Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri: Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərində yeni səhifə

Azərbaycan və Özbəkistan arasında dostluq, qardaşlıq və müttəfiqlik münasibətləri yeni mərhələyə qədəm qoyur
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 23 avqust 2026-cı ildə Özbəkistan Respublikasına dövlət səfəri iki qardaş ölkə arasında münasibətlərin inkişafında mühüm siyasi hadisə kimi yadda qaldı. Daşkənddə keçirilən görüşlər, imzalanan sənədlər, qarşılıqlı təltiflər, birgə layihələrin açılış və təməlqoyma mərasimləri Azərbaycan-Özbəkistan əlaqələrinin artıq ənənəvi dostluq münasibətlərindən daha geniş məzmun daşıdığını nümayiş etdirdi. Rəsmi səfər çərçivəsində Azərbaycan və Özbəkistan prezidentlərinin görüşü, Ali Dövlətlərarası Şuranın iclası və bir sıra mühüm tədbirlər keçirildi.

Tarixi köklərə söykənən münasibətlər

Azərbaycan-Özbəkistan əlaqələrinin möhkəm təməlində iki xalqı birləşdirən ortaq tarix, mədəniyyət, dil və mənəvi dəyərlər dayanır. Bu münasibətlər təkcə dövlətlərarası siyasi əlaqələrlə məhdudlaşmır, xalqların qarşılıqlı rəğbəti, mədəni yaxınlığı və tarixi bağları ilə daha dərin məna kəsb edir.Ümummilli Lider Heydər Əliyev Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin inkişafına xüsusi əhəmiyyət verirdi. Bu siyasi irs sonrakı dövrdə də davam etdirilib və Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında münasibətlər son illərdə keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəlib. Prezident İlham Əliyev avqustun 21-də Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə müsahibəsində iki ölkə arasındakı münasibətlərin ən yüksək pilləyə - müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldiyini vurğulayıb.

Daşkənddə Heydər Əliyev Meydanında Ümummilli Liderin barelyefi önünə gül dəstələrinin qoyulması da bu tarixi irsə ehtiramın ifadəsi oldu. Bu məkan Azərbaycan-Özbəkistan dostluğunun rəmzlərindən birinə çevrilib.
Dövlət səfərinin siyasi əhəmiyyəti

İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfərinin əsas məqamlarından biri Prezident Şavkat Mirziyoyevlə keçirilən təkbətək görüş və Azərbaycan-Özbəkistan Ali Dövlətlərarası Şurasının üçüncü iclası oldu. Bu format iki ölkə arasında strateji qərarların müzakirəsi və əldə olunan razılaşmaların həyata keçirilməsinə nəzarət baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev səfəri tarixi əhəmiyyətli hadisə kimi qiymətləndirib və imzalanan sənədlərin ikitərəfli əməkdaşlıq üçün mühüm nəticələr yaratdığını bildirib. Azərbaycan Prezidenti isə iki xalq arasında qardaşlıq münasibətlərinin möhkəmliyini xüsusi qeyd edib və Özbəkistan Prezidentini Azərbaycana dövlət səfərinə dəvət edib.
Bu fikirlər göstərir ki, Bakı ilə Daşkənd arasında siyasi dialoq yüksək etimad və qarşılıqlı hörmət üzərində qurulub.

"Heydər Əliyev" və "Dostluq" ordenləri - qardaşlığın rəmzi

Səfərin ən mühüm və rəmzi hadisələrindən biri Azərbaycan və Özbəkistan prezidentlərinin qarşılıqlı təltif olunması idi.
Azərbaycan Prezidentinin 23 avqust tarixli sərəncamına əsasən, Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında dostluq, qardaşlıq və müttəfiqlik əlaqələrinin inkişafında xüsusi xidmətlərinə görə "Heydər Əliyev" ordeni ilə təltif edildi.

Eyni gün Daşkənddə keçirilən təltifolunma mərasimində Şavkat Mirziyoyev Azərbaycan Prezidentinə Özbəkistanın ali dərəcəli "Dostluq" ordenini təqdim etdi, İlham Əliyev isə "Heydər Əliyev" ordenini Özbəkistan Prezidentinə təqdim etdi.
Bu qarşılıqlı təltiflər iki liderin Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlərin möhkəmləndirilməsinə verdiyi töhfənin yüksək qiymətləndirilməsi olmaqla yanaşı, iki dövlət arasında strateji və müttəfiqlik münasibətlərinin siyasi simvoluna çevrildi.

