Azərbaycanda boşanmalar niyə artır? - ARAŞDIRMA

Ədliyyə Nazirliyinin rayon (şəhər) qeydiyyat şöbələri tərəfindən cari ilin yanvar-oktyabr ayları ərzində 44643 nikah və 17988 boşanma halları qeydə alınıb. Dövlət Statistika Komitəsindən bildirilib ki, ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə əhalinin hər 1000 nəfərinə nikahların sayı azalaraq 6,2-dən 5,3-ə düşüb, boşanmaların sayı isə 1,6-dan 2,1-ə qədər artıb. Statistikalardan məlumdur ki, boşanmaların artdığı ölkəmizdə ailə anlayışı, dəyərləri mənasını itirir. Bəs boşanmaların artmasının səbəbi nə ilə bağlıdır?

EDA Terapiya Psixologiya Mərkəzinin Psixoloqu Ayşən Bayramova Sonxeber.az-a bildriib ki, evliliyin hüququ cəhətdən son verilməsi olan boşanma, bir çox səbəbdən həyata keçməkdədir:

Əvvəllər qəbul edilməz hal sayılan boşanma, günümüzdə evlilik qədər normal hal almağa başlamışdır. Belə ki, əvvəllər tərəflərin xoşbəxt olmadığı halda, sırf başladığı üçün münasibətlərini davam etdirdiyi vəziyyət, "bu gün münasibətə başlamış olmaq davam etmə məcburiyyəti vermir" yanaşmasıyla əvəz olunur. Bundan başqa hazırda sıxıntılara olan dözümlülük azalmaqda, şəxslərin həyatdan və evlilikdən gözləntiləri artmaqdadır. Qadının ekonomik cəhətdən müstəqil olması, onu xoşbəxt olmadığı evliliyi məcburi şəkildə davam etdirməkdən də, xilas etmişdir".

Psixoloqun sözlərinə görə, tədqiqatlar partnyorların yaşadığı ünsiyyət problemlərini, zəif problem həll etmə bacarığını, cinsi və emosional təlabatların ödənməməsini boşanma səbəbləri kimi göstərib:

" Eyni zamanda təməl məsuliyyətlərin yerinə yetirilməməsi, fiziki, psixoloji və ekonomik şiddət, uşaq sahibi ola bilməmə, ailələrin evliliyə müdaxilə etməsi də, səbəblər arasında yer almaqdadır. Alkoqol, maddə və qumar kimi asılılıqlar da, ailənin rifahını pozaraq, ayrılığın yaranmasına gətirib çıxarmaqdadır. Boşanmanın görünən səbəbləriylə yanaşı çox vaxt çevrədəkilər tərəfindən görülməyən səbəbləri də vardır ki, bura psixoloji şiddəti, emosional ehtiyacların ödənməməsini nümunə göstərə bilərik.Ümumiyyətlə, sağlam münasibətdə partnyorların duyğu və düşüncələrini bir-birinə hörmət çərçivəsində açıq şəkildə ifadə etməsi gərəkməkdədir. Çox zaman "mən demədən o başa düşsün" düşüncəsi real olmayan gözlənti yaratdığı üçün incikliklərə səbəb ola bilir".

Ayşən Bayramova qeyd edib ki, zamanla isə tərəflər bir-birindən qopa bilirlər. Münasibətdə sağlam ünsiyyətin əksikliyi, boşanma üçün tətikləyici rol oynaya bilir:

"Gündəlik həyatın verdiyi yorğunluq səbəbiylə partnyorlar bir-birinə vaxt ayıra bilməyə bilirlər. Bu cür halda keçici uzaqlıq normal sayılsa da, uzunmüddətli fiziki və emosional uzaqlıq, cütlüklərə boşanma qərarını verdirə bilir. Evlilik qədər boşanmaq da təbii hal olsa da, şəxslərə zərər verən və sarsıdıcı bir müddət sayılır. Bu səbəblə, həm boşanma səbəbləri həm də evlilik müddətində yaşanan neqativ yaşantıların verdiyi çətinliyin öhtəsindən sağlam şəkildə gəlmək üçün psixoloji dəstəyə ehtiyac duyula bilir".

Sosial işçi Sənubər Osmanova hesab edir ki, Evlənən cütlüklərin heç biri boşanmaq düşüncəsi ilə ailə həyatı qurmurlar. Boşanmada evlilik kimi təbii bir prosesdir və qaçılmaz haldır:

"Bəzən evlilikdən qısa müddət sonra boşanma hallarını müşahidə edirik. Bu hal biz sosial işçiləri düşündürür və məyus edir. Günü-gündən artan, ailənin dağılmasına şərait yaradan boşanmaların sayı bizi düşündürür. Ölkəmizdə boşanmaların sayının artması, buna səbəb olan hallar müxtəlif aspektlidir. Bu hallar arasında mən deyərdim ki, məişət zəminində zorakılıq faktı dayanır. Bu təbii ki, qadına şiddət, zorakılığın müxtəlif növləri ola bilər. Daha sonra boşanmaya səbəb olan digər amil reproduktiv sağlamlıq problemidir. Digər adı ilə desək "sonsuzluq" məsələsidir. Bu gün bilirik ki, ailələrimizi ayaqda saxlayan uşağın olmasıdır. Azərbaycan ailələri ənənəvi ailələrdir. Burada ailənin tamlığını uşaqdan asılı olduğunu düşünürük. Ona görə də uşağın olmaması ailənin dağılması ilə birbaşa əlaqələndirilə bilər. Digər bir hal kimi zərərli maddə aludəçiliyidir. Dövrün əsas və ailənin dağılmasında problemlərindən biri olaraq götürülə bilər. Gənclərimizin narkotikə aludəçiliyi, narkotik istifadəsi təbii olaraq ailənin dağılması ilə nəticələnir. Bundan başqa, ailənin dağılmasında daha çox eşitdiyimiz biri də qısqanclıq və xəyanət məsələsidir. Bu sadaladıqlarımın əksəriyyəti statistik faktlardır".

Sənubər Osmanova məsələyə fərqli bir askpektdən yanaşaraq maraqlı məqamlara toxunub. Onun sözlərinə görə, bu gün başqa prizmadan baxsaq müşahidə edirik ki, ailə dəyərlərimiz öz hökmünü itirməyə başlayır. İnsanlar ailə həyatı qurmağı çox sadələşdirirlər. Ailənin məsuliyyətini dərk etməməyə başlayırlar:

"Xüsusən də gənclərin erkən nikaha meyilliliyi, ailə məsuliyyətini anlamaması ailə institutunun dağılmasına səbəb olur. Onlar valideynlərin məcburiyyətindən yaxud öz həvəsləri naminə erkən nikaha daxil olurlar. Erkən nikahda ailələrin dağılması ilə nəticələnən faktlara daxildir. Bundan başqa ailədə maddiyyat problemi ailənin dağılmasını sürətləndirir. Bilirik ki, müasir dövrdür. Qadınların, uşaqların tələbatı getdikcə artmağa başlayır. Ödənilməyən tələbatlar isə qadın və kişi münasibətinin pozulmasına səbəb olur, ailənin dağılması ilə nəticələnir. Onuda qeyd etmək istəyirəm ki, maddi sıxıntı ailədə hörmətsizliyi və əksər hallarda anlaşılmazlığı yaradır. Bu zaman artıq maraqlar toqquşur. Bu amillərin hamısı birləşərək ailənin dağılmasını sürətləndirir. Düşünürəm ki, insanlar ailə qurmazdan öncə ailə dəyərlərini üstün tutmalı və məsuliyyəti dərk etməlidirlər. Bunu dərk etdikdən sonra ailə həyatı qurmalıdırlar. Buna həm psixoloji, həm də maddi cəhətdən hazır olmalıdırlar. Yəni bu iki amil biri-birini tamamlamalıdır. Bunlar olduğu təqdirdə, gənclər öz partnyorlarını seçdikdə hörmət və anlayış balansı qorunub saxlanır və ailə məsuliyyəti dərk olunursa o zaman ailələrdə boşanmaların sayı da azala bilər".

Sevda Səfərova

Telegramda izləyin