Qədim Bakı məscidləri: Qoçular onları hansı məqsədlər üçün istifadə edirdilər? - VİDEO

Qədim Bakı məscidləri: Qoçular onları hansı məqsədlər üçün istifadə edirdilər? - VİDEOBakı yarandığı ilk dövrlərdən dini mərkəz, müqəddəs şəhər olub. Elə "Bakı" adının "Allah şəhəri" mənasına gəlməsi də bu şəhərin müqəddəsliyini sübut edir. Təbii od qaynaqlarının üzərində qurulan şəhər təkcə Qafqazın deyil, Orta Asiya və Hindistan atəşpərəstlərinin də müqəddəs məbədi olub. Bu məbəd-şəhər illər keçdikcə "Müqəddəs odlar diyarı" kimi məşhurlaşıb.

VII əsrin birinci yarısında ərəblərin Azərbaycanı işğal etməsi ilə Bakıda xeyli sayda məscidlərin tikintisinə başlanıldı. Müqəddəs şəhər öz missiyasını bu dəfə İslam təbliğatı üzərindən davam etdirirdi. Bu məscidlər əsasən Bakının ən qədim yaşayış məskəni sayılan İçərişəhər ərazisində salınırdı.

XIX əsrin əvvəlində rusların Azərbaycanı işğal etməsi pravoslav kilsələrinin tikilməsinə səbəb olmuşdur. 1815-ci ildə inşa olunmuş kilsəyə İsa Məsihin apostollarından olan Varfolomeyin adı verilir. Apostol Varfolomey xristianlığı yaymaq məqsədilə Kiçik Asiyanı gəzmiş, oradan Hindistana getmiş, sonda Bakıya gəlmişdir. Kilsəyə onun adının verilməsi heç də təsadüfi deyildir. Deyilənlərə görə, Varfolomey məhz Qız qalasının yaxınlığında bütpərəstlər tərəfindən öldürülmüşdür.

1895-ci ildə tikilmiş Bəylər məscidinin inşasında Bakı milyonçusu Murtuza Muxtarov şəxsən iştirak edib. Onun maliyyə dəstəyi ilə tikilən daha bir müqəddəs abidə Əmircanda yerləşən Murtuza Muxtarov məscididir. Məscidin maraqlı tikilmə tarixçəsi var. 1901-ci ildə yerli əhali məscidin tikintisinə başlasa da, sonradan tikintini başa çatdırmaq üçün maliyyə vəsaiti tükənir. Əhali yardım üçün neft milyonçusu Murtuza Muxtarova müraciət edir. Milyonçu məscidin tikilməsi ilə maraqlanır və onun layihəsi üçün memarları dəvət edir. O, bir neçə memarla məsləhətləşdikdən sonra tikintinin başa çatdırılmasının xərcini öz üzərinə götürür. 1908-ci ildə məscid məşhur memar Zivərbəy Əhmədbəyovun layihəsi əsasında inşa edilir.

Bakını Bibiheybət məscidi olmadan təsəvvür etmək çox çətindir. Məşhur şeirdə deyildiyi kimi: Bakı başlayır Bibi-Heybətin qara nəzir qutusundan... Məscidin adı yeddinci İmam Museyi Kazimin qızı, İmam Rzanın bacısı Həkimə xanım və onun qulamı Heybətin adı ilə bağlıdır. Rəvayətə görə, Həkimə xanım Ərəb Xilafətinin təqiblərinə məruz qalaraq vətənindən didərgin olur. O, öz qulamı Heybətlə birlikdə Səbayıldə, Şıx kəndi ərazisində məskunlaşıb. Yerli əhali Həkimə xanımın burda yaşamasını düşməndən gizlətmək məqsədilə onu "Heybətin bibisi" və ya "Bibi-Heybət" deyə adlandırıb. Hər iki şəxs uzun illlər burada yaşayıb, elə burada da dəfn olunublar.

Bibi-Heybət çox ilklərin şahidi olub: Hacı Zeynalabdin Tağıyev ilk quyunu burada qazdırıb, Xurşidbanu Natəvan Bibi-Heybəti ziyarət etdikdən sonra ilk övladı dünyaya gəlib. Aleksandr Düma Qafqaza səfəri zamanı Bakıda olarkən ilk Bibi-Heybət məscidini ziyarət edib. Bu məscid Şirvanşahlar dövlətinin iyirmi səkkizinci hökmdarı Axsitan ibn Fəribürz tərəfindən XIII əsrin II yarısında tikilib. SSRİ-də dinə qarşı mübarizə zamanı bu dini abidə 1936-cı ildə bolşeviklər tərəfindən tamamilə dağıdılır. Buna baxmayaraq 1959-cu ildə rejissor Əlisəttar Atakişiyev "Bir qalanın sirri" filmində Simnar xanın sarayını təsvir edərkən Bibi-Heybət məscidinin maketini göstərir. Əvvəllər bir minarədən ibarət olan məscid, bərpa işlərindən sonra qoşaminarəli məscidə çevrilir.

Bakının ən məşhur ibadət yerlərindən biri də Təzəpir məscidi olub. Bu məscidin yaranması haqqında müxtəlif versiyalar var. Əvvəllər şəhər sakinlərindən biri Təzəpirin yerləşdiyi ərazidə su quyusu qazanda təsadüfən məzar aşkar edib. Dindarlar oranı ziyarət yerinə çevirib və "Təzəpir" adlandırıblar. Tarixçi Sara Aşurbəyli "Bakı şəhərinin tarixi" kitabında bu məzarı XIV əsrdə yaşayan və dövrünün görkəmli alimi Əbu Seyid Abdullaya aid edib.

Sara Aşurbəylinin yazdığına görə, Nabat Aşurbəyovanın oğlu həbs olunur, lakin ertəsi gün bəraət alaraq azadlığa buraxılır. Həbsdə qaldığı gecə yuxuda bir ağsaqqalı görür. Ağsaqqal ona deyir: "Sən günahkar deyilsən, səbirli ol, sabah azadlığa buraxılacaqsan. Bu müjdəyə görə Şeyx Əbu Səid məzarın yerində təzə məscid tik". Aşurbəyova oğlunun azad olunmasından sonra məscidin tikintisi ilə bağlı daha əvvəl bir neçə məscidin memarı olan Zivər bəy Əhmədbəyova müraciət edir. 1905-ci ildə yeni məscidin inşası başlanılır.

Nabat xanım bünövrə daşını qoymaq üçün Hacı Zeynalabdin Tağıyevi dəvət edir. Deyilənə görə, tikinti zamanı Aşurbəyovanın maddi çətinlikləri yaranır. Tağıyev ona yardım təklif edir, lakin Nabat xanım qəbul etmir. O öz mülkiyətini sataraq, məscidin tikintisini davam etdirir. 1914-cü ildə ibadət evinin inşası başa çatır. Layihənin son daşını da məhz Hacı Zeynalabdin qoyur.

1918-1920-ci illərdə Məscidlər daha çox siyasi məqsədlər üçün istifadə olunub. Mart soyqırımı zamanı Bakı Qoçuları şəhəri erməni daşnaklardan müdafiə etmək üçün məscidlərdə yığıncaqlar keçiriblər. Nəriman Nərimanov Aprel inqilabından sonra Bakıya gəlişi zamanı Məsciddə yığıncaq keçirib, əhali ilə söhbətlər aparıb.

Müstəqillik illərində Azərbaycanda məscidlərin sayı artıb. Əgər sovet dövründə Azərbaycanda cəmi 17 məscid var idisə, bu gün məscidlərin sayı 2250-dir və onların 136-sı Bakıda yerləşir. Şiələrlə sünnilərin birlikdə namaz qıldığı Heydər məscidinin istifadəyə verilməsi respublikamızda dövlət-din münasibətlərinin çox yüksək səviyyədə qurulmasının ifadəsidir. (oxu.az)


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 1697   Tarix: 24 mart 2024  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Turlar.az

Oxşar xəbərlər

.

Beyin əməliyyatından sonra insanları pişik kimi görməyə başladı

ABŞ-də yaşayan 28 yaşlı kişi keçirdiyi beyin əməliyyatından sonra nadir görülən nevroloji pozğunluqla üzləşib. Belə ki, o, gün ərzində qarşılaşdığı insanların üzlərində öz ev heyvanı - "Luna" adlı pişiyinin cizgilərini görməyə başlayıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, Dartmut Kollec

17 noyabr
.

Yumurta qızartmaq üçün kərə yağını unudun - Aşpazlardan fərqli üsul

Adi qayğanağın dadını dəyişmək üçün mürəkkəb reseptlərə ehtiyac yoxdur. Cəmi bir neçə damcı küncüt yağı yumurtaya xüsusi aroma verə, kənarlarının xırtıldayan, sarısının isə yumşaq qalmasına kömək edə bilər. Ölkə.az yerli mediaya istinadən xəbər verir ki, bu barədə "Startlap" nəşri yazıb. Yumurt

8 noyabr
.

Uşaq niyə heç bir səbəb olmadan ağlamağa başlayır?

Bəzən uşaqlar heç bir aydın səbəb olmadan qəfil ağlamağa başlayırlar. Bir neçə dəqiqə əvvəl gülən, oynayan və özünü yaxşı hiss edən uşaq birdən narahat olur, sakitləşmək istəmir və valideynlərinin bütün cəhdlərinə baxmayaraq ağlamağa davam edir. Belə vəziyyətlər xüsusilə gənc valideynlərdə narahatlı

15 noyabr
.

Bu qış dəbdə olacaq ayaqqabılar - Stilistdən əsas trendlər

2026-2027-ci ilin qış mövsümündə hündür çəkmələr, 70-ci illərin üslubunu xatırladan zamşa modellər və müxtəlif tokalı botlar dəbdə olacaq. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə ukraynalı stilist Qalina Denisük UNIAN-a açıqlamasında danışıb. Onun sözlərinə görə, soyuq mövsümdə dizə qədər uzanan çəkmələ

12 noyabr
.

Sürücülər payızda avtomobilə niyə sabun parçası qoyurlar? - İnanılmaz SƏBƏB

Adi bir sabun parçası payız aylarında sürücülərin köməyinə çata bilər. Yağışların artması, havanın rütubətlənməsi və temperaturun tez-tez dəyişməsi avtomobil sahibləri üçün əlavə çətinliklər yaradır. Belə hallarda sadə məişət vasitələri də faydalı ola bilər. Məhz buna görə bəzi təcrübəli sürücülər avtomobili

15 noyabr
.

Telefonları folqaya bükməyə başladılar - SƏBƏBİ...

Ağıllı telefon istifadəçiləri rəqəmsal gizlilik üçün maraqlı bir üsula müraciət edirlər. Cihazı kənar siqnallardan təcrid etmək məqsədilə alüminium folqadan istifadə olunması geniş müzakirə olunur. xəbər verir ki, telefonu alüminium folqaya bürümək cihazın xarici aləmlə qurduğu naqilsiz əlaqələri kəsmə

14 noyabr
.

Arıqlamaq üçün 18:00-dan sonra yemək yeməyənlərə - Xəbərdarlıq

Endokrinoloq Qriqori Dolquşin arıqlamaq istəyən şəxslərin saat 18:00-dan sonra qidadan tamamilə imtina etməsinin sağlamlıq üçün zərərli olduğunu bildirib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, həkim bu barədə məlumat paylaşıb. Mütəxəssis izah edib ki, insan acqarına yatdıqda ya gecə yarısı oyanıb yemə

17 noyabr
.

Uşaqlar niyə kitab oxumaqdan uzaqlaşır? - Psixoloq səbəbləri açıqladı

Müasir dövrdə uşaqlar saatlarla telefon və planşet qarşısında vaxt keçirsələr də, kitab oxumağa gəldikdə tez darıxırlar. Mütəxəssislər bunun əsas səbəblərindən biri kimi rəqəmsal oyunların və qısa videoların daha sürətli əyləncə təqdim etməsini göstərirlər. xəbər verir ki, bu barədə Türkiyənin TRT Habe

18 noyabr
.

"Alatoranlıq" serial olur

"Netflix" platforması məşhur "Alatoranlıq" franşizası əsasında animasiya serialı hazırlayacaq. Axşam.az xəbər verir ki, "Netflix" artıq serialın iki mövsümünü sifariş edib. Layihə Stefani Mayerin "Gecəyarısı günəşi" romanı əsasında çəkiləcək. Əsərdə ilk "Alatoranlıq"

10 noyabr