MTK-lar komendant pulunu hansı əsaslarla artırırlar? - ƏMLAK EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Çoxmənzilli yaşayış binalarında sakinlərdən tələb olunan "komendant pulu"nun məbləği ilə bağlı narazılıqlar davam edir. Bir çox MTK-nın bu ödənişi mütəmadi artırması, aylıq məbləğlərin onsuz da yüksək olması və artımın hansı hesablamalara əsaslandığının aydın göstərilməməsi vətəndaşlar üçün əlavə maliyyə yükü yaradır. Halbuki sakinlərdən toplanan vəsaitlərin hansı xidmətlərə xərcləndiyi, artımın hansı zərurətdən irəli gəldiyi və göstərilən xidmətlərin keyfiyyətinin bu məbləğə uyğun olub-olmadığı sual doğurur.

Bəs MTK-lar komendant pulunu hansı əsaslarla artırırlar? Bu məbləğlərin müəyyənləşdirilməsinə və toplanan vəsaitlərin xərclənməsinə nəzarət mexanizmi varmı?
Mövzu ilə bağlı əmlak eksperti Fərid Cəfərli Sonxeber.az-a açıqlamasında bildirdi ki, təbii ki, yaşayış binalarının saxlanılması, liftlərin texniki xidməti, təmizlik, mühafizə, mühəndis-kommunikasiya sistemlərinin işlək vəziyyətdə saxlanılması və digər xidmətlər müəyyən maliyyə vəsaiti tələb edir. Lakin bu, komendant haqlarının istənilən vaxt və istənilən məbləğdə artırılmasına avtomatik əsas vermir. Hər bir artım konkret xərclərlə əsaslandırılmalı, sakinlərə aydın və şəffaf şəkildə izah edilməlidir.

Əgər MTK komendant haqqını artırırsa, ilk növbədə bunun səbəblərini açıqlamalıdır: Hansı xidmətin maya dəyəri yüksəlib? Əvvəlki büdcə ilə müqayisədə xərclər nə qədər artıb? Binanın idarə olunmasına ayrılan vəsait hansı istiqamətlər üzrə xərclənir? Sakinlərə təqdim olunan xidmətlərin keyfiyyəti və həcmi artırmı? Ən əsası, müəyyən edilən yeni tarifin iqtisadi hesablaması varmı?

Bu sualların cavabı olmadan, sadəcə olaraq, "xərclər artıb" arqumenti ilə komendant haqlarının yüksəldilməsi sakinlərdə haqlı narazılıq yaradır.

Digər mühüm məsələ isə sakinlərin qərarvermə prosesində iştirakıdır. İnsanlar yaşadıqları binanın saxlanılması üçün vəsait ödəyirlərsə, həmin vəsaitin necə formalaşdığını, hara xərcləndiyini və xidmət göstərən qurumun hansı öhdəlikləri daşıdığını bilmək hüququna malik olmalıdırlar. Komendant haqqı qeyri-şəffaf və izaholunmaz ödənişə çevrilməməlidir.

Burada hüquqi məsuliyyət məsələsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Komendant haqqının artırılmasının qanuniliyi konkret binanın idarəetmə formasından, müqavilə şərtlərindən, tətbiq olunan qərarvermə qaydalarından və müvafiq qanunvericilikdən asılıdır. Buna görə də hər hansı MTK-nın istənilən artımı özbaşına həyata keçirmək hüququna malik olduğunu əvvəlcədən qəbul etmək olmaz. Eyni zamanda, bütün hallarda artımın mütləq sakinlərin ümumi yığıncağının qərarı ilə edilməli olduğunu da konkret hüquqi vəziyyəti araşdırmadan iddia etmək düzgün deyil.

Dövlət qurumları və aidiyyəti nəzarət orqanları da bu məsələyə diqqət yetirməlidirlər. Çünki söhbət təkcə kommunal ödənişdən deyil, minlərlə ailənin aylıq büdcəsinə təsir edən, sosial narazılıq yaradan və şəffaf idarəetmə tələb edən problemdən gedir.

Hesab edirəm ki, komendant haqlarının müəyyənləşdirilməsi və artırılması məsələsində əsas prinsip şəffaflıq, əsaslandırma və hesabatlılıq olmalıdır. MTK sakinlərdən əlavə vəsait tələb edirsə, bu vəsaitin nə üçün lazım olduğunu rəqəmlərlə izah etməli, müvafiq maliyyə məlumatlarını təqdim etməli və müqavilə ilə qanunvericiliyin tələblərinə əməl etməlidir.

Sakinlər isə sadəcə ödəniş edən tərəf kimi deyil, yaşadıqları binanın idarə olunması ilə bağlı məlumat almaq və qanuni maraqlarını müdafiə etmək hüququ olan şəxslər kimi qəbul edilməlidirlər.

Nəticə etibarilə, məsələ komendant haqqının ümumiyyətlə artırılıb-artırılmamasında deyil. Əsas məsələ bu artımın hansı əsasla, hansı hesablamalarla, kimin qərarı ilə və nə dərəcədə şəffaf şəkildə həyata keçirilməsidir. Əgər tələb olunan məbləğ yüksəkdirsə, onun iqtisadi əsaslandırması da bir o qədər ciddi olmalıdır. Sakinlərdən ödəniş tələb etmək asandır, lakin həmin ödənişin hər qəpiyinə görə hesabat vermək də idarəetmənin ayrılmaz hissəsi olmalıdır.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin