Həddindən artıq telefon asılılığı hansı psixoloji fəsadlara səbəb olur? - AÇIQLAMA

Müasir dövrdə smartfonlar gündəlik həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib.

Ünsiyyət, məlumat əldə etmək, əyləncə və iş məqsədilə istifadə olunan telefonlar düzgün və ölçülü şəkildə faydalı olsa da, həddindən artıq istifadə psixoloji sağlamlıq üçün ciddi risklər yarada bilər.

Bəs görəsən şiddətli telefon asılılığı hansı psixoloji fəsadlara səbəb olur?

Psixoloq G.Qədirli bu barədə Sonxeber.az -a açıqlama verib:

"Uzun müddət və nəzarətsiz telefonla məşğul olmaq bir sıra psixoloji fəsadlara yol aça bilər. Telefonla çox vaxt keçirən insanlarda diqqət dağınıqlığı və konsentrasiyanın zəifləməsi müşahidə olunur. Davamlı bildirişlər, qısa videolar və sürətli məlumat axını beynin dərin fokuslanma qabiliyyətini azaldır. Bu vəziyyət xüsusilə uşaqlar və yeniyetmələrdə dərsə və öyrənməyə marağın azalmasına səbəb ola bilər.

Araşdırmalar göstərir ki, telefonla həddindən artıq məşğul olan şəxslərdə anksiyete (narahatlıq pozuntusu) riski artır. Sosial mediada daim başqaları ilə müqayisə olunmaq, bəyənmə və təsdiq gözləntisi insanın özünə inamını zəiflədir. Telefon əlçatan olmadıqda isə gərginlik, əsəbilik və təşviş hissi yarana bilər.

Uzunmüddətli və nəzarətsiz telefon istifadəsi depressiv əlamətlərin ortaya çıxmasına zəmin yarada bilər. Real sosial münasibətlərin azalması, tək qalma və emosional boşluq hissi insanın psixoloji durumuna mənfi təsir göstərir. Xüsusilə sosial mediada ideal həyat görüntüləri ilə üz-üzə qalmaq özünü dəyərsiz hiss etməyə səbəb ola bilər.

Telefonla gec saatlara qədər məşğul olmaq yuxu rejimini pozur. Ekrandan yayılan mavi işıq melatonin hormonunun ifrazını azaldaraq yuxuya getməyi çətinləşdirir. Yuxusuzluq isə zamanla əsəbilik, halsızlıq, stressə davamlılığın azalması və emosional tarazlığın pozulmasına gətirib çıxarır.

Telefon asılılığı üzbəüz ünsiyyəti azaldır. İnsanlar real münasibətlər əvəzinə virtual əlaqələrə üstünlük verdikdə empati qurmaq, duyğuları paylaşmaq və sağlam münasibətlər formalaşdırmaq çətinləşir. Bu isə tədricən sosial təcrid və yalnızlıq hissini gücləndirir.

Psixoloji baxımdan telefonla həddindən artıq məşğul olmaq asılılıq mexanizmi yaradır. Beyin hər yeni bildirişdə və ya məzmunda dopamin ifraz edir və bu, insanı telefonu daha tez-tez yoxlamağa sövq edir. Nəticədə özünü idarə etmə zəifləyir və gündəlik həyat fəaliyyətləri arxa plana keçir.

Uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə telefonla çox vaxt keçirmək emosional inkişafın ləngiməsinə, davranış problemlərinə və aqressivliyə səbəb ola bilər. Həmçinin, bu yaş qrupunda özünəqapanma, sosial bacarıqların zəifləməsi və özünüifadə çətinlikləri daha çox müşahidə edilir.

Bir psixoloq olaraq telefonun tamamilə qadağan edilməsini deyil, şüurlu və balanslı istifadəni tövsiyə edirəm. Gündəlik telefon istifadəsi üçün vaxt limiti qoymaq, yatmazdan əvvəl ekrandan uzaq durmaq, real sosial əlaqələrə üstünlük vermək və ailədaxili ünsiyyəti gücləndirmək psixoloji sağlamlığın qorunmasına kömək edir.

Unutmaq olmaz ki, telefon vasitədir, həyatın özü deyil. Psixoloji sağlamlığımızı qorumaq üçün texnologiyanı öz nəzarətimiz altında saxlamaq vacibdir".

Telegramda izləyin