səudiyyə Ərəbistanı Şahzadəsi Talal bin Abdülaziz Əl-Səudun "Four Season" hotel şəbəkəsinin səhmlərinin yarısını satın alıb. Yayılan məlumatlara əsasən, Bill Qeytsin nəzarətində olan "Cascade Investment"

10 sentyabr 2021
.

"Pfizer" vaksini bölgələrdə də vurulacaq? - AÇIQLAMA

Xəbər verdiyimiz kimi, ötən gün, cari epidemioloji vəziyyəti nəzərə alaraq, Səhiyyə Nazirliyinin Elmi Tibbi Şurası və TƏBİB-in Elmi Komitəsi tərəfindən 16 yaşdan yuxarı yeniyetmələrin "Pfizer" vaksinləri ilə peyvənd olunması qərarı qəbul edilib. Buna baxmayaraq, bölgələrdə hələ də "Sinovac"

8 sentyabr 2021
.

Acun niyə həmişə qara kofta geyinir?

"TV8"in rəhbəri Acun Ilıcalı maraq mövzusu olan qara köynəkləri ilə bağlı suallara aydınlıq gətirib. Axşam.az-a istinadən xəbər verir ki, hər mövsümdə bu tərzdə görünən Acun ona bu cür daha rahat olduğunu və hətta daha 500 ədəd qara kofta sifariş verdiyini açıqlayıb. "Gün ərzində ayaqqab

15 sentyabr 2021
.

Sinqapurda ilk robokop xidmətə başlayıb

Sinqapurda "Xavyer" adlı polis robotu xidmətə başlayıb. O, xüsusi kameralar və gecə görmə cihazı ilə təchiz olunub. Robotun ictimai asayışin qorunması üzrə sınaqları 3 həftə davam edəcək. "Xavyer" təkcə parklarda deyil, həm də hərəkətin sıx olduğu yollarda xidmət aparacaq. O, ictima

6 sentyabr 2021