Zəlzələ, sel, daşqın... İnsanlar niyə mənzillərini sığortalamaq istəmir? - ƏMLAK EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Zəlzələ, sel, daşqın və digər təbii fəlakətlər nəticəsində mənzillərə ciddi ziyan dəyməsi insanlara əmlak sığortasının əhəmiyyətini bir daha xatırladır. Buna baxmayaraq, bir çox vətəndaş hələ də öz mənzilini sığortalamağa maraq göstərmir.

Sığorta ödənişlərinə inamsızlıq, sığortanın mahiyyəti barədə kifayət qədər məlumatın olmaması və əlavə xərc kimi qəbul edilməsi bu yanaşmanın əsas səbəbləri sırasında göstərilir. Bəs təbii fəlakət risklərinin artdığı bir dövrdə insanlar niyə mənzillərini sığortalamaqdan çəkinirlər?
Mövzu ilə bağlı əmlak eksperti Fərid Cəfərli Sonxeber.az-a açıqlamasında bildirdi ki, təbii fəlakətlərin - zəlzələ, sel, daşqın, güclü külək və digər hadisələrin - yaratdığı risklər kifayət qədər realdır. Buna baxmayaraq, insanların əhəmiyyətli hissəsinin öz mənzilini sığorta etdirməyə maraq göstərməməsi bir qədər paradoksal görünür. Əslində isə bunun arxasında həm iqtisadi, həm psixoloji, həm də maarifləndirmə ilə bağlı bir sıra səbəblər dayanır.

Əsas problemlərdən biri cəmiyyətimizdə sığorta mədəniyyətinin hələ tam formalaşmamasıdır. İnsanların bir qismi sığortaya uzunmüddətli maliyyə təminatı kimi deyil, yalnız hadisə baş verdikdən sonra yada düşən bir xidmət kimi yanaşır. Halbuki sığortanın mahiyyəti məhz risk baş verməzdən əvvəl maliyyə müdafiəsinin təmin edilməsidir. Digər mühüm səbəb əhalinin gəlir səviyyəsi və gündəlik xərclərin strukturudur. İnsan ailə büdcəsini formalaşdırarkən ilk növbədə ərzaq, kommunal xidmətlər, kredit ödənişləri, təhsil və digər cari xərcləri nəzərə alır. Sığorta haqqı isə həmin şəxsin gözündə təxirəsalınmaz xərc kimi görünməyə bilər.

Xüsusilə mənzil sahibi olan, lakin gəliri məhdud olan ailələr üçün "bu gün ödədiyim pulun qarşılığını nə vaxt alacağam?" sualı ön plana çıxır. Bu isə sığortanın iqtisadi mahiyyətinin düzgün anlaşılmadığını göstərir. Sığortanın məqsədi ödənilən məbləği geri qaytarmaq deyil; böyük və gözlənilməz maliyyə itkisi ilə üzləşdikdə həmin zərərin ailə büdcəsinə təsirini azaltmaqdır. Burada mühüm bir məqamı da vurğulamaq lazımdır: sığorta hadisə baş verdikdən sonra alınan xidmət deyil. Risk reallaşmazdan əvvəl sığorta təminatı əldə edilməlidir.

İnsanların bir qismi yalnız qonşu binada, öz şəhərində və ya ölkədə ciddi hadisə baş verdikdən sonra risk barədə düşünməyə başlayır. Halbuki sığortanın əsas fəlsəfəsi məhz qabaqlayıcı maliyyə müdafiəsidir.

Məsələn, mənzil sahibinin illərlə ödədiyi sığorta haqqı ona "heç nə baş vermədi" kimi görünə bilər. Əslində isə həmin müddət ərzində o, öz əmlakını müəyyən risklərdən maliyyə baxımından qorumuş olur. Bu, avtomobil sığortasında da eyni məntiqdir: qəza baş vermədiyi üçün sığortanın faydasız olduğunu söyləmək düzgün deyil. Ümumilikdə, insanların mənzil sığortasına marağının aşağı olmasını yalnız "insanlar sığorta etdirmək istəmir" kimi izah etmək doğru deyil. Burada maliyyə imkanları, risklərin düzgün qiymətləndirilməməsi, sığorta məhsullarının mürəkkəb qavranılması, məlumat çatışmazlığı və etimad məsələsi bir-biri ilə əlaqəlidir.

Əsas məqsəd insanı məcbur etməkdən daha çox, sığortanın mahiyyətini düzgün izah etmək olmalıdır. İnsan sığortanı əlavə xərc deyil, əmlakını və ailəsinin maliyyə sabitliyini gözlənilməz risklərdən qoruyan mexanizm kimi qəbul etdiyi zaman bu sahəyə münasibət də dəyişəcək.

Çünki təbii fəlakətin nə vaxt və harada baş verəcəyini proqnozlaşdırmaq mümkün olmaya bilər. Amma onun yarada biləcəyi maliyyə riskinə əvvəlcədən hazır olmaq mümkündür.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin