Son zamanlar artan cinayətlərlə bağlı psixoloqdan AÇIQLAMA

Son zamanlar cəmiyyətdə, xüsusilə də "qohumlar" arasında cinayət halları, zorakılıq daha da çoxalıb. Birinin sözü digərinin "boğazından keçmədikdə" güc tətbiq olunur.

Psixoloq Aygün Cəfərova Sonxeber.az-a açılamasında bildirir ki, ümumiyyətlə, cinayət halları qeyri-adekvat davranış forması kimi nəzərə alınır:

"Günlük həyatımızda tez-tez rast gəlirik ki, insanlar heç aidiyyəti olmayan söhbətlərə çox emosional yanaşırlar və çox sərt reaksiya göstərirlər. Bunun səbəbi insanlarda emosional yüklənmə olur. Həyat tərzlərində, istər ailədaxili, istər digər münasibətlərində o qədər lazımsız informasiya ilə yüklənirlər, özlərini ifadə etməkdə o qədər çətinlik çəkirlər ki, insanda emosiyalar basdırılır və heç aidiyyəti olmayan bir səbəbdən öz davranışlarını, hisslərini idarə edə bilmirlər. Nəticədə, sərt reaksiya göstərir, qeyri-adekvat davranış forması seçirlər. Bir-birilərini psixoloji, fiziki şəkildə incidə bilirlər. Hətta davranış modelinin ən kəskin formasını seçirlər ki, bu da ölümə kimi aparıb çıxarır.

Bütün münasibətlərdə ən gözəl çıxış yolu düzgün ünsiyyət qurmaqdır. Sadəcə, insanlar o qədər hisslərini örtür, düzgün ifadə edə bilmirlər ki, ünsiyyəti ikinci-üçüncü plana atırlar.

Əgər hər hansı ehtimala qapılıb cinayət törədilirsə, bu, artıq o cinayəti törədənin düşüncə tərzi ilə bağlı olan bir problemdir. Əgər həmin şəxs faktlara əsaslanmadan, hər hansı ehtimal yürüdürsə, analiz etmirsə, bu o deməkdir ki, o, öz düşüncələrini qarşı tərəfə proyeksiya edir.

Nə baş verir ki, bir insan digərinə qarşı cinayət əməli törədir? Səbəb odur ki, bu insanlar ünsiyyətə girə bilmirlər, onlar arasında hansısa konfliktiv münasibətlər var.

Adi misal çəkək; yolda bir insan qarşıdan gələn tanışına salam verir, o biri salamı almırsa, artıq düşünür ki, ona qarşı kini var. Halbuki qarşıdan gələn şəxs fikirli olub, salam almamış ola bilər.

Hamı istəyir ki, qarşı tərəf onun istədiyi kimi düşünsün, hərəkət etsin. "Əgər fərqli düşünürsə, deməli, səhv düşünür", "Mənim kimi düşünmürsə, pis adamdır" kimi fikirlər yanlışdır.

Əgər insanlar bir-birilərinin dəyərlərinə hörmətlə, şəxsiyyət kimi yanaşsalar, fikirlərinə subyektiv deyil, obyektiv dəyər versələr, bu problemlərin qarşısını almaq olar.

Ümumiyyətlə, sosial şəbəkələr, seriallar insanlarda analitik düşüncəni sərhədləyir. Emosional insanlar təsir altına daha tez düşürlər. Hazırda empatiya hissi insanlarda çoxdur. Belə insanlar filmlərin, serialların, telefondakı bəzi oyunların təsirinə düşür və izlədiklərini öz həyatlarında tətbiq etməyə, görməyə və axtarmağa çalışırlar.

Ünsiyyət qurmaq, hisslərini düzgün ifadə edə bilmək, başqalarının düşüncəsinə hörmət etmək bu kimi problemlərin aradan qalxmasına ən başlıca təsir vasitəsidir.

Bütün bu dəyərlər ailədən gəlir. Övladlara uşaq vaxtından elə yanaşılmaldır ki, o, cəmiyyətdə şəxsiyyət kimi formalaşan zaman ətrafdakı insanlarla düzgün münasibət qura bilsin".

Aygün Osmanlı

Telegramda izləyin