Azərbaycanda doğum sayı azalıb: Demoqrafik dəyişikliklərin səbəbləri nələrdir?

Azərbaycanda doğum sayı azalıb: Demoqrafik dəyişikliklərin səbəbləri nələrdir?Azərbaycanda demoqrafik göstəricilərdə son illərin ən nəzərəçarpacaq azalması qeydə alınıb. Dövlət Statistika Komitəsinin rəsmi məlumatına görə, 2026-cı ilin yanvar-may aylarında ölkədə doğum sayı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 26 faiz aşağı düşüb. Hər 1000 nəfərə düşən doğum əmsalının 9.2-dən 8.5-ə enməsi və cəmi bir il ərzində doğulan körpələrin sayında 10 205 nəfərlik fərqin yaranması narahatlıqla qarşılanır. Doğumların bu qədər qısa müddətdə azalmasının əsas səbəbi nədir?

Oxu.Az mövzu ilə bağlı "Kaspi" qəzetinin məqaləsini təqdim edir:

Azərbaycanda doğum sayı azalıb: Demoqrafik dəyişikliklərin səbəbləri nələrdir?

"Bu proses dünyada da baş verir"

Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin Ailə məsələləri şöbəsinin əməkdaşı Nərgiz Sədrəddinbəylinin sözlərinə görə, doğum səviyyəsində müşahidə olunan dəyişikliklər təsadüfi deyil. Bu, həm obyektiv iqtisadi reallıqların, həm də subyektiv həyat tərzi seçimlərinin yaratdığı kompleks prosesdir. Ölkəmiz qlobal demoqrafik tendensiyaların təsirindən kənarda qalmadığı üçün bu gün Azərbaycanda da ailə qurmaq və valideyn olmaqla bağlı yeni reallıqlar formalaşır: "Vəziyyətin obyektiv səbəbləri Dövlət Komitəsinin apardığı təhlillərdə öz əksini tapıb. Rəsmi statistika ilə beynəlxalq rəqəmlərin müqayisəsi azalma prosesinin qlobal xarakter daşıdığını göstərir. BMT-nin son qiymətləndirmələrinə görə, qlobal doğum göstəricisi, yəni bir qadına düşən orta uşaq sayı 2024-cü ildə 2.2-yə enib. Bu rəqəm əhalinin özünü təbii yolla bərpa etməsi üçün qəbul edilən 2.1 səviyyəsinə yaxındır. İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı (İƏİT) ölkələrinin təcrübəsinə nəzər saldıqda isə, doğum səviyyəsinin son 60 ildə təxminən iki dəfə azaldığını görürük. İƏİT-nin araşdırmaları göstərir ki, bu azalmanın əsas xüsusiyyətlərindən biri ilk övladın daha gec yaşda dünyaya gətirilməsidir. Orta hesabla anaların doğuş yaşı 1980-ci ildəki 27 yaşından 2022-ci ildə 30.9 yaşa qədər yüksəlib ki, bu da evlilik yaşının artması ilə birbaşa əlaqəlidir".

Azərbaycanda doğum sayı azalıb: Demoqrafik dəyişikliklərin səbəbləri nələrdir?

"Müasir ailələr kəmiyyətdən çox keyfiyyətə diqqət yetirir"

Komitə rəsmisi əlavə edir ki, rəqəmlərin arxasında dayanan əsas subyektiv amil müasir gənclərin prioritetlərinin dəyişməsidir: "Onlar ilk növbədə ali təhsil almağa, karyera qurmağa, fərdi inkişafa və həyatlarını maddi baxımdan təmin etməyə üstünlük verirlər. Lakin bu tendensiyanın müsbət tərəfi də var: bu, ailə qurmaq və övlad sahibi olmağın müasir dövrdə daha çox düşünülmüş və planlı qərar kimi qiymətləndirildiyini göstərir. Gənc ailələr bu addımı daha məsuliyyətlə atır, uşağın sağlam inkişaf edə biləcəyi mühit formalaşdırmağa çalışırlar. Müasir ailələr kəmiyyətdən çox keyfiyyətə, uşaqların rifahına və təhsilinə diqqət yetirirlər. Mövcud çağırışlara dövlət səviyyəsində cavab verilməsi məqsədilə hazırda tədqiqatlara istinad edən "Ailə Konsepsiyası" sənədi üzərində iş aparılır ki, bu da doğum səviyyəsinin tənzimlənməsindən iş və ailə həyatının balanslaşdırılmasına qədər bir sıra məsələləri özündə əks etdirəcək".

Azərbaycanda doğum sayı azalıb: Demoqrafik dəyişikliklərin səbəbləri nələrdir?

"Cəmiyyətin reproduktiv davranışında fərqliliklər yaranıb"

"Yeni Həyat" Humanitar və Sosial Dayaq İctimai Birliyinin sədri Nailə İsmayılova isə hesab edir ki, demoqrafik göstəricilərdə müşahidə olunan son dəyişikliklər ölkənin gələcək əmək bazarı, iqtisadi inkişafı və sosial müdafiə sistemi baxımından ciddi nəzərə alınmalı olan məsələdir: "Bir il ərzində 26 faizlik geriləmə cəmiyyətin reproduktiv davranışında fərqliliklərin yarandığını göstərir. Bu rəqəmlər sübut edir ki, vətəndaşlar övlad sahibi olmaq qərarını təkcə təxirə salmır, bəzən də maddi və sosial amillərə görə bu addımdan çəkinirlər. Tendensiyanın bu şəkildə davam etməsi gələcəkdə təhsil sisteminə təsir göstərəcək. Əvvəlcə məktəblərdə şagirdlərin sayı azalacaq, daha sonra ali təhsil müəssisələrində qəbul göstəriciləri enəcək. Bunun məntiqi davamı kimi ölkənin əmək bazarında işçi qüvvəsinin azalması müşahidə ediləcək. Nəticə etibarilə cəmiyyətdə yaşlı əhalinin xüsusi çəkisi artacaq ki, bu da dövlətin sosial təminat və pensiya sisteminə düşən maliyyə yükünü artıracaq".

Azərbaycanda doğum sayı azalıb: Demoqrafik dəyişikliklərin səbəbləri nələrdir?

"Qadınlar karyera və analıq arasında seçim etməli olur"

Ekspertin fikrincə, bu azalmanın yalnız qlobal tendensiya ilə izah etmək kifayət etməz: "Məsələnin kökündə ilk növbədə iqtisadi amillər dayanır. Mənzil problemi, kirayə haqları, eləcə də uşağın ehtiyaclarının qarşılanması və təhsil xərclərinin artması gənc ailələri növbəti övlad haqqında düşünməkdən çəkindirir. Qadınların sosial həyatda və əmək bazarında fəallığının artması cəmiyyət üçün müsbət irəliləyiş olsa da, işləyən analar üçün zəruri infrastrukturun əlçatan məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin, dayə xidmətlərinin və iş yerlərində çevik qrafiklərin məhdudluğu onları karyera və analıq arasında seçim etməyə məcbur edir. Dövlət gənc ailələr üçün maliyyə dəstəyi mexanizmlərini tətbiq etməli, doğuma görə birdəfəlik və aylıq ödənişlər sistemini beynəlxalq təcrübələrə uyğunlaşdırmalı, çoxuşaqlı valideynlərə mənzil və vergi güzəştləri təmin edilməlidir".

Azərbaycanda doğum sayı azalıb: Demoqrafik dəyişikliklərin səbəbləri nələrdir?

"Gənc nəsil hər bir addımını hesablayaraq atır"

Sosioloq Naib Niftəliyev isə qeyd edir ki, mövcud vəziyyət psixoloji və mədəni dəyişikliklərlə iqtisadi reallıqların kəsişməsində yaranıb. Bu gün gənc nəsil hər bir addımını hesablaraq atır: "Ailə qurub uşaqsız həyat tərzi seçənlərin sayı artsa da, Azərbaycan cəmiyyətində bu qrup hələ də azlıq təşkil edir. Əsas məsələ, potensial olaraq ən azı iki övlad istəyən gənclərin artan xərclər qarşısında ehtiyatlı davranmasıdır. Yeni ailə qurmağın tələb etdiyi vəsait gənclər üçün maliyyə yükü yaradır ki, bu da ilk uşağın planlaşdırılmasını gecikdirir. Bioloji yaşın irəliləməsi də ailədəki ümumi uşaq sayının azalmasına birbaşa təsir edən faktordur". Sosioloqun qənaətinə görə, vəziyyətdən çıxış yolu dövlətin ailəyönümlü sosial siyasət konsepsiyasını inkişaf etdirməsidir.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 1243   Tarix: 19 iyul 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Saatlıq əməkhaqqı sistemi tətbiq ediləcək

