Saat əqrəbləri niyə soldan sağa hərəkət edir?
Gündəlik həyatımızda saat əqrəblərinin soldan sağa hərəkəti bizə tamamilə təbii görünür. O qədər öyrəşmişik ki, bunun niyə belə olduğunu demək olar ki, heç düşünmürük. Halbuki bu istiqamətin nə ciddi fiziki, nə də riyazi əsaslandırması var. Məsələnin kökü minilliklər əvvələ, qədim Misirə və insanların Günəşin hərəkətini müşahidə etdiyi dövrlərə gedib çıxır.
Günəş saatlarından başlayan tarix
Lent.az xəbər verir ki, ilk vaxt ölçmə alətləri Günəş saatları və qnomonlar olub.
Onlar təxminən eramızdan əvvəl 1500-cü illərdə qədim Misir və Mesopotamiyada istifadə edilirdi. Şimal yarımkürəsində Günəş səhər şərqdən çıxır, günorta cənubda ən yüksək nöqtəyə çatır və axşam qərbdə batır.
Bu proses zamanı şaquli çubuğun kölgəsi gün ərzində soldan sağa doğru hərəkət edir. Səhər saatlarında kölgə uzun olur və qərbə, yəni sol tərəfə yönəlir. Günorta isə ən qısa vəziyyətdə şimala istiqamətlənir. Axşama doğru isə şərqə, sağ tərəfə çəkilir.
Qədimdə ustalar bu hərəkəti müşahidə edərək onu səth üzərində sabitləşdiriblər. Beləliklə, saatın siferblatında səhər sol tərəfdə, axşam isə sağ tərəfdə yerləşdirilib. Orta əsrlərdə yaradılan mexaniki saatlar da məhz bu modeli təkrarlayıb.
Niyə saatlar tərsinə işləməyib?
Texniki baxımdan saatın əqrəblərini sağdan sola hərəkət etdirən mexanizm yaratmaq çox asandır. Hətta belə nümunələr də mövcuddur. Məsələn, Almaniyanın Münster şəhərindəki bəzi qüllə saatları və Praqadakı məşhur "yəhudi saatı".
Buna baxmayaraq, ənənə üstünlük qazanıb. XVI əsrdə saatlar geniş yayılmağa başlayanda soldan sağa hərəkət artıq insanların düşüncə tərzinə çevrilmişdi. Bu istiqamət "zamanın təbii axını" kimi qəbul olunurdu və əks istiqamət insanlarda qəribəlik hissi yaradırdı.
Bu prinsip müasir dünyada da yaşayır
Maraqlıdır ki, bu qədim model bu gün də texnologiyada özünü göstərir. Kompüter və telefon interfeyslərindəki yükləmə zolaqları, video proqress barları və digər vizual elementlər də soldan sağa doğru hərəkət edir. UX dizaynerləri bunu zamanın təbii istiqaməti adlandırırlar. Əks istiqamət isə istifadəçilərdə səhv və ya geriyə dönüş hissi yaradır.
İstisnalar varmı?
Bəli, bəzi istisnalar mövcuddur. Sağdan sola yazılan dillərin istifadə olunduğu ölkələrdə bəzən əks istiqamətli saatlara rast gəlinir. Lakin qlobal standartlaşma səbəbindən ən geniş yayılmış model yenə də soldan sağa hərəkət edən saatlardır.
Hətta Cənub qütbündə belə insanlar standart saatlardan istifadə edir, baxmayaraq ki, orada Günəşin hərəkəti fərqlidir. Bu da göstərir ki, insan vərdişləri bəzən təbiət qanunlarından daha güclü təsirə malik olur.
Beləliklə, saat əqrəblərinin soldan sağa hərəkət etməsinin səbəbi fiziki qanunlar deyil, qədim insanların Günəşin kölgəsini müşahidə edərək yaratdığı ənənədir. Bu ənənə minilliklər boyu qorunub saxlanılıb və bu gün də həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 625 Tarix: 05 aprel 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşBeyin əməliyyatından sonra insanları pişik kimi görməyə başladı
ABŞ-də yaşayan 28 yaşlı kişi keçirdiyi beyin əməliyyatından sonra nadir görülən nevroloji pozğunluqla üzləşib. Belə ki, o, gün ərzində qarşılaşdığı insanların üzlərində öz ev heyvanı - "Luna" adlı pişiyinin cizgilərini görməyə başlayıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, Dartmut Kollec
17 noyabrTurşu xiyarların xarab olmaması üçün nə etməli?
Turşu bankasını açdıqdan sonra xiyarların bir neçə gün ərzində xarab olmaması üçün müəyyən qaydalara əməl etmək lazımdır. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, düzgün saxlanma şəraiti turşuların həm dadını, həm də xırtıldayan quruluşunu uzun müddət qorumağa kömək edir. xəbər verir ki, duzlu xiyarlar bank
8 noyabrEvdə açarı üç yerə qoymayın: xalq inancları nə deyir?
Xalq inanclarına görə, açarların evdə saxlanıldığı yer ailənin rifahına və evdəki harmoniyaya təsir göstərə bilər. Evimizin və ya mənzilimizin açarlarını çox vaxt əlimizə rahat gələn yerlərə - mətbəx masasına, güzgünün qarşısına və ya giriş qapısının yaxınlığına qoyuruq. Lakin xalq inanclarında açarları
15 noyabrQədim Misirdə pişiklərə münasibətin görünməyən tərəfi üzə çıxıb
Qədim Misirdə müqəddəs hesab edilən pişiklərin əslində ağır şəraitdə yaşadığı məlum olub. xəbər verir ki, alimlər Vyana Təbiət Tarixi Muzeyində saxlanılan qədim Misir pişiklərinə aid 131 kəlləni araşdırıblar. Tədqiqatın nəticələri "Journal of Archaeological Science" elmi jurnalında dərc olunub
14 noyabr24 saat fasiləsiz uçaraq Rekordlar Kitabına düşdü
"Airbus A350-100ULR" sərnişin təyyarəsi Avstraliyadan Fransaya 24 saat 24 dəqiqə fasiləsiz uçaraq Ginnesin Rekordlar Kitabına düşüb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, şirkətin sınaq uçuşu çərçivəsində Melburn və Tuluza şəhərləri arasında 23 min 155 kilometr məsafə qət edilib. Bu, kommersiy
10 noyabrRent a car üçün ən çox seçilən avtomobillər hansıdır?
Sedan, yoxsa krossover icarəyə götürmək istəyirsiniz? Avtomobil seçərkən nələrə diqqət edilməlidir? Rent a car üçün ekonom, sedan, SUV və miniven avtomobillər təklif olunur. Avtomobillər salon genişliyi, yanacaq sərfiyyatı və baqaj həcminə görə fərqlənir. Ekonom sinif rent a car avtomobilləri. Az yanaca
17 noyabrKartof qaynadarkən 1 stəkan əlavə edin - dağılmır, qabığı öz-özünə soyulur
Mətbəxdə kartof qaynadarkən dağılmasının və ya isti qabığını soyarkən barmaqlarınızı yandırmağın qarşısını alan sadə bir üsul mövcuddur. Qaynama suyuna əlavə edilən 1 stəkan sirkə kartofun dağılmasının qarşısını alır və qabığının tək toxunuşla soyulmasını təmin edir. xəbər verir ki, kartofun tərkibindək
15 noyabrUnitaza buz kubları atmağa başladılar - səbəb
Sosial şəbəkələrdə klozete buz kubları ataraq sifonu çəkməkdən ibarət qeyri-adi təmizlik üsulu sürətlə yayılır. bu üsulun detallarını təqdim edir:. Tətbiqi necə həyata keçirilir? Bir-iki stəkan buz kubunu birbaşa klozete atıb bir neçə dəqiqə gözlədikdən sonra sifonu çəkmək kifayətdir. Su ilə hərəkə
7 noyabrZirzəmidə iki il saxlanılan pendir dünyanın ən yaxşısı seçildi
Fransanın şərqindəki Yura dağlarında yerləşən zirzəmidə düz iki il saxlanılan "Komte" pendiri İspaniyanın Kordova şəhərində keçirilən "World Cheese Awards" müsabiqəsində dünyanın ən yaxşı pendiri adına layiq görülüb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, nüfuzlu müsabiqənin münsiflə
13 noyabr