Məxfiləşdirilən epidemiya - Həştərxanda 1500 nəfərin faciəsi 20 il sonra məlum olub

Məxfiləşdirilən epidemiya - Həştərxanda 1500 nəfərin faciəsi 20 il sonra məlum olub1971-ci ilin yayında Rostov vilayətinin Şaxtı şəhərində təcili yardım həkimləri qəribə halla rastlaşıblar. İnsanlar eyni simptomlarla - yüksək qızdırma, qanlı ishal və dərin susuzluqla xəstəxanaya daxil olublar.
"Ölkə.az" bildirir ki, bir gündə qırxa qədər bu cür vaqiə olub. Əhaliyə rəsmi səbəb kimi "Çirklənmiş qidadan zəhərlənmə" barədə məlumat verilib. Beləliklə, SSRİ-də XX əsrin ən gizli epidemiyalarından biri - El Tor vəbası epidemiyası başlayıb və sovet vətəndaşları bundan yalnız 20 il sonra xəbər tutublar.

Hər şey adətən düşünüləndən daha tez başlayıb. 28 iyul 1970-ci ildə İrandan qayıdan balıqçı gəmisinin kapitanı Həştərxandakı yoluxucu xəstəliklər xəstəxanasına yerləşdirilib. Testlər vəba xəstəliyini aşkar edib. Həkimlər panikaya düşüblər; diaqnoz şəhərin dərhal təcrid olunması və beynəlxalq qalmaqal demək olub.

SSRİ-nin baş sanitar həkimi Pyotr Burqasov, "SSRİ-də epidemiyalar: Naməlum səhifələr" ("Tibb" nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunub, 1993, səh. 78) adlı xatirələrinə görə, şifahi göstəriş verib: "Heç bir halda xəbər yayılmasın. Hər şey məxfi saxlanılsın". O andan etibarən vəba haqqında məlumatlar məxfiləşdirilib.

SSRİ Səhiyyə Nazirliyinin məxfilikdən çıxarılmış arxivlərinə görə (fond R-8009, inventar 25, iş 1434, səhifələr 2-47), təkcə 1970-1971-ci illərdə SSRİ-də 2870 vəba hadisəsi qeydə alınıb ki, bunlardan 472-si ölümcül olub. Tibb tarixçisi Nikolay Lavrentyevin "El Tor vəbası: Naməlum müharibə" (AST, 2015) kitabında yazdığı hesablamalara görə, real rəqəm təxminən üç dəfə çox olub - 9000-ə qədər yoluxma və təxminən 1500 ölüm. Bəzi ölümlər "qida zəhərlənməsi" və ya "naməlum etiologiyalı enterit" səbəbindən baş verib.

Vəba beş böyük bölgəni əhatə edib: Həştərxan vilayəti (ilk hallar), Kalmıkiya, Dağıstan, Rostov vilayəti və Stavropol diyarı. Vəziyyət xüsusilə Kalmıkiyada ağır olub, çünki epidemiya 1971-ci ildən 1974-cü ilə qədər davamlı olaraq orada müəyyən edilib.

O dövrdə Elistadakı yoluxucu xəstəliklər xəstəxanasında işləyən həkim İrina Sedelnikova "Rus tarixi" jurnalına belə deyib: "Biz ailələr qəbul edirdik. Onlar iki-üç gün ərzində ölürdülər. Ölüm halları "ürək çatışmazlığı" kimi qeydə alınırdı. Biz həqiqəti bilirdik, amma açıqlamama müqavilələri çərçivəsində susduq".

Mübarizə metodları qəddar və "təsirli" olub. Sovet hökuməti hərbi taktikalardan istifadə edib. Daxili İşlər Nazirliyinin qoşunlarının təxminən 15.000 əsgəri epidemiyanın baş verdiyi ərazilərə yerləşdirilib.

Vəba beş böyük bölgəni əhatə edib: Həştərxan vilayəti (ilk hallar), Kalmıkiya, Dağıstan, Rostov vilayəti və Stavropol diyarı. Vəziyyət xüsusilə Kalmıkiyada ağır olub, çünki epidemiya 1971-ci ildən 1974-cü ilə qədər davamlı olaraq orada müəyyən edilib.

O dövrdə Elistadakı yoluxucu xəstəliklər xəstəxanasında işləyən həkim İrina Sedelnikova "Rus tarixi" jurnalına belə deyib: "Biz ailələr qəbul edirdik. Onlar iki-üç gün ərzində ölürdülər. Ölüm halları "ürək çatışmazlığı" kimi qeydə alınırdı. Biz həqiqəti bilirdik, amma açıqlamama müqavilələri çərçivəsində susduq".

Mübarizə metodları qəddar və "təsirli" olub. Sovet hökuməti hərbi taktikalardan istifadə edib. Daxili İşlər Nazirliyinin qoşunlarının təxminən 15.000 əsgəri epidemiyanın baş verdiyi ərazilərə yerləşdirilib.

Bəs qəzetlər niyə susublar? Səbəb təkcə məxfilikdə deyil, həm də ideologiyada olub. SSRİ-də sosialist dövlətinin infeksiyalarla bağlı problem yaşaya bilməyəcəyi barədə açıq şəkildə bir anlayış olub - bu, "geridə qalmış kapitalist ölkələr" üçün problem hesab olunub. İşçilərin xatirələrinə görə (V. Lakşinlə müsahibə, Nezavisimaya Qazeta, 12 mart 1998-ci il), "İzvestiya"nın baş redaktoru Lev Tolkunov Mərkəzi Komitənin təşviqat və təbliğat şöbəsinin müdir müavinindən şəxsi əmr alıb: "Vəba haqqında bir kəlmə də. Heç nə".

1972-ci ildə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) SSRİ-də vəba epidemiyasını rəsmi olaraq tanıyıb. Sovet nümayəndə heyəti epidemiyanın "kapitalist ölkələrindən Hindistan və Pakistandan gələn turistlər vasitəsilə" gətirildiyinə israr edib. Maraqlıdır ki, məhz bu epidemiya SSRİ-də sərhədlərdə ilk sanitar nəzarət sisteminin - bu gün də fəaliyyət göstərən gələcək sanitar karantin məntəqələrinin prototipinin yaradılmasına səbəb olub.

Tarixçilər hələ də hakimiyyət orqanlarının açıq döyüşdənsə, niyə ört-basdır etməyi seçdikləri barədə mübahisə edirlər. Cavab sadədir: qorxu. Əhali arasında panika SSRİ-nin cənubunda nəqliyyatı və sənayeni iflic edib. Bu günə qədər 1970-1974-cü illər üçün rəsmi sovet tibbi statistikasında vəba "təcrid olunmuş idxal halları" kimi qeyd olunub - baxmayaraq ki, əslində bu, müharibədən bəri ölkədə ən böyük epidemiya olub.(musavat.com)


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 1013   Tarix: 03 iyul 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Əzraili geri qaytaran DƏFN XƏRCLƏRİ- Ölmək üçün nə qədər pul lazımdır? –ARAŞDIRMA

"Atam son nəfəsində vəsiyyət etdi ki, o öləndən sonra Bibiheybət qəbiristanlığında dəfn edək. Yazıq kişi gözünü yumanda düşdük əl-ayağa. Ölü üçün ağlamaq qaldı bir kənara biz torpaq pulu düzəldirdik". Bu sözləri -a Rüfət Quliyev danışır. Aylar öncə atasını itirən Rüfət bəy deyir ki, üz tutduqlar

17 sentyabr 2021
.

100 milyon izləyicisi olan məşhur tiktoker Venesiyada "qırmızı xalı"da - VİDEO

Seneqal əsilli italyan tiktoker Habi Leym Venesiyada "qırmızı xalıda" görünüb. Sosial şəbəkədə bununla bağlı kadrlar yayılıb. Qeyd edək ki, o, Avropanın ən populyar gəncidir. Sosial şəbəkədə videoblogerin 100,9 milyon izləyicisi var. Habi əsasən sadə işləri mürəkkəbləşdirən insanları sarkazml

8 sentyabr 2021
.

