Dönərxanalarda TƏHLÜKƏ: Toyuq əti ekspertizadan keçirilmir?

Dönərxanalarda istifadə olunan toyuq ətinin təhlükəsizlik və keyfiyyət tələblərinə uyğun olması istehlakçı sağlamlığı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Baytarlıq ekspertizasından keçirilməyən, etiketlənməyən və temperatur rejiminə əməl olunmadan daşınan məhsullar mikrobioloji çirklənmə və qida zəhərlənməsi riskini artıra bilər. Bu baxımdan, məhsulun istehsalçıdan dönərxanaya qədər bütün mərhələlərdə təhlükəsizliyinə nəzarət olunması vacibdir.

Bəs, baytarlıq ekspertizasından keçirilməyən, etiketlənməyən və temperatur rejiminə əməl olunmadan daşınan toyuq ətinin istehlakçıların sağlamlığı üçün hansı riskləri var və belə məhsulların dönərxanalara çatmasının qarşısını almaq üçün istehsal, daşınma və satış mərhələlərində hansı nəzarət mexanizmləri gücləndirilməlidir?
Mövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən qida eksperti Fərid Səfərov bildirib ki, dönərxanalara göndərilən toyuq ətinin baytarlıq-veterinar nəzarətindən keçməməsi, etiketlənmədən dövriyyəyə buraxılması və temperatur rejiminə əməl olunmadan daşınması qida təhlükəsizliyi baxımından ciddi risklər yaradır.

"Burada məsələ yalnız məhsulun keyfiyyəti deyil, həm də onun mənşəyinin, təhlükəsizliyinin və bütün təchizat zənciri boyunca izlənə bilməsinin təmin edilməsidir. İlk növbədə, baytarlıq ekspertizasından keçməmiş ətin sağlam heyvandan əldə edilib-edilmədiyini, xəstəlik və ya digər təhlükəli amillərlə bağlı risklərin olub-olmadığını müəyyən etmək çətinləşir. Quş ətində Salmonella, Campylobacter, bəzi E. coli ştammları və digər patogen mikroorqanizmlər mövcud ola bilər. Xüsusilə çiy toyuğun düzgün temperaturda saxlanmaması zamanı mikroorqanizmlərin sayı sürətlə arta bilər. Sonrakı bişirmə mərhələsi bir çox mikroorqanizmi məhv etsə də, çiy ətin hazırlanması zamanı işçi səthlərin, bıçaqların, avadanlıqların və digər qidaların çarpaz çirklənməsi riski qalır".

Ekspert bildirib ki, temperatur rejiminin pozulması isə ayrıca ciddi problemdir:

"Soyudulmuş toyuq əti fasiləsiz soyuq zəncir şəraitində daşınmalıdır. Ətin uzun müddət yüksək temperaturda qalması mikroorqanizmlərin çoxalmasını sürətləndirir. Bu zaman məhsulun görünüşünün və qoxusunun normal olması onun mikrobioloji baxımdan təhlükəsiz olduğunu göstərmir. Yəni yalnız məhsula baxmaqla onun təhlükəsizliyini müəyyən etmək mümkün deyil. Etiketlənməyən məhsullarda isə mənşə, istehsalçı, istehsal və son istifadə tarixi, saxlanma şəraiti və partiya haqqında məlumatların izlənməsi çətinləşir. Hər hansı problem və ya zəhərlənmə baş verdikdə məhsulun hansı müəssisədən gəldiyini müəyyən etmək və həmin partiyanı dövriyyədən operativ çıxarmaq daha mürəkkəb olur. Bu baxımdan etiketləmə sadəcə formal tələb deyil, qida təhlükəsizliyində izlənəbilənliyin əsas elementlərindən biridir".

Onun sözlərinə görə, bu cür məhsulların dönərxanalara çatmasının qarşısını almaq üçün nəzarət yalnız dönərxananın özündə yox, bütün təchizat zənciri boyunca qurulmalıdır:

"İstehsal mərhələsində müəssisənin fəaliyyətinin qanunvericiliyin tələblərinə uyğunluğu, xammalın mənbəyi, baytarlıq-sanitariya sənədləri, istehsal prosesləri və mikrobioloji təhlükələrə nəzarət yoxlanılmalıdır. İstehsalçı müəssisə hər bir partiyanın haradan əldə edilən xammaldan hazırlandığını və hansı alıcıya göndərildiyini müəyyən edə bilməlidir. Daşınma mərhələsində isə soyuq zəncirə nəzarət gücləndirilməlidir. Soyuducu nəqliyyat vasitələrinin texniki vəziyyəti, temperatur göstəricilərinin qeydiyyatı, yükün daşınma müddəti və məhsulun temperaturunun qəbul zamanı yoxlanılması vacibdir. Sadəcə soyuducu avtomobilin olması kifayət deyil; real temperatur rejiminin qorunması və bunun sənədləşdirilməsi də təmin edilməlidir. Dönərxanalar məhsulu qəbul edərkən də nəzarətin son halqası kimi çıxış etməlidir. Etiketsiz, mənşəyi məlum olmayan, sənədləri olmayan və temperatur rejiminin pozulduğu şübhə doğuran ət qəbul edilməməlidir. Məhsulun qəbulunda temperatur, qablaşdırmanın bütövlüyü, son istifadə müddəti, etiket və müşayiətedici sənədlər yoxlanılmalıdır".

Ekspert qeyd edib ki, bundan əlavə, risk əsaslı dövlət nəzarəti çərçivəsində həm istehsalçıların, həm ət daşıyan nəqliyyat vasitələrinin, həm də dönərxanaların yoxlanılması, lazım gəldikdə laborator nümunələrin götürülməsi və nəticələrin elektron izləmə sistemləri ilə əlaqələndirilməsi effektiv mexanizmlər ola bilər.

"Əsas prinsip belədir: təhlükəsiz ət dönərxanada bişirilməyə başlayandan əvvəl təmin olunmalıdır. Bişirmə prosesinə güvənərək mənşəyi bilinməyən və temperatur rejimi pozulmuş xammalın dövriyyəyə buraxılması düzgün yanaşma deyil. İstehsaldan istehlakçıya qədər hər mərhələdə sənədləşdirilmiş izlənəbilənlik, soyuq zəncir, baytarlıq nəzarəti və gigiyenik tələblərə riayət olunması birlikdə təmin edilməlidir".

Röyalə Xəyal

Telegramda izləyin