1851-ci il: Tarixin ilk Günəş tutulması fotosu necə çəkildi?

Fotoqrafiyanın hələ inkişafının ilkin mərhələsində olduğu XIX əsrin ortalarında qaranlıqda qalan səma cismini görüntüləmək demək olar ki, mümkünsüz sayılırdı. Lakin 28 iyul 1851-ci il tarixində bu təsəvvür tamamilə dəyişdi.

Qaynarinfo xəbər verir ki, Kanada sərhədlərindən başlayaraq Rusiya imperiyasına qədər uzanan nəhəng kölgə Yer səthini bürüdüyü zaman Keniqsberq rəsədxanasında tarixi bir sınaq həyata keçirildi. Dagerotipiya mütəxəssisi İohan Yulius Fridrix Berkowski Ayın Günəşi tam örtdüyü tutulma anlarını lentə alaraq bəşəriyyət tarixində ilk Günəş tutulması fotosunu çəkdi.

Həmin dövrdə istifadə olunan dagerotip üsulu gümüşlə örtülmüş mis lövhələrin xüsusi kimyəvi buxarlarla işığa həssas hala gətirilməsi prinsipinə əsaslanırdı. Berkowski ümumi müddəti 221 saniyə olan bu təbiət hadisəsini qeydə almaq üçün 6 santimetrlik sınan teleskopdan istifadə etdi. Məhz 84 saniyəlik uzun ekspozisiyanın sonunda Günəşin xarici təbəqəsi olan korona ilk dəfə foto lövhəsində əks olundu.

Bu həssas texnika 1850-ci illərdən sonra daha praktik üsullarla əvəz olunsa da, astronomiya tarixinin inkişaf istiqamətini dəyişdirməyi bacardı.

Astrofotoqrafiyanın keçdiyi yol bu gün heyrətamiz səviyyəyə çatıb. Məsələn, təcrübəli fotoqraf Endrü Makkarti 2017-ci ildə baş verən tutulmanı sadə DSLR kamera və bir obyektivlə qeydə almışdısa, 2024-cü ildə çoxsaylı teleskopların eyni vaxtda işlədiyi mürəkkəb HDR çəkiliş üsullarından istifadə etdi.

Göy hadisələrini izləyənlərin təqvimində indi 12 avqust 2026-cı il tarixi xüsusi yer tutur. Şimali Sibirdən başlayaraq İspaniyaya qədər uzanan və eni 294 kilometr olan zolaqda tam tutulma mərkəzi nöqtədə 2 dəqiqə 18 saniyə davam edəcək.

Mütəxəssislər birbaşa Günəşə baxmağın göz sağlamlığı üçün ciddi təhlükə yaratdığını xatırladır və qismən tutulma mərhələsində xüsusi filtrlərdən istifadənin vacib olduğunu bildirirlər.

Çəkiliş etmək istəyənlərə isə tam tutulma anında sabit diafraqma dəyəri ilə yanaşı, 1/1000 saniyədən 1 saniyəyə qədər dəyişən ekspozisiya müddətlərindən istifadə etmək tövsiyə olunur.

Növbəti böyük Günəş tutulması isə 2 avqust 2027-ci ildə baş verəcək və bu hadisə əsrin ən uzun tam Günəş tutulması kimi tarixə düşəcək.

Telegramda izləyin