"Minimum əməkhaqqının artımı əslində gəlirin yüksəlməsi deyil, sadəcə pulun itirdiyi dəyərin bərpasıdır" - AÇIQLAMA

"Minimum əməkhaqqının artımı əslində gəlirin yüksəlməsi deyil, sadəcə pulun itirdiyi dəyərin bərpasıdır" - AÇIQLAMAAzərbaycanda ildə azı bir dəfə minimum əmək haqqının məbləğinə yenidən baxılacaq.

Bu, Milli Məclisin Əmək və sosial siyasət komitəsinin keçirilən iclasında müzakirəyə çıxarılan Əmək Məcəlləsinə təklif edilən dəyişiklikdə əksini tapıb.

Layihəyə əsasən, minimum əmək haqqının məbləğinə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) təklifləri əsasında müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən ildə bir dəfədən az olmayaraq yenidən baxılacaq.

Bəs görəsən bu il minimum əməkhaqqı haqqı hansı məbləğədək yüksələ bilər?

Sosioloq Elçin Bayramlı bu barədə Sonxeber.az -a açıqlama verib:

"Bu, həqiqətən də təqdirəlayiq yanaşmadır. Çünki hər il iqtisadiyyatda davamlı inflyasiya prosesi gedir və bu, rəsmi statistikada da öz əksini tapır. Nəticədə insanların aldığı maaş və pensiyaların real dəyəri azalır. Yəni nominal olaraq məbləğ eyni qalsa belə, həmin pula almaq mümkün olan məhsul və xidmətlərin həcmi azalır. Pul yerində qalır, amma alıcılıq qabiliyyəti düşür.

Pensiyalarda bu məsələ qismən indeksasiya yolu ilə tənzimlənir - rəsmi inflyasiya faizinə uyğun artım edilir və itirilmiş dəyər kompensasiya olunur. Eyni yanaşma əməkhaqlarına da tətbiq olunmalıdır. Əgər ölkədə illik inflyasiya 10 faizdirsə, deməli maaş və pensiyalar da minimum 10 faiz artırılmalıdır. Bu artım əslində gəlirin yüksəlməsi deyil, sadəcə pulun itirdiyi dəyərin bərpasıdır.

Sadə misalla izah etsək: 400 manat maaş alan şəxs, kilosu 1 manata olan almadan 400 kilo ala bilirdisə və bir il sonra almanın qiyməti 1.30 manata qalxıbsa, həmin maaş artıq əvvəlki gücünü itirib. Bu halda əməkhaqqı təxminən 500 manata qaldırılmalıdır ki, insan yenə əvvəlki kimi 400 kilo alma ala bilsin. Yəni məqsəd zənginləşdirmək yox, alıcı gücünü qorumaqdır.

Bu səbəbdən minimum əməkhaqqına ildə ən azı bir dəfə baxılmalı və o, real inflyasiyaya uyğun şəkildə indeksasiya olunmalıdır. Problem ondadır ki, bəzən rəsmi inflyasiya göstəriciləri bazardakı real bahalaşmanı tam əks etdirmir. Kağız üzərində 5 faiz göstərilsə də, insanlar gündəlik xərclərində 10-20 faiz artımı hiss edirlər. Əsas məsələ inflyasiyanın real və düzgün hesablanmasıdır. Çünki yanlış göstərici yanlış əməkhaqqı deməkdir.

Məsələn, minimum əməkhaqqı 400 manatdırsa və il ərzində inflyasiya 10 faiz olubsa, rəsmi olaraq bu məbləğ ən azı 440 manat olmalıdır. Bu, bir çox ölkədə tətbiq olunan normal iqtisadi yanaşmadır. Burada əsas prinsip nominal məbləğ deyil, pulun real alıcılıq qabiliyyətidir. Çünki bazarda insanı maraqlandıran pulun adı yox, onunla nə ala bilməsidir - ərzaq, geyim, dərman və digər zəruri tələbatlar.

Əgər inflyasiya yoxdursa, maaş artmaya bilər. Amma qiymətlər yüksəlirsə, əməkhaqqı da mütləq uyğunlaşmalıdır. Bunun üçün dünya təcrübəsinə əsaslanan, sosial yönümlü mexanizmlər tətbiq olunmalıdır. İnsanların əsas zəruri ehtiyacları düzgün hesablanmalı, minimum istehlak səbəti və yaşayış minimumu real qiymətlərə uyğun müəyyənləşdirilməlidir. Hazırda bu göstəricilər həm həcm, həm də qiymət baxımından reallıqdan geri qalır. Minimum əməkhaqqı təəssüf ki, bizdə çox aşağıdır.

Bir insanın normal həyat qurması üçün minimum əməkhaqqının müəyyən həddi olmalıdır. Bir çox ölkədə belə prinsip var ki, minimum əməkhaqqı ən azı iki nəfərin aylıq əsas tələbatını ödəməlidir. Bu hesabla yanaşsaq, yaşayış minimumu 300 manatdırsa, minimum əməkhaqqı azı 600 manat olmalıdır. Təəssüf ki, mövcud vəziyyətdə bu hələ real görünmür və artımlar daha çox 10 faiz civarında olur. Amma uzunmüddətli perspektivdə hədəf məhz ədalətli yaşayış səviyyəsi olmalıdır.

Minimum əməkhaqqının artırılması təkcə aztəminatlılara yox, ümumilikdə əmək bazarına təsir edir. Çünki minimum hədd qalxdıqca digər maaşlar da mərhələli şəkildə yüksəlir, orta əməkhaqqı artır və daha geniş əhali qrupu bundan faydalanır. Bu isə sosial ədalətin güclənməsinə xidmət edir.