Aralarındakı uzun məsafəyə maraqlı həll tapan cütlük - FOTO

Uzun məsafə münasibəti yaşayan Liseok və Şindanbi, bu problemə maraqlı həll tapıblar. -a istinadən məlumat verir ki, biri Nyu -Yorkda, digəri Seulda yaşayan koreyalı cütlük, video zəng edərkən eyni vaxtda çəkdikləri şəkilləri bir araya gətirərək maraqlı fotolar əldə ediblər. Bu fotoları "Instagram"

14 sentyabr 2021
.

Bu əlamətlər ölümün yaxınlaşdığından XƏBƏR VERİR

Amerikalı elm adamları ölümdən əvvəl bədəndə baş verən bir sıra fizioloji dəyişikliklərin olduğu qənaətinə gəliblər. -a istinadla xəbər verir ki, çılpaq gözlə görünməsələr də, bir insanın ölümündən çox əvvəl tanına bilərlər. Bu cür əlamətlər xüsusi bir araşdırmanın köməyi ilə müəyyən edilə bilər. Alimlə

16 sentyabr 2021
.

İtaliyada yaşlı qadının 500 milyon avroluq lotereya bileti oğurlandı

İtaliya polisi Neapolda tütün dükanı sahibini saxlayıb. Onun yerli sakinlərdən olan yaşlı qadının 500 milyon avro uduşlu lotereya biletini oğurladığı bildirilib. Cinayətkar Roma hava limanından Kanar adalarına uçmaq istəyərkən ələ keçib. Lakin onun üzərində xoşbəxt bilet tapılmayıb. Hazırda biletin axtarışlar

6 sentyabr 2021
.

Bill Qeyts dünyanın ən böyük hotellərindən birini satın aldı

"Microsoft" şirkətinin təsisçisi və dünyanın ən varlı adamlarından biri Bill Qeyts Səudiyyə Ərəbistanı Şahzadəsi Talal bin Abdülaziz Əl-Səudun "Four Season" hotel şəbəkəsinin səhmlərinin yarısını satın alıb. Yayılan məlumatlara əsasən, Bill Qeytsin nəzarətində olan "Cascade Investment"

10 sentyabr 2021
.

"Pfizer" vaksini bölgələrdə də vurulacaq? - AÇIQLAMA

Xəbər verdiyimiz kimi, ötən gün, cari epidemioloji vəziyyəti nəzərə alaraq, Səhiyyə Nazirliyinin Elmi Tibbi Şurası və TƏBİB-in Elmi Komitəsi tərəfindən 16 yaşdan yuxarı yeniyetmələrin "Pfizer" vaksinləri ilə peyvənd olunması qərarı qəbul edilib. Buna baxmayaraq, bölgələrdə hələ də "Sinovac"

8 sentyabr 2021
.

Acun niyə həmişə qara kofta geyinir?

"TV8"in rəhbəri Acun Ilıcalı maraq mövzusu olan qara köynəkləri ilə bağlı suallara aydınlıq gətirib. Axşam.az-a istinadən xəbər verir ki, hər mövsümdə bu tərzdə görünən Acun ona bu cür daha rahat olduğunu və hətta daha 500 ədəd qara kofta sifariş verdiyini açıqlayıb. "Gün ərzində ayaqqab

15 sentyabr 2021
.

Sinqapurda ilk robokop xidmətə başlayıb

Sinqapurda "Xavyer" adlı polis robotu xidmətə başlayıb. O, xüsusi kameralar və gecə görmə cihazı ilə təchiz olunub. Robotun ictimai asayışin qorunması üzrə sınaqları 3 həftə davam edəcək. "Xavyer" təkcə parklarda deyil, həm də hərəkətin sıx olduğu yollarda xidmət aparacaq. O, ictima

6 sentyabr 2021