Telefona yüklədiyimiz tətbiqlər şəxsi məlumatlarımızı oğurlaya bilər - Təhlükə nədədir?

Smartfon istifadəçiləri gündəlik ehtiyaclarını qarşılamaq üçün Play Market vasitəsilə müxtəlif proqramlar yükləyirlər. Lakin tətbiqin rəsmi platformada yerləşdirilməsi onun tam təhlükəsiz olduğuna zəmanət vermir. Bəzi proqramlar istifadəçilərin şəxsi məlumatlarına, kontaktlarına, fotoşəkillərinə, məkan məlumatlarına və digər məxfi informasiyalara icazəsiz çıxış əldə edə bilər. Hətta zahirən adi və faydalı görünən tətbiqlər belə məlumatların toplanması və üçüncü tərəflərlə paylaşılması baxımından risk yarada bilər.

Bəs Play Market-də yerləşdirilən proqramlar hansı üsullarla şəxsi məlumatları ələ keçirə bilər? İstifadəçilər tətbiq yükləyərkən hansı icazələrə diqqət etməli, telefonlarında məlumat təhlükəsizliyini qorumaq üçün hansı addımları atmalıdırlar?
Mövzu ilə bağlı İnformasiya Texnologiyaları üzrə mühəndis-tədqiqatçı, Azərbaycan Kibertəhlükəsizlik Təşkilatları Assosiasiyasının (AKTA) eksperti Bəhruz Əliyev Sonxeber.az-a açıqlamasında bildirdi ki, Google tərəfindən müəyyən təhlükəsizlik yoxlamaları aparılsa da, bəzən zərərli proqramların bu yoxlamalardan keçmə potensialını istisna edə bilmərik. Buna görə də tətbiqin Play Market-də olması onun tam təhlükəsiz olduğu anlamına gəlmir. Bəzi tətbiqlər istifadəçilərin telefon nömrələrinə, kontaktlarına, foto və videolarına, məkan məlumatlarına, mikrofon və kameralarına giriş tələb edir. Bu icazələrin bir qismi tətbiqin normal işləməsi üçün lazım olsa da, bəziləri şəxsi məlumatların toplanması və üçüncü şəxslərə ötürülməsi məqsədilə istifadə oluna bilər. Xüsusilə zərərli tətbiqlər müxtəlif üsullarla bank hesablarına, şifrələrə və SMS vasitəsilə göndərilən təsdiqləmə kodlarına çıxış əldə etməyə çalışa bilər.

İstifadəçilər ilk növbədə yüklədikləri tətbiqin hansı icazələri tələb etdiyinə diqqət yetirməlidirlər. Məsələn, sadə kalkulyator və ya fənər proqramının kontaktlara, mikrofona və SMS-lərə giriş istəməsi şübhəli hal hesab oluna bilər. Bundan başqa, proqramı hazırlayan şirkət, tətbiqin istifadəçi rəyləri, yüklənmə sayı və məxfilik siyasəti də nəzərdən keçirilməlidir. Bununla belə, yüksək reytinq və çoxsaylı yüklənmə tətbiqin təhlükəsizliyinə tam zəmanət vermir. İstifadəçilərin Google Play Protect təhlükəsizlik funksiyasını aktiv saxlaması, telefonun əməliyyat sistemini və tətbiqləri mütəmadi yeniləməsi də vacibdir. Eyni zamanda, istifadə edilməyən proqramların silinməsi və tətbiqlərə verilmiş icazələrin vaxtaşırı yoxlanılması tövsiyə olunur.

Xüsusilə bank məlumatları, şəxsi şifrələr və birdəfəlik təsdiqləmə kodları heç bir şübhəli tətbiqə təqdim edilməməlidir. İstifadəçilər bilməlidirlər ki, kibercinayətkarlar bəzən adi və faydalı proqram görüntüsü altında zərərli tətbiqlər yayırlar. Şəxsi məlumatların qorunması üçün yalnız rəsmi mağazalardan proqram yükləmək kifayət deyil. Əsas məsələ tətbiqin etibarlılığını yoxlamaq, lazımsız icazələri məhdudlaşdırmaq və rəqəmsal təhlükəsizlik qaydalarına riayət etməkdir.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin