"Bişkek diplomatiyası: İlham Əliyevin ŞƏT sammitində iştirakı Azərbaycana hansı imkanları açır?" - DEPUTAT

"Azərbaycanın qlobal və regional diplomatiyada artan çəkisi, yeni nəqliyyat marşrutları, Türk dünyası ilə əməkdaşlıq və Ermənistanla sülh gündəliyi Bişkek görüşlərinin əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirib", - bunu Sonxeber.az -a danışan deputat Vüqar İskəndərov deyib:

"Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Qırğızıstanın paytaxtı Bişkekdə keçirilən Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) sammitində iştirakı ölkəmizin xarici siyasət gündəliyi baxımından mühüm hadisələrdən biri kimi qiymətləndirilə bilər. Avqustun 31-dən sentyabrın 1-dək keçirilən tədbirdə geniş beynəlxalq nümayəndəlik iştirak edib. Sammitin əsas xüsusiyyəti yalnız ŞƏT-in gündəliyi ilə məhdudlaşmaması, eyni zamanda dünyanın müxtəlif siyasi və iqtisadi güc mərkəzlərini bir araya gətirməsi olub.Bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin Bişkek səfərini sadəcə beynəlxalq tədbirdə iştirak kimi deyil, Azərbaycanın çoxşaxəli xarici siyasətinin növbəti diplomatik platforması kimi dəyərləndirmək mümkündür.

ŞƏT platforması və Azərbaycanın iştirakı

Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı geniş coğrafiyanı əhatə edən, təhlükəsizlik, iqtisadiyyat, nəqliyyat, enerji, ticarət və regional əməkdaşlıq məsələlərinin müzakirə edildiyi mühüm çoxtərəfli platformadır. Bişkek sammitinin geniş tərkibi bu formatın beynəlxalq siyasi çəkisini bir daha nümayiş etdirib.

Azərbaycan üçün belə platformalarda iştirakın əsas üstünlüklərindən biri müxtəlif dövlətlərlə birbaşa siyasi dialoq imkanının genişlənməsidir. Prezident İlham Əliyevin xarici siyasət kursunda da məhz müxtəlif güc mərkəzləri ilə qarşılıqlı maraqlara əsaslanan münasibətlərin inkişaf etdirilməsi mühüm yer tutur.Bu mənada Bişkekdə Azərbaycan özünü yalnız Cənubi Qafqaz ölkəsi kimi deyil, Avropa ilə Asiya arasında mühüm nəqliyyat, enerji və logistika bağlantılarına malik dövlət kimi təqdim etmək imkanına malik olub.

Ən mühüm üstünlük - bir sammit çərçivəsində çoxsaylı diplomatik təmaslar

Beynəlxalq sammitlərin əsas üstünlüklərindən biri liderlərin qısa zaman ərzində bir neçə ikitərəfli görüş keçirməsinə imkan yaratmasıdır. Prezident İlham Əliyevin Bişkekdə keçirdiyi görüşlər də bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Səfər çərçivəsində Azərbaycan Prezidenti Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan, Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev, İran Prezidenti Məsud Pezeşkian, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan və Hindistanın Baş naziri Narendra Modi ilə görüşlər keçirib. Bu görüşlərin coğrafiyasına diqqət yetirdikdə Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas istiqamətləri aydın görünür: Türk dünyası, Mərkəzi Asiya, Cənubi Qafqaz, İran, Rusiya və Asiyanın böyük iqtisadi-siyasi mərkəzləri ilə paralel əməkdaşlıq.

Ermənistanla görüş - sülh gündəliyi diqqət mərkəzində

Bişkekdə keçirilən ən çox diqqət çəkən görüşlərdən biri Prezident İlham Əliyev ilə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan arasında olub. Görüşün ŞƏT sammiti çərçivəsində baş tutması da təsadüfi deyil. Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində son dövrdə əldə edilmiş razılaşmaların davam etdirilməsi, sülh prosesinin möhkəmləndirilməsi və regionda yeni əməkdaşlıq imkanlarının formalaşdırılması Cənubi Qafqazın gələcəyi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Prezident Administrasiyasının məlumatında görüşün 31 avqustda Bişkekdə keçirildiyi təsdiqlənib.
Bu görüş Azərbaycan diplomatiyasının mühüm xüsusiyyətlərindən birini də göstərir: Bakı regional məsələlərin həlli ilə bağlı dialoq imkanlarından istifadə etməklə yanaşı, öz milli maraqlarını və dövlət mövqeyini ardıcıl şəkildə müdafiə edir.

Sülhün təmin olunması yalnız iki ölkə arasında münasibətlərin normallaşması demək deyil. Bu proses bütövlükdə Cənubi Qafqazda yeni iqtisadi və nəqliyyat reallıqlarının yaranmasına səbəb ola bilər.

Türkiyə ilə görüş - strateji müttəfiqlik daha da möhkəmlənir

Prezident İlham Əliyevin Bişkekdə Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla görüşü də səfərin mühüm diplomatik məqamlarından biri olub.Azərbaycan və Türkiyə münasibətlərinin qardaşlıq və strateji müttəfiqlik xarakteri daşıdığı görüşdə bir daha vurğulanıb. Tərəflər əlaqələrin bütün istiqamətlər üzrə inkişafından məmnunluq ifadə edib, regional sülh və sabitliyin möhkəmləndirilməsi məsələləri ətrafında fikir mübadiləsi aparıblar.
Bu görüşün əhəmiyyəti yalnız ikitərəfli münasibətlərlə məhdudlaşmır. Azərbaycan-Türkiyə əməkdaşlığı enerji, nəqliyyat, müdafiə, iqtisadiyyat və regional təhlükəsizlik məsələlərində geniş əməkdaşlıq modelinə çevrilib.
Xüsusilə Orta Dəhlizin inkişafı baxımından Bakı-Ankara əməkdaşlığı strateji xarakter daşıyır. Azərbaycan Mərkəzi Asiyanı Qafqaz və Türkiyə üzərindən Avropa bazarları ilə birləşdirən marşrutda mühüm halqadır.

Qazaxıstanla əməkdaşlıq - Orta Dəhlizin əsas tərəfdaşları

Prezident İlham Əliyevin Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayevlə görüşündə Azərbaycan-Qazaxıstan strateji tərəfdaşlığı və müttəfiqlik əlaqələrinin inkişafı, nəqliyyat-logistika məsələləri və Orta Dəhlizin əhəmiyyəti müzakirə olunub.

Bu görüş Azərbaycanın Mərkəzi Asiya siyasəti baxımından xüsusi önəm daşıyır.
Azərbaycan və Qazaxıstan Xəzər üzərindən Şərq-Qərb nəqliyyat xəttinin əsas iştirakçılarıdır. Çin-Mərkəzi Asiya-Xəzər-Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə-Avropa xətti üzrə yükdaşımaların artması hər iki ölkənin iqtisadi və geostrateji əhəmiyyətini yüksəldir.
Bakı ilə Astana arasında nəqliyyat-logistika əməkdaşlığının genişlənməsi Azərbaycanı təkcə regional tranzit ölkə deyil, Avrasiya nəqliyyat sisteminin mühüm mərkəzlərindən biri kimi mövqeləndirə bilər.
Görüşdə Bakıda keçiriləcək Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin sammitinə də toxunulması isə Azərbaycanın çoxtərəfli diplomatik təşəbbüslərdə rolunun artdığını göstərən mühüm məqamdır.

İranla dialoq - regional sabitlik və iqtisadi əməkdaşlıq

Bişkekdə Prezident İlham Əliyevin İran Prezidenti Məsud Pezeşkianla görüşü də mühüm regional əhəmiyyət daşıyır.
İran Prezidenti Azərbaycanla əlaqələrin inkişaf etdirilməsi üçün yaxşı imkanların olduğunu və bütün sahələrdə münasibətlərin genişləndirilməsində maraqlı olduqlarını bildirib. Görüş zamanı Azərbaycanın İran xalqına göstərdiyi humanitar dəstək də yüksək qiymətləndirilib.

Azərbaycan-İran münasibətlərinin inkişafı xüsusilə nəqliyyat və tranzit baxımından mühüm əhəmiyyətə malikdir. Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizinin inkişafı, sərhəd bölgələrində iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi və regional kommunikasiyaların bərpası hər iki ölkənin maraqlarına cavab verir.
Bakı üçün əsas məqsədlərdən biri regionda qarşılıqlı faydaya əsaslanan iqtisadi əlaqələrin inkişaf etdirilməsi və Azərbaycanın tranzit potensialından maksimum istifadə olunmasıdır.

Hindistan istiqaməti - yeni iqtisadi və siyasi imkanlar

Prezident İlham Əliyevin Bişkekdə Hindistanın Baş naziri Narendra Modi ilə görüşü də xüsusi diqqət çəkib.
Azərbaycan Prezidentinin rəsmi məlumatına görə, tərəflər ikitərəfli gündəliyə dair fikir mübadiləsi aparıblar.
Hindistan dünyanın ən böyük iqtisadiyyatlarından biri olmaqla yanaşı, Cənubi və Mərkəzi Asiyada mühüm siyasi və iqtisadi aktordur. Azərbaycan üçün Hindistanla əlaqələrin inkişafı ticarət, nəqliyyat, logistika və investisiya istiqamətlərində əlavə imkanlar yarada bilər.

Burada Orta Dəhliz və Şimal-Cənub marşrutlarının qarşılıqlı əlaqələndirilməsi də perspektiv istiqamətlərdən biri kimi nəzərdən keçirilə bilər. Bişkek sammitinin Azərbaycanın iqtisadi maraqları baxımından üstünlükləri
Prezident İlham Əliyevin ŞƏT sammitində iştirakının mühüm nəticələrindən biri də Azərbaycanın iqtisadi diplomatiyasının genişlənməsidir.

Azərbaycan son illərdə xarici siyasətini yalnız siyasi və təhlükəsizlik məsələləri ilə məhdudlaşdırmır. Nəqliyyat dəhlizləri, enerji layihələri, rəqəmsal bağlantılar, investisiya və ticarət əlaqələri ölkənin beynəlxalq diplomatiyasının əsas istiqamətlərinə çevrilib.

Bu baxımdan Bişkek platformasında Azərbaycan üçün bir neçə mühüm imkan mövcuddur:
Birincisi, Orta Dəhlizin beynəlxalq əhəmiyyətinin daha da artırılması.
İkincisi, Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə iqtisadi əlaqələrin dərinləşdirilməsi.
Üçüncüsü, Çin və digər Asiya bazarları ilə əlaqələrin genişləndirilməsi.
Dördüncüsü, Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizi üzrə imkanların artırılması.
Beşincisi, Azərbaycan ərazisindən keçən tranzit marşrutların rəqabət qabiliyyətinin yüksəldilməsi.
Beləliklə, Bişkekdə aparılan diplomatik təmaslar gələcəkdə konkret iqtisadi layihələrə çevrilə biləcək siyasi dialoq üçün zəmin yaradır.

Azərbaycan üçün daha bir üstünlük - çoxtərəfli diplomatiyanın gücləndirilməsi
Bişkek sammiti Azərbaycanın balanslaşdırılmış xarici siyasət kursunun praktiki nümunələrindən biri oldu.
Eyni platformada Türkiyə, İran, Qazaxıstan, Hindistan, Rusiya, Çin və digər dövlətlərin liderləri ilə təmas imkanlarının yaranması Azərbaycanın müxtəlif siyasi və iqtisadi mərkəzlərlə dialoq qurmaq qabiliyyətini nümayiş etdirir.
Azərbaycanın xarici siyasətində əsas xətt qarşıdurma deyil, milli maraqlara əsaslanan əməkdaşlıq və qarşılıqlı faydalı münasibətlər qurmaqdır. Bu yanaşma Azərbaycanın geosiyasi mövqeyinə də uyğundur. Ölkəmiz həm Xəzər regionunun, həm Cənubi Qafqazın, həm də Avropa ilə Asiya arasındakı nəqliyyat-kommunikasiya sisteminin mühüm hissəsidir.

ŞƏT "plyus" formatı - daha geniş əməkdaşlıq platforması

Sammit çərçivəsində "ŞƏT plyus" formatında görüşdə də iştirak edən Prezident İlham Əliyev bu platformada Azərbaycanın mövqeyini təqdim edib. Rəsmi məlumatlara görə, geniş formatda beynəlxalq hüququn, BMT-nin mərkəzi əlaqələndirici rolunun, davamlı inkişafın və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın gücləndirilməsi kimi məsələlər gündəmdə olub.

Bu format Azərbaycan üçün xüsusilə əhəmiyyətlidir. Çünki Bakı müxtəlif çoxtərəfli platformalarda öz xarici siyasət prioritetlərini birbaşa dünya ictimaiyyətinə çatdırmaq imkanına malik olur.

Dünya Köçəri Oyunları da diplomatik imkanlara çevrildi

Prezident İlham Əliyevin Bişkek səfəri yalnız ŞƏT sammiti ilə məhdudlaşmayıb. Dövlət başçısı və birinci xanım Mehriban Əliyeva Qırğızıstanın paytaxtında keçirilən 6-cı Dünya Köçəri Oyunlarının açılış mərasimində də iştirak ediblər.Bu tədbir də Azərbaycanın Türk dünyası ilə əlaqələri baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycanın Türk Dövlətləri Təşkilatının fəal üzvlərindən biri kimi Qırğızıstan, Qazaxıstan, Özbəkistan və digər türk dövlətləri ilə əlaqələri son illərdə əhəmiyyətli dərəcədə genişlənib.
Mədəniyyət və humanitar əlaqələr siyasi və iqtisadi əməkdaşlığın möhkəmlənməsi üçün mühüm baza rolunu oynayır.

Bişkekdən Bakıya uzanan diplomatik xətt

Prezident İlham Əliyevin Bişkek görüşlərinin ümumi mənzərəsi göstərir ki, Azərbaycan diplomatiyası bir neçə paralel istiqamətdə hərəkət edir. Bir tərəfdən Azərbaycan Ermənistanla sülh gündəliyini davam etdirir. Digər tərəfdən Türkiyə ilə strateji müttəfiqliyi daha da möhkəmləndirir. Qazaxıstan və digər Mərkəzi Asiya ölkələri ilə Orta Dəhliz və iqtisadi əməkdaşlıq inkişaf etdirilir. İranla regional və iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi müzakirə olunur. Hindistan kimi böyük Asiya dövlətləri ilə dialoq yeni imkanlar yaradır. Bu mənzərə Azərbaycanın xarici siyasətində çevik və çoxvektorlu diplomatik yanaşmanın davam etdiyini göstərir.

Bişkek səfəri Azərbaycanın yeni geosiyasi reallıqlardakı mövqeyini möhkəmləndirir

Prezident İlham Əliyevin Bişkekdə ŞƏT sammitində iştirakı Azərbaycan üçün bir neçə baxımdan əhəmiyyətlidir.
Əvvəla, Azərbaycan dünyanın müxtəlif güc mərkəzlərinin təmsil olunduğu mötəbər beynəlxalq platformada öz mövqeyini nümayiş etdirib.
İkincisi, sammit çərçivəsində keçirilən ikitərəfli görüşlər ölkənin regional və qlobal diplomatik gündəliyinin genişliyini göstərib.

Üçüncüsü, Orta Dəhliz, Şimal-Cənub marşrutu, enerji və ticarət imkanları Azərbaycanın iqtisadi diplomatiyasının mühüm istiqamətləri kimi ön plana çıxıb.

Dördüncüsü, Ermənistanla görüş sülh və regional sabitlik gündəliyinin davam etdiyini göstərib.

Beşincisi, Türkiyə, Qazaxıstan, İran və Hindistan kimi mühüm tərəfdaşlarla aparılan danışıqlar Azərbaycanın müxtəlif istiqamətlərdə əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirir.Ən başlıcası isə Bişkek sammiti bir daha göstərdi ki, Azərbaycan artıq yalnız regional proseslərin iştirakçısı deyil, Avrasiya məkanında formalaşan yeni siyasi, iqtisadi və nəqliyyat reallıqlarının mühüm aktorlarından biridir.

Prezident İlham Əliyevin ardıcıl diplomatik fəaliyyəti nəticəsində Azərbaycan özünün geostrateji mövqeyini siyasi dividendlərlə yanaşı, iqtisadi və nəqliyyat üstünlüklərinə çevirmək üçün geniş imkanlar əldə edir. Bişkek görüşləri də bu siyasətin növbəti mühüm mərhələlərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər".

Telegramda izləyin