Atakamada 100 ildən çoxdur yağış yağmır: Bəs su haradan gəlir?

Çilidə yerləşən Atakama səhrasında onilliklər ərzində fəaliyyət göstərən bəzi meteoroloji stansiyalar ölçülə bilən bir damcı belə yağış qeydə almayıb. Buna baxmayaraq, səhərlər burada qayaların üzəri yaş olur, demək olar ki, cansız mənzərənin arasında isə mamırlar və kaktuslar bitir.

Qaynarinfo "Space Daily" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, suyun əsas mənbəyi Sakit okeandır. Soyuq Humboldt cərəyanı kamanaqa kimi tanınan sıx dəniz dumanı yaradır. Bu duman sahilə doğru qalxaraq qayaların və bitkilərin üzərində toplanır və adi yağıntıların demək olar ki, olmadığı ərazilərə rütubət gətirir.

Atakama planetin ən quraq yerlərindən biri hesab olunur. Səhranın bəzi ərazilərində illərlə ölçülə bilən yağıntı düşməyə bilər. Şərqdən And dağları səhranı rütubətdən qoruyur, qərbdəki soyuq okean isə yağış buludlarının yaranmasına mane olur.

Duman həyat yaradır

Bununla belə, duman özünəməxsus ekosistem formalaşdırır. Mamırlar havadakı rütubəti birbaşa uda bilir. Duman zamanı onlar sürətlə nəmlənir, qısa müddət ərzində fotosintezi aktivləşdirir, daha sonra isə yenidən quruyurlar. Bəzi növlərə yalnız kamanaqanın müntəzəm çatdığı sahilyanı ərazilərdə rast gəlinir.

İnsanlar da bu təbii su mənbəyindən istifadə etməyi öyrəniblər. Çilidə xüsusi tor konstruksiyalar - duman tutucuları quraşdırılır. Xırda su damcıları torun üzərində toplanır, aşağı axaraq çənlərdə yığılır. Bəzi ərazilərdə bir kvadratmetr tor sahəsindən sutkada bir neçə litr su əldə etmək mümkün olur, böyük sistemlər isə minlərlə litr su toplaya bilir.

Məşhur nümunələrdən biri Çunqunqo balıqçı qəsəbəsidir. XX əsrin sonlarında burada təxminən 100 duman tutucusu quraşdırılıb və onlar yüzlərlə sakini su ilə təmin edib. Toplanan sudan yalnız içmək üçün deyil, kartof, kahı, limon, nar və digər kənd təsərrüfatı məhsullarının yetişdirilməsi üçün də istifadə olunub.

Duman suyunun da təmizlənməsi lazımdır

Bununla belə, dumandan əldə edilən su tamamilə təmiz deyil. Su damcıları ilə birlikdə dəniz duzları, mikroorqanizmlər və digər maddələr də toplana bilər. Buna görə də sudan içmək üçün istifadə etməzdən əvvəl onu lazımi qaydada təmizləmək tələb olunur.

Alimlər kamanaqanı şirin suyun potensial mənbəyi kimi araşdırmağa davam edirlər. Bu, ənənəvi su mənbələrinin tükəndiyi quraq bölgələr üçün xüsusilə əhəmiyyətlidir. Lakin iqlim dəyişikliyi dumanların yaranma tezliyinə və intensivliyinə təsir göstərə bilər ki, bu da Atakamanın unikal ekosistemləri üçün təhlükə yaradır.

Beləliklə, yağış sensorlarının mütləq sıfır göstərə bildiyi səhraya su buludlardan gəlir. Məhz bu duman Atakamada həyatın davam etməsi üçün kifayət qədər rütubət təmin edir.

Telegramda izləyin