Qardaşlıqdan müttəfiqliyə uzanan yol!

Özbəkistan Respublikasına səfəri ərəfəsində Prezident İlham Əliyevin Özbəkistan Milli İnformasiya Agentliyinə müsahibə verib.
İki qardaş ölkə arasında münasibətlərin bugünkü mənzərəsini, əldə olunan mühüm nəticələri və qarşıda duran geniş perspektivləri əhatə edən əhəmiyyətli siyasi mesajlarla zəngindir.
Dövlət başçısının müsahibədə səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycan-Özbəkistan əlaqələrinin sadəcə diplomatik münasibətlər çərçivəsində deyil, tarixi və mənəvi köklərə söykənən möhkəm qardaşlıq və strateji müttəfiqlik səviyyəsində inkişaf etdiyini bir daha göstərir.
Azərbaycan və Özbəkistanı bir-birinə bağlayan tellərin tarixi çox qədimdir. Ortaq tarix, dil, mədəniyyət, milli-mənəvi dəyərlər, adət-ənənələr və xalqlarımızın əsrlər boyu formalaşdırdığı qarşılıqlı rəğbət bu münasibətlərin möhkəm təməlini təşkil edir. Bu gün dövlətlərarası əlaqələrin yüksək səviyyəyə çatması da məhz həmin mənəvi təməlin üzərində mümkün olub. Son illərdə Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin sürətlə inkişaf edərək ən yüksək mərhələyə - müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlməsi bu tarixi yaxınlığın müasir siyasi reallıqlarla tamamlandığını göstərir.
Bu yüksəliş, heç şübhəsiz, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ilə Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev arasında formalaşmış səmimi dostluq, qarşılıqlı hörmət və etimadın mühüm nəticəsidir. Liderlər arasındakı siyasi dialoqun ardıcıllığı, qarşılıqlı səfərlər və qəbul edilən mühüm qərarlar iki ölkənin münasibətlərinin möhkəm siyasi iradəyə söykəndiyini nümayiş etdirir.
Müsahibədə diqqət çəkən əsas məqamlardan biri Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin yalnız ikitərəfli əməkdaşlıq çərçivəsində nəzərdən keçirilməməsidir. Bu əlaqələr daha geniş mənada Türk dünyasının həmrəyliyinin və birliyinin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Azərbaycan və Özbəkistanın artan əməkdaşlığı Türk dövlətləri arasında qarşılıqlı etimadın, iqtisadi əlaqələrin və humanitar münasibətlərin inkişafına mühüm töhfə verir.
Bu gün Türk dünyasının qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri tarixi və mənəvi yaxınlığı müasir əməkdaşlıq imkanları ilə daha da gücləndirməkdir. Azərbaycan və Özbəkistanın münasibətləri bu baxımdan nümunəvi xarakter daşıyır. İki ölkənin bir-birinə göstərdiyi siyasi dəstək, qarşılıqlı hörmət və birgə təşəbbüslər türk dövlətləri arasında həmrəyliyin daha da möhkəmlənməsinə zəmin yaradır.
Əlaqələrin inkişafında iqtisadi əməkdaşlığın da xüsusi rolu var. Qarşılıqlı investisiyaların artırılması, birgə müəssisələrin yaradılması, ticarət dövriyyəsinin genişləndirilməsi və nəqliyyat-kommunikasiya imkanlarının inkişaf etdirilməsi iki ölkənin iqtisadi potensialının bir-birini tamamladığını göstərir. Siyasi münasibətlərdə əldə olunan yüksək səviyyənin iqtisadi əməkdaşlıqda da öz əksini tapması Azərbaycan və Özbəkistanın gələcək inkişafı üçün mühüm imkanlar yaradır.
Xüsusilə nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq böyük perspektiv vəd edir. Azərbaycanın Şərqlə Qərbi birləşdirən mühüm nəqliyyat qovşağına çevrilməsi Özbəkistan üçün də yeni imkanlar açır. Orta Dəhliz çərçivəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz və Avropa arasında iqtisadi əlaqələrin daha da güclənməsinə xidmət edə bilər.
Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin gücü yalnız siyasət və iqtisadiyyatla ölçülmür. Bu münasibətlərin ən böyük dayaqlarından biri xalqlarımızın mənəvi yaxınlığıdır. Mədəniyyət, incəsənət, ədəbiyyat, təhsil, elm və media sahələrində həyata keçirilən layihələr iki xalqın bir-birini daha yaxından tanımasına, ortaq dəyərlərin yaşadılmasına və gələcək nəsillərə ötürülməsinə xidmət edir.
Bu baxımdan media sahəsində əməkdaşlığın da xüsusi əhəmiyyəti var. Azərbaycan və Özbəkistanın aparıcı media qurumları arasında əlaqələrin genişlənməsi ölkələrimiz haqqında həqiqətlərin xalqlara çatdırılmasına, qarşılıqlı informasiya mübadiləsinin gücləndirilməsinə imkan yaradır. Jurnalistlərin görüşləri, media forumları və birgə layihələr Azərbaycan və Özbəkistan arasında mənəvi körpülərin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Azərbaycan-Özbəkistan qardaşlığının ən təsirli nümunələrindən biri isə işğaldan azad edilmiş Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən bərpa-quruculuq prosesində Özbəkistanın göstərdiyi dəstəkdir.
Füzuli şəhərində Özbəkistanın təşəbbüsü ilə inşa edilən Mirzə Uluqbəy adına məktəb bu qardaşlığın parlaq rəmzlərindən biridir. Bu məktəb yalnız təhsil ocağı deyil, həm də iki xalqın dostluğunun, həmrəyliyinin və gələcəyə inamının simvoludur.