Əməkdaşlığın hüquqi bazası daha da genişlənir

Səfər zamanı Azərbaycan və Özbəkistan arasında müxtəlif sahələri əhatə edən sənədlərin imzalanması və mübadiləsi mərasimi keçirildi. Bu sənədlər ikitərəfli əməkdaşlığın müxtəlif istiqamətlər üzrə inkişaf etdirilməsi üçün hüquqi və institusional bazanın möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.

Belə sənədlərin imzalanması siyasi bəyanatların konkret əməkdaşlıq mexanizmləri ilə tamamlanması baxımından əhəmiyyətlidir. Çünki müasir Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin əsas xüsusiyyətlərindən biri əldə olunan siyasi razılaşmaların iqtisadi, humanitar, nəqliyyat, təhsil və digər sahələrdə praktiki layihələrə çevrilməsidir.

İqtisadi əməkdaşlıq yeni imkanlar açır

Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlərin mühüm istiqamətlərindən biri iqtisadi əməkdaşlıqdır. İki ölkənin iqtisadi potensialı, coğrafi mövqeyi və nəqliyyat imkanları qarşılıqlı ticarətin və investisiya əməkdaşlığının genişləndirilməsi üçün əlverişli imkanlar yaradır.

Səfər çərçivəsində Azərbaycanın Özbəkistanda həyata keçirdiyi layihələrin açılış və təməlqoyma mərasimlərinin keçirilməsi iqtisadi münasibətlərin artıq konkret investisiya layihələri səviyyəsinə çatdığını göstərir. Prezidentlər bir sıra layihələrin açılışında və təməlqoyma mərasimlərində iştirak ediblər.
Bu layihələr iki ölkənin biznes dairələri arasında əlaqələrin genişləndirilməsi, qarşılıqlı investisiyaların artırılması və iqtisadi tərəfdaşlığın yeni sahələrə yayılması baxımından mühüm perspektivlər yaradır.

Nəqliyyat və tranzit imkanları
Azərbaycan və Özbəkistanın Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında mühüm coğrafi mövqeyə malik olması nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlığı xüsusi əhəmiyyətli istiqamətə çevirir.
Azərbaycanın Xəzər dənizi üzərindən Avropa və Mərkəzi Asiyanı birləşdirən nəqliyyat marşrutlarındakı mövqeyi, Özbəkistanın isə Mərkəzi Asiyanın mühüm iqtisadi mərkəzlərindən biri olması iki ölkəyə regional nəqliyyat əlaqələrinin inkişafında geniş imkanlar verir.

Bu baxımdan Azərbaycan-Özbəkistan əməkdaşlığı yalnız ikitərəfli münasibətlər üçün deyil, daha geniş regionda ticarət və nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı üçün də mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Təhsil və mədəniyyət - xalqları daha da yaxınlaşdıran körpü

Səfərin diqqət çəkən hadisələrindən biri Daşkənddə Nizami Gəncəvi adına Milli Pedaqoji Universitetin açılış mərasimində prezidentlərin iştirakı oldu. Təhsil sahəsində belə layihələrin həyata keçirilməsi iki ölkənin humanitar əlaqələrinin inkişafına mühüm töhfə verir.

Bununla yanaşı, Yeni Daşkənd şəhərində "Azərbaycan" parkının təməlinin qoyulması da xüsusi simvolik məna daşıyır. Parkın Azərbaycanın tarixini, zəngin mədəniyyətini və ənənələrini əks etdirən ictimai məkan kimi yaradılması nəzərdə tutulur. Bakıda "Özbəkistan" parkının, Yeni Daşkənddə isə "Azərbaycan" parkının salınması iki xalq arasındakı dostluğun və mədəni yaxınlığın rəmzi kimi qiymətləndirilir.

Bu cür layihələr göstərir ki, Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin mərkəzində yalnız dövlət maraqları deyil, xalqların bir-birinə yaxınlaşması və qarşılıqlı mədəni əlaqələrin genişlənməsi də dayanır.

Yeni Daşkənd və Azərbaycanın təcrübəsinə maraq

Prezident İlham Əliyevin Özbəkistanın iri şəhərsalma layihəsi olan "Yeni Daşkənd"lə tanışlığı da səfərin diqqətçəkən məqamlarından biri oldu. Layihə iqtisadiyyat, investisiya, nəqliyyat, təhsil, ekologiya və rəqəmsal texnologiyaları vahid şəhərsalma konsepsiyasında birləşdirir.

Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirdiyi genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işləri nəzərə alınmaqla, şəhərsalma və müasir infrastruktur sahəsində qarşılıqlı təcrübə mübadiləsi iki ölkə üçün xüsusi əhəmiyyət daşıya bilər.

Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin regional əhəmiyyəti
Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlərin yüksələn xətt üzrə inkişafı regional əməkdaşlıq baxımından da mühüm nəticələr vəd edir. Bakı və Daşkəndin siyasi iradəsi Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında əlaqələrin daha da möhkəmlənməsinə imkan yaradır.İki ölkənin beynəlxalq və regional təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlığı da qarşılıqlı maraqların qorunmasına və ortaq mövqelərin ifadəsinə şərait yaradır. Bu əməkdaşlıq Türk dünyasının inteqrasiyası baxımından da xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Azərbaycan və Özbəkistanın bir-birinə siyasi dəstəyi, iqtisadi tərəfdaşlığı və humanitar əlaqələri türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın praktiki nümunələrindən birini formalaşdırır.

Yeni mərhələnin əsas xüsusiyyəti - etimaddan konkret nəticələrə

Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin bugünkü mərhələsini fərqləndirən əsas cəhət qarşılıqlı etimadın konkret layihələr və institusional mexanizmlərlə tamamlanmasıdır.Son illərdə ən yüksək səviyyədə qarşılıqlı səfərlərin və təmasların intensivləşməsi münasibətlərin davamlı inkişafına şərait yaradıb. Prezident İlham Əliyev də səfər ərəfəsində verdiyi müsahibədə son beş ildə ən yüksək səviyyədə 15 qarşılıqlı səfər və sıx təmasların əlaqələrin möhkəmlənməsində mühüm rol oynadığını bildirib.Bu baxımdan 23 avqust səfəri əvvəlki illərdə formalaşmış siyasi etimadın yeni konkret nəticələrlə zənginləşdirilməsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana 23 avqust 2026-cı il tarixli dövlət səfəri Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin inkişafında yeni səhifənin açıldığını göstərən mühüm hadisə oldu. Daşkənddə keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər, Ali Dövlətlərarası Şuranın iclası, qarşılıqlı təltiflər, yeni sənədlərin imzalanması, təhsil və mədəniyyət layihələri, Azərbaycanın Özbəkistanda həyata keçirdiyi layihələrin təqdimatı və "Azərbaycan" parkının təməlinin qoyulması münasibətlərin çoxşaxəli xarakterini nümayiş etdirdi.

Bu səfər bir daha göstərdi ki, Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər sadəcə diplomatik tərəfdaşlıq çərçivəsində deyil, möhkəm tarixi, mədəni və mənəvi bağlara əsaslanan strateji müttəfiqlik səviyyəsində inkişaf edir.
Bakı ilə Daşkənd arasında formalaşmış qarşılıqlı etimad, iki dövlət rəhbərinin siyasi iradəsi və xalqların sarsılmaz dostluğu gələcəkdə iqtisadiyyat, nəqliyyat, təhsil, mədəniyyət, investisiya və digər sahələrdə yeni birgə layihələrin həyata keçirilməsi üçün geniş imkanlar yaradır.

Beləliklə, İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri yalnız iki ölkə arasında münasibətlərin bugünkü vəziyyətini nümayiş etdirmədi. Bu səfər Azərbaycan və Özbəkistanın gələcəyə birlikdə baxdığını, dostluq və qardaşlıq münasibətlərini daha möhkəm siyasi, iqtisadi və humanitar təməllər üzərində qurduğunu nümayiş etdirən mühüm tarixi mərhələ kimi qiymətləndirilə bilər.

Əhliman Əmiraslanov
Milli Məclisin Səhiyyə komitəsinin sədri, akademik

Telegramda izləyin