Azərbaycanda saatlıq əməkhaqqı sistemi tətbiq ediləcək. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu, Milli Məclisin bu gün keçirilən iclasında müzakirə edilən Əmək Məcəlləsinə təklif edilən dəyişiklikdə əksini tapıb. Layihəyə əsasən, aşağıdakı hallardan biri olduqda saatlıq əməkhaqqı müəyyən ediləcək:

17 noyabr
.

Bakıda DƏHŞƏT: Avtobus gənc qızı vuraraq öldürdü

Bakıda səhər saatlarında ölümlə nəticələnən yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib. -in "qaynar xətti"nə daxil olan məlumata görə, hadisə Koroğlu metrostansiyasının çıxışında qeydə alınıb. "Daewoo" markalı sərnişin avtobusu yolu keçən gənc qızı vurub. Zərbənin təsirindən ağır xəsarət ala

16 noyabr
.

Evə buraxılan qadın xəstəxana həyətində öldü

Bakıda 65 yaşlı qadın xəstəxananın həyətində vəfat edib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, hadisə Sabunçu rayonunda baş verib. Noyabrın 15-i saat 16 radələrində Maştağa qəsəbə sakini 1961-ci il təvəllüdlü Mətanət Ağasəlim qızı Məlikova qidadan (turşudan) zəhərlənərək xəstəxanaya yerləşdirilib. On

17 noyabr
.

Milli kimliyin qorunması, Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği və informasiya təhlükəsizliyinin strateji əhəmiyyəti

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin milli radio və televiziya yayımının yubileyi münasibətilə televiziya və radio işçilərinə ünvanladığı müraciət ölkəmizin informasiya siyasətinin prioritetlərini, milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasının əhəmiyyətini və teleradionun dövlətçilik tariximizdək

16 noyabr
.

Güclü küləkdə paytaxtda 32 ağac sınıb - Fotolar

Noyabrın 15-i axşam saatlarından başlayaraq paytaxtda əsən güclü külək nəticəsində ümumilikdə 32 ağac sınıb, 36 ağacın isə budaqları qırılıb. xəbər verir ki, bu barədə Baki Şəhər İcra Hakimiyyətinin (BŞİH) Mətbuat xidməti məlumat yayıb. Bildirilib ki, Bakıda ötən gündən etibarən müşahidə olunan gücl

16 noyabr
.

Sabah hava necə olacaq?

Noyabrın 18-də gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb. Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən -a verilən məlumata görə, Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Lakin gecə bəzi şəhərətrafı ərazilərdə az yağış yağacağ

17 noyabr
.

Bakıda təcili yardım maşınında yük daşınır - Video

Bakıda təcili tibbi yardım avtomobili ilə yük daşınmasına dair görüntülər yayılıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, görüntülər sosial şəbəkələrdə paylaşılıb. Görüntülərdən aydın olur ki, ambulansda tikinti materialları daşınır. Məsələ ilə bağlı Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyindən (TƏBİB

16 noyabr
.

İçərişəhərdə maşın park etməyin saatı 5 manatdır - RƏSMİ

"Qeyri-rezidentlər üçün qüvvədə olan tariflər ilk 15 dəqiqə üçün 3 manat, sonrakı hər saat üçün isə 5 manat təşkil edir. Avtomatlaşdırılmış sistem tərəfindən hesablanan 6 saat 4 dəqiqəlik parklanma müddəti üzrə 33 manatlıq ödəniş də müəyyən edilmiş tariflərə uyğundur. Tariflər və giriş şərtlər

16 noyabr
.

Milli Məclis gələn ilin büdcə zərfini I oxunuşda müzakirə edir

Milli Məclisin bu gün keçirilən plenar iclasında gələn ilin büdcə zərfi, o cümlədən "2027-ci il dövlət büdcəsi haqqında" qanun layihəsi müzakirəyə çıxarılıb. xəbər verir ki, gələn il büdcənin gəlirləri 39 milyard 254 milyon manat (o cümlədən mərkəzləşdirilmiş gəlirləri 38 milyard 518 milyo

16 noyabr