Qarabağda otuz ilə yaxın davam edən işğaldan sonra Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü bərpa edib. Bu torpaqlarda həyat yenidən qurulur, şəhərlər və kəndlər dirçəlir, məktəblər, xəstəxanalar, yollar və digər infrastruktur obyektləri yaradılır. Belə bir tarixi mərhələdə qardaş Özbəkistanın bu prosesə öz töhfəsini verməsi Azərbaycan xalqı tərəfindən yüksək qiymətləndirilir.
Füzulidə ucalan məktəbin mənəvi anlamı xüsusilə böyükdür. Çünki burada yalnız bir bina deyil, gələcəyə açılan bir qapı yaradılıb. Qarabağın uşaqları üçün qurulan bu məktəb Azərbaycan-Özbəkistan dostluğunun gələcək nəsillərə ünvanlanan mesajıdır. Dostluğun sözdən əmələ keçməsinin bundan daha gözəl nümunəsini təsəvvür etmək çətindir.
Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında humanitar əlaqələrin dərinləşməsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ortaq tariximizi, mədəniyyətimizi və ədəbiyyatımızı yaşatmaq, görkəmli şəxsiyyətlərin irsini qarşılıqlı şəkildə tanıtmaq xalqlarımızın mənəvi yaxınlığını daha da artırır. Nizami Gəncəvi, Əlişir Nəvai, Mirzə Uluqbəy kimi böyük şəxsiyyətlərin irsi Azərbaycan və Özbəkistanın ortaq mədəni yaddaşında xüsusi yer tutur.
Bu yaxınlıq yalnız keçmişə bağlılıq deyil, həm də gələcəyə yönəlmiş mənəvi körpüdür. Çünki xalqları birləşdirən ən böyük qüvvələrdən biri onların tarixini və mədəniyyətini birlikdə yaşatmasıdır.
Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin gələcəyində gənc nəslin rolu da böyükdür. Bu gün qurulan əlaqələrin sabahkı davamçıları məhz gənclər olacaq. Təhsil, elm, mədəniyyət və idman sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi iki xalqın gələcək nəsilləri arasında daha möhkəm bağların yaranmasına imkan verəcək.
Bu gün Azərbaycan və Özbəkistanın münasibətlərinə nəzər salarkən bir həqiqət aydın görünür: siyasi liderlərin iradəsi xalqların tarixdən gələn dostluq duyğuları ilə üst-üstə düşəndə əməkdaşlıq daha böyük və davamlı nəticələr verir. Prezident İlham Əliyev və Prezident Şavkat Mirziyoyev arasında mövcud olan qarşılıqlı etimad da məhz belə bir münasibətin əsasını təşkil edir.
Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin yüksək səviyyəyə çatması Türk dünyası üçün də mühüm hadisədir. Çünki güclü Azərbaycan və güclü Özbəkistan eyni zamanda daha sıx əməkdaşlıq edən, daha həmrəy və daha güclü Türk dünyası deməkdir. İki ölkənin beynəlxalq və regional məsələlərdə bir-birini dəstəkləməsi, qarşılıqlı əməkdaşlığı genişləndirməsi ümumi türk həmrəyliyinin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verir.
Prezident İlham Əliyevin müsahibəsi bu baxımdan yalnız Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin bugünkü vəziyyətinə dair fikir mübadiləsi deyil. Bu, həm də gələcəyə baxışdır. Burada keçmişin ortaq dəyərləri, bu günün möhkəm tərəfdaşlığı və gələcəyin daha böyük əməkdaşlıq imkanları bir-birini tamamlayır.
Azərbaycan və Özbəkistanın münasibətləri artıq sadəcə dostluq münasibətləri ilə məhdudlaşmır. Bu münasibətlər strateji müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlib və qarşılıqlı etimadla möhkəmlənib. İki dövlət arasında əldə olunan razılaşmalar, həyata keçirilən layihələr və xalqlarımızın bir-birinə göstərdiyi səmimi münasibət bu müttəfiqliyin möhkəm əsaslara söykəndiyini göstərir.
Bu gün Bakıda Özbəkistanın, Daşkənddə isə Azərbaycanın səsini eşitmək artıq adi mənzərəyə çevrilib. Mədəni tədbirlər, qarşılıqlı səfərlər, iqtisadi layihələr, media əməkdaşlığı və humanitar əlaqələr iki ölkənin bir-birinə nə qədər yaxın olduğunu göstərir.
Əminliklə demək olar ki, Azərbaycan-Özbəkistan dostluğu yalnız bu günün deyil, gələcəyin də böyük sərvətidir. Bu dostluq iki xalqın ortaq yaddaşından güc alır, iki dövlətin siyasi iradəsi ilə möhkəmlənir və Türk dünyasının böyük gələcəyinə doğru uzanır.
Prezident İlham Əliyevin Özbəkistan Milli İnformasiya Agentliyinə verdiyi müsahibə də məhz bu reallığı bir daha təsdiqləyir: Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər artıq sadəcə diplomatik əlaqələr deyil, ortaq tarixə, milli-mənəvi dəyərlərə, qarşılıqlı etimada və strateji maraqlara söykənən möhkəm müttəfiqlikdir.
Bu müttəfiqliyin daha da dərinləşməsi isə yalnız Azərbaycan və Özbəkistanın deyil, bütün Türk dünyasının gücünü artıracaq. Çünki tarixdən gələn qardaşlığın siyasi iradə ilə möhkəmləndiyi, dostluğun konkret əməllərlə təsdiqləndiyi yerdə gələcəyə inam da daha böyük olur.

Adil Hüseynov - Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinın dosentı, iqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru

Telegramda izləyin