Məşhur brendlər satıldıqdan sonra niyə keyfiyyətini itirir? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

Qlobal brendlərin başqa şirkətlərə satılması bəzən istehlakçıların məhsullara münasibətinə də təsir edir. Alıcıların illərlə etibar etdiyi markanın yeni sahiblik dövründə əvvəlki keyfiyyətini qorumaması, məhsulların tərkibində və istehsal prosesində dəyişikliklərin baş verməsi suallar yaradır. Bəs tanınmış brendlər başqa şirkətlərə satıldıqdan sonra keyfiyyət niyə aşağı düşür?

Bu, xərcləri azaltmaq və mənfəəti artırmaq strategiyası ilə, yoxsa istehsal prosesindəki dəyişikliklərlə bağlıdır? Mövzunun aktuallığını göstərən The Guardian nəşrinin araşdırmasında da bəzi tanınmış istehlakçı brendlərində keyfiyyətin aşağı düşməsi və yeni sahiblərin xərcləri azaltmaq strategiyasının mümkün təsirləri araşdırılıb.
Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli Sonxeber.az-a açıqlamasında bildirdi ki, bir qlobal brend başqa şirkətə satıldıqdan sonra məhsulun keyfiyyətinin kəskin aşağı düşməsinin əsas səbəbi çox vaxt yeni sahibin biznesə yanaşmasının dəyişməsidir. Çünki brendin satılması təkcə mülkiyyətçinin dəyişməsi deyil, həm də istehsal, təchizat, xərclərin idarə olunması və keyfiyyətə nəzarət siyasətinin dəyişməsi demək ola bilər.

Bunun bir neçə əsas səbəbi var.

Birincisi, xərclərin azaldılması və mənfəətin artırılması. Yeni sahib şirkəti satın almaq üçün böyük vəsait xərcləyibsə, investisiyasını daha tez geri qaytarmağa çalışa bilər. Bu zaman daha ucuz xammaldan istifadə, istehsal xərclərinin azaldılması, qablaşdırmanın sadələşdirilməsi və keyfiyyətə nəzarət proseslərinin zəiflədilməsi kimi addımlar atıla bilər. Nəticədə məhsulun qiyməti əvvəlki səviyyədə qalsa belə, keyfiyyəti aşağı düşə bilər.

İkincisi, istehsalın başqa ölkəyə və ya müəssisəyə köçürülməsi. Brend əvvəlki istehsalçı ilə əməkdaşlığı dayandıraraq daha ucuz istehsal imkanları olan ölkəyə keçə bilər. Lakin burada mühüm məqam odur ki, istehsalın başqa ölkəyə köçürülməsi öz-özlüyündə keyfiyyətin aşağı düşməsi demək deyil. Əsas məsələ yeni istehsalçının texnologiyası, standartları və keyfiyyətə nəzarət sistemidir.

Üçüncüsü, məhsulun tərkibinin və texnologiyasının dəyişdirilməsi. Yeni şirkət əvvəlki məhsulun reseptini, materiallarını və ya istehsal üsulunu dəyişə bilər. Məsələn, qida məhsullarında inqrediyentlərin, kosmetikada aktiv maddələrin, elektronika məhsullarında isə komponentlərin dəyişdirilməsi istehlakçının hiss etdiyi keyfiyyət fərqinə səbəb ola bilər.

Dördüncüsü, brendin nüfuzundan istifadə edərək xərcləri azaltmaq. Tanınmış marka illərlə formalaşmış müştəri etibarına malikdir. Yeni sahib hesab edə bilər ki, istehlakçılar məhsulun keyfiyyəti bir qədər pisləşsə belə, tanış ada görə onu almağa davam edəcəklər. Bu halda şirkət uzunmüddətli müştəri sədaqəti əvəzinə qısamüddətli gəlirliliyə üstünlük verə bilər.

Beşincisi, əvvəlki komandanın və korporativ mədəniyyətin dəyişməsi. Bəzi brendlərin uğuru yalnız texnologiyadan deyil, təcrübəli mütəxəssislərdən, istehsal ənənələrindən və keyfiyyətə münasibətdən qaynaqlanır. Satışdan sonra bu komanda dağıdılırsa və əvvəlki standartlar qorunmursa, məhsulun keyfiyyəti zəifləyə bilər.

Ancaq burada vacib bir fərq var: brendin yeni sahibə satılması keyfiyyətin mütləq pisləşəcəyi demək deyil. Bəzi alıcılar yeni texnologiyalar tətbiq edir, istehsala sərmayə qoyur və məhsulun keyfiyyətini yüksəldirlər. Keyfiyyətin aşağı düşməsi daha çox şirkətin hansı biznes strategiyasını seçməsindən asılıdır.

İqtisadi baxımdan əsas ziddiyyət budur: şirkət qısamüddətli dövrdə xərcləri azaldaraq mənfəətini artıra bilər, amma keyfiyyətin pisləşməsi uzunmüddətli perspektivdə brendin nüfuzuna və satışlarına zərər vurur. İstehlakçının etibarı itirildikdə onu bərpa etmək çox vaxt istehsal xərclərinə qənaət etməklə əldə edilən qazancdan daha baha başa gəlir.

Ən maraqlı məqam: bəzən alıcı şirkət brendi onun məhsulunu yaxşılaşdırmaq üçün deyil, bazardakı mövqeyini və müştəri bazasını əldə etmək üçün satın alır. Belə olduqda məhsulun keyfiyyəti yeni sahib üçün əsas prioritet olmaya bilər.

Bu səbəbdən hər konkret halda keyfiyyətin niyə pisləşdiyini müəyyənləşdirmək üçün brendin əvvəlki və yeni sahibinin qərarlarını, istehsal dəyişikliklərini və məhsulun tərkibindəki fərqləri araşdırmaq lazımdır.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin