Azərbaycanın dünya birliyinə inteqrasiyası: müstəqil xarici siyasət və genişlənən beynəlxalq əməkdaşlıq

Azərbaycan Respublikasının müstəqillik tarixində dünya birliyinə inteqrasiya, beynəlxalq münasibətlər sistemində layiqli yer tutmaq və müxtəlif dövlətlərlə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq qurmaq dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri olub. Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi və Prezident İlham Əliyev tərəfindən müasir çağırışlara uyğun şəkildə davam etdirilən xarici siyasət kursu nəticəsində Azərbaycan regional proseslərin fəal iştirakçısına, beynəlxalq əməkdaşlığın mühüm tərəfdaşına çevrilib.

Bu siyasətin əsas xüsusiyyətlərindən biri Azərbaycanın milli maraqlarını qorumaqla yanaşı, bütün dövlətlərlə qarşılıqlı hörmət, bərabərlik və faydalı əməkdaşlıq prinsiplərinə əsaslanan münasibətlər qurmasıdır. Ölkənin xarici siyasəti siyasi, iqtisadi, enerji, nəqliyyat, humanitar və mədəni istiqamətləri əhatə edən çoxşaxəli əməkdaşlıq modelinə əsaslanır.

Milli maraqlara əsaslanan xarici siyasət

Müstəqil Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə mövqeyinin möhkəmlənməsində düşünülmüş və ardıcıl xarici siyasətin xüsusi rolu var. Azərbaycan beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət edilməsini xarici siyasətinin mühüm prinsiplərindən biri kimi qəbul edir.
Son illərdə Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun yüksəlməsi ölkənin müxtəlif qlobal və regional proseslərdə fəal iştirakında özünü göstərir. Azərbaycan artıq yalnız regional məsələlərin deyil, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat, iqlim dəyişiklikləri, humanitar əməkdaşlıq və sivilizasiyalararası dialoq kimi qlobal məsələlərin müzakirəsində də fəal tərəf kimi çıxış edir.

Bu baxımdan Azərbaycanın xarici siyasətinin mühüm nəticələrindən biri müxtəlif siyasi və iqtisadi mərkəzlərlə balanslaşdırılmış və qarşılıqlı maraqlara əsaslanan münasibətlərin qurulmasıdır.

Region ölkələri ilə münasibətlər yeni mərhələdə

Azərbaycanın dünya birliyinə inteqrasiyasında region ölkələri ilə münasibətlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Türkiyə, Gürcüstan, Mərkəzi Asiya ölkələri və digər qonşu dövlətlərlə əməkdaşlığın genişləndirilməsi Azərbaycanın regional mövqeyini daha da gücləndirir.

Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri xüsusilə strateji xarakter daşıyır. İki qardaş ölkə arasında siyasi, iqtisadi, hərbi, enerji, nəqliyyat, təhsil və mədəniyyət sahələrində əlaqələr yüksək səviyyəyə çatıb. Birgə həyata keçirilən layihələr təkcə iki ölkənin deyil, bütövlükdə regionun iqtisadi və strateji imkanlarını genişləndirir.
Gürcüstanla əlaqələr də Azərbaycan üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri, Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu və digər layihələr Azərbaycan-Gürcüstan əməkdaşlığının regional əhəmiyyətini nümayiş etdirir.

Mərkəzi Asiya ölkələri ilə münasibətlərin intensivləşməsi isə Azərbaycanın xarici siyasətində yeni imkanlar açır. Xəzər dənizi üzərindən nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsi, Orta Dəhlizin inkişafı, ticarət və investisiya əlaqələrinin artırılması Azərbaycanı Avropa ilə Asiyanı birləşdirən mühüm bağlantı nöqtələrindən birinə çevirir.

Avropa ilə enerji və iqtisadi əməkdaşlıq

Azərbaycanın Avropa ölkələri ilə münasibətlərində enerji əməkdaşlığı mühüm yer tutur. Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyinə verdiyi töhfənin mühüm nümunəsidir.
Azərbaycanın enerji siyasəti yalnız neft və qazla məhdudlaşmır. Bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişaf etdirilməsi, külək və günəş enerjisi potensialından istifadə və yaşıl enerjinin ixracı istiqamətində atılan addımlar ölkənin beynəlxalq enerji əməkdaşlığında yeni mərhələnin əsasını qoyur.

Enerji sahəsində əməkdaşlığın genişlənməsi Azərbaycanın iqtisadi imkanlarını artırmaqla yanaşı, ölkənin beynəlxalq tərəfdaşları üçün də strateji əhəmiyyətini yüksəldir.

Azərbaycan - Türk dünyasının mühüm üzvü

Azərbaycan Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində əməkdaşlığın inkişafına mühüm töhfələr verir. Türk dövlətləri arasında siyasi həmrəyliyin, iqtisadi əlaqələrin, nəqliyyat bağlantılarının, mədəni və humanitar əməkdaşlığın gücləndirilməsi ortaq maraqların daha geniş platformada ifadəsinə imkan yaradır.

Azərbaycanın coğrafi mövqeyi bu əməkdaşlıq baxımından xüsusi üstünlük təşkil edir. Xəzər dənizi üzərindən Orta Dəhlizin inkişaf etdirilməsi Türk dünyasının Avropa bazarlarına çıxış imkanlarını genişləndirə bilər.
Bu baxımdan Azərbaycan yalnız özünün deyil, bütövlükdə region ölkələrinin iqtisadi və nəqliyyat potensialının artırılmasına xidmət edən layihələr həyata keçirir.

Beynəlxalq təşkilatlarla fəal əməkdaşlıq

Azərbaycanın dünya birliyinə inteqrasiyasının mühüm göstəricilərindən biri beynəlxalq təşkilatlarla fəal əməkdaşlıqdır. Azərbaycan Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Qoşulmama Hərəkatı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı, Türk Dövlətləri Təşkilatı, ATƏT, Avropa Şurası və digər qurumlarla əməkdaşlıq edir.
Azərbaycanın Qoşulmama Hərəkatına sədrliyi dövründə nümayiş etdirdiyi fəallıq ölkənin çoxtərəfli diplomatiyada mövqeyinin daha da möhkəmlənməsinə şərait yaradıb. Bu fəaliyyət Azərbaycanın beynəlxalq platformalarda müxtəlif dövlətlərlə dialoq qurmaq imkanlarının geniş olduğunu göstərdi.
BMT ilə əməkdaşlıq da Azərbaycanın xarici siyasətində xüsusi yer tutur. Azərbaycan beynəlxalq hüququn prinsiplərinin qorunması, dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət olunması məsələlərini ardıcıl şəkildə müdafiə edir.

İqtisadi diplomatiya və yeni tərəfdaşlıqlar

Müasir dövrdə dövlətlərin beynəlxalq nüfuzunun formalaşmasında iqtisadi potensial və iqtisadi diplomatiya mühüm rol oynayır. Azərbaycan da xarici siyasətdə iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsinə xüsusi diqqət yetirir.
Xarici investisiyaların cəlb edilməsi, qeyri-neft sektorunun inkişafı, ixrac imkanlarının artırılması, sənaye, kənd təsərrüfatı, turizm, logistika və rəqəmsal iqtisadiyyat sahələrində beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi Azərbaycanın dünya iqtisadiyyatına inteqrasiyasını sürətləndirir.

Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi, enerji ehtiyatları və inkişaf etmiş nəqliyyat infrastrukturu ölkəni beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlıq baxımından cəlbedici tərəfdaşa çevirir.

Nəqliyyat dəhlizləri Azərbaycanın strateji əhəmiyyətini artırır

Azərbaycanın beynəlxalq nəqliyyat layihələrində fəal iştirakı ölkənin geoiqtisadi əhəmiyyətini daha da artırıb. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri Azərbaycanın tranzit imkanlarının genişlənməsinə şərait yaradır.
Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, dəmir yolları, avtomobil yolları və digər infrastruktur layihələri ölkənin logistika imkanlarını artırır. Bu layihələr Azərbaycanın Avropa ilə Asiya arasında etibarlı nəqliyyat körpüsü kimi mövqeyini gücləndirir.

Nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı eyni zamanda region dövlətləri arasında iqtisadi qarşılıqlı asılılığı artıraraq sülh və sabitliyə də müsbət təsir göstərə bilər.Humanitar diplomatiya Azərbaycanın beynəlxalq simasını zənginləşdirir
Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələri yalnız siyasət və iqtisadiyyatla məhdudlaşmır. Mədəniyyətlərarası dialoq, tolerantlıq, multikulturalizm, elm, təhsil və humanitar əməkdaşlıq ölkənin beynəlxalq siyasətində mühüm yer tutur.
Bakı şəhərinin müxtəlif beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etməsi Azərbaycanın qlobal dialoq məkanı kimi tanınmasına xidmət edir. Ölkənin mədəni irsin qorunması, müxtəlif xalqlar və dinlər arasında qarşılıqlı anlaşmanın təşviqi istiqamətində həyata keçirdiyi layihələr Azərbaycanın humanitar diplomatiyasının əhəmiyyətini artırır.
Bu siyasət Azərbaycanın dünyaya yalnız iqtisadi və siyasi imkanları ilə deyil, həm də zəngin mədəni irsi və multikultural dəyərləri ilə təqdim olunmasına şərait yaradır.

Qarabağın bərpası regional əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaradır

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpasından sonra Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işləri ölkənin regional siyasətinə yeni dinamika gətirib.
Müasir şəhər və kəndlərin salınması, nəqliyyat və enerji infrastrukturunun qurulması, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışının təmin edilməsi Azərbaycanın qarşısında yeni inkişaf perspektivləri açır.
Regionda nəqliyyat və kommunikasiya xətlərinin inkişaf etdirilməsi, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi və yeni layihələrin həyata keçirilməsi Cənubi Qafqazda davamlı sülh və əməkdaşlıq üçün mühüm imkanlar yarada bilər.

Qarşıda duran əsas hədəflər

Azərbaycanın dünya birliyinə inteqrasiyası davamlı və uzunmüddətli prosesdir. Qarşıdakı mərhələdə əsas məqsədlərdən biri mövcud beynəlxalq tərəfdaşlıqları daha da dərinləşdirmək, yeni əməkdaşlıq platformaları yaratmaq və ölkənin iqtisadi, siyasi və humanitar potensialından beynəlxalq səviyyədə daha səmərəli istifadə etməkdir.
Enerji keçidi, yaşıl iqtisadiyyat, rəqəmsal texnologiyalar, nəqliyyat-logistika, ərzaq və enerji təhlükəsizliyi kimi qlobal çağırışlar Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlığında yeni istiqamətlər formalaşdırır.

Azərbaycanın dünya birliyinə inteqrasiyası artıq çoxşaxəli və genişmiqyaslı xarakter daşıyır. Region ölkələri ilə strateji tərəfdaşlıq, Avropa və Asiya dövlətləri ilə iqtisadi və enerji əməkdaşlığı, Türk dünyası ilə sıx əlaqələr, beynəlxalq təşkilatlarda fəal iştirak və humanitar diplomatiya Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyini möhkəmləndirən əsas amillərdəndir.

Bu siyasətin başlıca xüsusiyyəti milli maraqlarla beynəlxalq əməkdaşlıq arasında balansın qorunmasıdır. Azərbaycan öz suverenliyini və milli maraqlarını əsas götürməklə yanaşı, regional və qlobal əməkdaşlığın inkişafında fəal iştirak edir.Bu gün Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri əldə edilmiş beynəlxalq mövqeyi daha da möhkəmləndirmək, iqtisadi və siyasi tərəfdaşlıqları genişləndirmək, regional sülhə və təhlükəsizliyə töhfə verməkdir. Azərbaycanın həyata keçirdiyi müstəqil, praqmatik və çoxvektorlu xarici siyasət ölkənin dünya birliyində mövqeyinin bundan sonra da güclənməsi üçün mühüm zəmin yaradır.

David Seliverstov
"Magen David Azerbaijan" insan hüquqlarının müdafiəsi və xeyriyyəçilik cəmiyyətinin sədri

Telegramda izləyin