MDB-nin mədəniyyət paytaxtı – 2025: Laçının humanitar gündəliyi və gələcəyə baxış

"Laçının 2025-ci il üçün "MDB-nin mədəniyyət paytaxtı" elan olunması şəhərin bərpa dövründə qazandığı humanitar statusun təsdiqidir" - bunu Sonxeber.az -a danışan deputat Şahin Seyidzadə deyib:

Deputat qeyd edib ki,3 iyun 2025-ci ildə keçirilən rəsmi açılış mərasimi Laçını regionun mədəni diplomatiya xəritəsində yeni mərkəz kimi təqdim etdi:

"Bu status yalnız tədbirlər təqvimi deyil; o, mədəni infrastrukturun inkişafı, yaradıcılıq sənayelərinin canlandırılması, turizm axınının artırılması və şəhər identikliyinin bərpası üçün strateji çərçivədir. Memorial Parkda yerləşdirilməsi planlaşdırılan İşğal və Zəfər muzeyləri Laçının yaddaş siyasətinin məzmun nüvəsidir. Muzey konsepti təkcə eksponatlar toplumu deyil, həm də təhsil proqramları, arxivləşdirmə, rəqəmsal sərgilər və tədqiqat mərkəzləri ilə tamamlanan canlı platformadır. Bu platforma gənc nəsillərə işğalın nəticələri və azadlığın qiyməti barədə elmi əsaslı bilik ötürməyə, beynəlxalq qonaqlara isə ədalət narrativini təqdim etməyə xidmət edir. "Hoçazfilm" studiyası Laçının mədəni paytaxt gündəliyinə professional kino istehsalı ölçüsü əlavə edir. Qarabağın təbii landşaftı, tarixi məkanları və yeni tikililəri müxtəlif janrlarda audiovizual kontent üçün real səhnəyə çevrilir. Studio yerli və xarici istehsalçılara lokasiya və avadanlıq xidmətləri, bələdçilik, istehsal sonrası dəstək təklif etməklə şəhərin brendini möhkəmləndirir; eyni zamanda, gənclər üçün peşəkar təlim və internşip imkanları yaradır. Mədəni paytaxt statusu turizm infrastrukturuna sistemli sərmayəni şərtləndirir. Zerti kəndindəki "Laçın" İstirahət Kompleksi 120 otaqlı hotel, 8 kottec, iri tutumlu tədbir və ziyafət zalları, konfrans imkanları festivallar, simpoziumlar və sərgilər üçün məkan problemi yaratmır. Çaykənarı bulvar, Həkəri üzərində asma körpü, yaşıllıq zolaqları, çimərlik, eləcə də 2025-ci ildə təməli qoyulan kanat yolu şəhərin mədəni marşrutlarını estetik və funksional baxımdan tamamlayır. Kanat yolunun 1720 metrlik xətti, 300 metrlik hündürlüyü və saatda 800 sərnişin ötürmə qabiliyyəti tədbir logistikasında əlavə çeviklik təmin edəcək. Təhsil və insan kapitalı mədəni paytaxt gündəliyinin dayanıqlı hissəsidir. Laçın rayon 2 nömrəli məktəbin 510 yerlik potensialı, Zabuxda 176 yerlik məktəbin fəaliyyəti, Susda 132 yerlik məktəbin istifadəsi mədəni layihələrin auditoriya bazasını genişləndirir. Məktəblərdə rəqəmsal laboratoriyalar, texnologiya kabinetləri, yaradıcılıq dərnəkləri uşaq və gənclərin mədəni iştirakını artırır; peşə məktəbi isə səhnə texnikası, səsləndirmə, işıqlandırma, sərgi quraşdırılması kimi ixtisaslar üzrə kadr hazırlığını stimullaşdırır".

Deputat vurğulayıb ki, Böyük Qayıdışın humanitar ölçüsü şəhərin mədəni ekosisteminin sosial dayağıdır. Laçın şəhərinə 571 ailə, Zabuxa 217 ailə, Şuşa 59 ailə, Bəyliyə 89 ailə geri dönüb:

"Bu ailələr Laçının mədəni həyatının real iştirakçılarıdır: məktəblərdə müəllim, muzeylərdə bələdçi, studiyalarda texnik, otellərdə administrator, festival komandalarda könüllü. Beləliklə, mədəni paytaxt statusu "səhnə–tamaşaçı" münasibətini aşaraq, "icma–yaradıcı məkan" sinerjisinə çevrilir. Laçının mədəni gündəliyi iqtisadiyyatla üzvi bağa malikdir. "Laçın Aqro-Sənaye Parkı"nda və sənaye zonasındakı müəssisələrdə formalaşan məşğulluq, "PIRSHAGHI" ayaqqabı fabriki, mebel istehsalı, modul evlər, heyvandarlıq və emal sahələri ev təsərrüfatlarının rifahını artırır; bu isə mədəni tədbirlərə tələbatı və iştirakçı çevrəsini genişləndirir. Turizm xərclərinin şəhər daxilində qalması, yerli brend və suvenir istehsalının stimullaşdırılması mədəni layihələrin maliyyə dayanıqlığına töhfə verir. Prezident İlham Əliyevin "…Cənnətin əgər təsviri varsa, bu gün bax, budur…" ifadəsi Laçının mədəni paytaxt konseptinin estetik leitmotividir. Şəhərsalma zövqü, memarlıq həlli, ictimai məkanların dizaynı və təbiət–şəhər harmoniyası mədəni layihələrin səhnə dekorasiyası deyil, ayrılmaz hissəsidir. Bu estetik çərçivə sayəsində Laçın həm region sakinləri, həm də beynəlxalq qonaqlar üçün cazibədar "təcrübə məkanı"na çevrilir. Nəqliyyat əlçatanlığı mədəni diplomatiyanın infrastruktur təminatıdır. 75,8 km-lik Kəlbəcər–Laçın magistralı, 17 tunel və 23 körpü, eləcə də 28 may 2025-də istifadəyə verilmiş beynəlxalq hava limanı festival və forumların miqyasını genişləndirəcək. Aeroportun 3000×60 metr zolağı və ən azı saatda 200 sərnişin qabiliyyətli terminalı beynəlxalq qonaqların rahat axınını təmin edir; Laçına 30 km, Şuşaya 70 km, Kəlbəcərə 60 km məsafələr bölgələrarası mədəni marşrutların qurulmasını asanlaşdırır. Sonda vurğulamaq lazımdır ki, "MDB-nin mədəniyyət paytaxtı–2025" statusu Laçın üçün məqsəd deyil, vasitədir: yaddaşın bərpası, icmanın gücləndirilməsi, yaradıcı iqtisadiyyatın genişlənməsi və turizmin dayanıqlı inkişafı üçün strateji platforma. 26 avqust şəhər günü isə bu platformanın simvolik zirvəsidir — görülən işlərin dəyərləndirildiyi, növbəti mərhələlərin elan olunduğu və Laçının humanitar hekayəsinin dünya ilə bölüşüldüyü gün".

Telegramda izləyin