Unutmaq olmaz ki, inflyasiyaya uyğun maaş artımı artım sayılmır - bu, sadəcə kompensasiyadır. Əsl rifah artımı isə bundan əlavə edilən real yüksəlişlə mümkündür. Nominal dəyər pulun üzərində yazılan rəqəmdir, real dəyər isə onun bazarda nə qədər həyat təmin edə bilməsidir.

Düzgün qurulmuş sistem aztəminatlı insanların minimum ehtiyaclarını qarşılaya biləcəyi hədləri təmin etməlidir. Əks halda ailələr dolana bilmir. Məsələn, 4 nəfərlik ailədə ana və ata hərəsi 400 manat maaş alırsa, ailənin aylıq gəliri 800 manat edir. Halbuki yaşayış minimumu hesabı ilə həmin ailənin ən azı 1200 manata ehtiyacı var. Bu fərq isə sosial gərginlik və məişət problemləri yaradır.

Ona görə də məqsəd sadəcə maaşı artırmaq yox, insanların real yaşayış səviyyəsini qoruyan ədalətli iqtisadi mexanizm qurmaqdır. İnflyasiya qarşısında qorunan əməkhaqqı sistemi həm sosial sabitliyin, həm də sağlam cəmiyyətin əsas şərtlərindən biridir".


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 2700   Tarix: 29 yanvar 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Başqasının torpağında ev tikənləri hansı hüquqi təhlükə gözləyir? - ƏMLAK EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Bəzən vətəndaşlar özlərinə məxsus olmayan torpaq sahəsində ev tikir, yaxud torpaq sahibinin razılığı ilə inşa etdikləri tikilinin sonradan hüquqi taleyi ilə bağlı problemlərlə üzləşirlər. Belə hallarda torpaq mülkiyyətçisinin həmin ev üzərində hər hansı hüququnun olub-olmaması, tikilinin sökülüb-sökül

18 noyabr
.

Komediya proqramlarında söyüş və jarqon normal hala çevrilir? - AÇIQLAMA

Son dövrlər televiziya və sosial şəbəkələrdə yayımlanan bəzi komediya proqramlarında əxlaq normalarına zidd hesab edilən ifadə və davranışlar ictimai müzakirələrə səbəb olur. Xüsusilə, geniş auditoriyaya təqdim olunan bu cür məzmunların yeniyetmə və gənclərin dünyagörüşünə, davranışlarına və ailə dəyərlərin

18 noyabr
.

"20 Yanvar"da qəza - Motosikletçi öldü

Bakıda ölümlə nəticələnən yol qəzası baş verib. APA-ya istinadən xəbər verir ki, hadisə metronun "20 Yanvar" stansiyasının yaxınlığında qeydə alınıb. Hadisə zamanı avtomobil motosikletlə toqquşub. Nəticədə motosikleti idarə edən şəxs hadisə yerində ölüb

17 noyabr
.

Gürcüstanda 31 yaşlı azərbaycanlını cərəyan vurub öldürdü

Gürcüstanın Laqodexi bələdiyyəsində azərbaycanlı şəxs bədbəxt hadisə nəticəsində ölüb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, hadisə Yzybtala kəndində baş verib. Usta işləyən 31 yaşlı Əmrah Kazımov talvarın üzərini metal təbəqə ilə örtdüyü zaman ehtiyatsızlıqdan yüksəkgərginlikli elektrik naqillərin

18 noyabr
.

Azərbaycanda terminallarla ödəniş qaydası dəyişdi

Ödənişlərin təhlükəsizliyinin artırılması və qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq terminallar vasitəsilə nağd vəsaitlərin qəbulu üzrə yeni qayda tətbiq olunur. xəbər verir ki, qaydaya əsasən, 500 AZN-dən artıq məbləğdə ödəniş və ya pul köçürməsi həyata keçirmək istəyən istifadəçilər şəxsiyyətlərin

16 noyabr
.

Evə buraxılan qadın xəstəxana həyətində öldü

Bakıda 65 yaşlı qadın xəstəxananın həyətində vəfat edib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, hadisə Sabunçu rayonunda baş verib. Noyabrın 15-i saat 16 radələrində Maştağa qəsəbə sakini 1961-ci il təvəllüdlü Mətanət Ağasəlim qızı Məlikova qidadan (turşudan) zəhərlənərək xəstəxanaya yerləşdirilib. On

17 noyabr
.

"Şamaxinka"dakı qəzada ölən kuryerin dəfninə dostları belə gəldi - Video

Dünən paytaxtın Yasamal rayonu ərazisində - "Şamaxinka" adlanan yerdən keçən tunelin girişində baş vermiş qəzada ölən motosikletçi dəfn edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, faciəvi şəkildə həyatını itirən Asif Ağaverdiyevin dəfnində çoxsaylı motosikletçi iştirak edib. Onlar katafalk

18 noyabr
.

Həmkəndlisinin qulağını dişləyib qopardı

Qəbələ rayonu Dızaxlı kəndində qeyri-adi xuliqanlıq hadisəsi baş verib. -a istinadən xəbər verir ki, kənd sakini R.M. münaqişə zəminində həmkəndlisi, A.A-nın sol qulağını dişləyərək qoparıb. Məlumata görə, tərəflər arasında torpaq sahəsi ilə bağlı münaqişə yaranıb. R.M. saxlanılıb. Araşdırma aparılı

18 noyabr
.

Sabah hava necə olacaq?

Noyabrın 18-də gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb. Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən -a verilən məlumata görə, Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Lakin gecə bəzi şəhərətrafı ərazilərdə az yağış yağacağ

17 noyabr