"Əgər tərəflər kompromis əldə edə bilməsələr, Avropanın ABŞ-dan iqtisadi və strateji asılılığını azaltmaq cəhdləri sürətlənəcək" - ŞƏRH

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Almaniya da daxil olmaqla, bir neçə ölkəyə yeni tariflər tətbiq etməklə bağlı təhdidləri vəziyyətin gərginləşməsi və transatlantik münasibətlərə xələl gətirmə riskini daşıyır.

Bu barədə Almaniya kansleri Fridrix Merz X səhifəsində yazıb.

"ABŞ Prezidenti Donald Trampın Qrenlandiyanın satın alınması məsələsini ticarət tarifləri ilə şərtləndirməsi transatlantik münasibətlərin ənənəvi diplomatik çərçivədən çıxaraq "tranzaksiya siyasəti" (alver əsaslı siyasət) müstəvisinə keçdiyini göstərir", - bunu Sonxeber.az -a açıqlama verən politoloq Tural İsmayılov deyib:

"Fevralın 1-dən tətbiq ediləcək 10 faizlik rüsumların iyun ayında 25 faizə qədər artırılacağı ilə bağlı xəbərdarlıq Vaşinqtonun iqtisadi gücü birbaşa geosiyasi tələblər üçün alətə çevirdiyinin bariz nümunəsidir. Politoloji baxımdan bu, müttəfiqlik münasibətlərində "təhlükəsizlik müqabilində iqtisadi güzəşt" formulunun yeni və daha sərt bir təzahürüdür.
​Bu tarif münaqişəsi sadəcə bir ticarət müharibəsi deyil, Qərbin təhlükəsizlik memarlığının (NATO) təməl prinsiplərinin sınağa çəkilməsidir. Avropa İttifaqının və Böyük Britaniyanın bu addımı "iqtisadi şantaj" kimi xarakterizə etməsi tərəflər arasında etimad böhranının nə qədər dərin olduğunu nümayiş etdirir. Avropa ölkələri üçün Qrenlandiya məsələsi suverenlik və beynəlxalq hüquq məsələsidirsə, Tramp administrasiyası üçün bu, Arktika regionunda Rusiya və Çinə qarşı strateji üstünlük qazanmaq üçün "milli təhlükəsizlik zərurəti"dir. Bu baxış bucaqlarının kəsişməməsi uzunmüddətli strateji toqquşma riskini artırır.
​Bununla belə, bu gərginlik hər iki tərəfi yeni bir "böyük saziş" (grand bargain) axtarışına sövq edə bilər. ABŞ-ın bu kəskin addımı Avropanı Arktika təhlükəsizliyində və müdafiə xərclərində daha aktiv rol almağa məcbur etmək məqsədi daşıyır. Əgər tərəflər kompromis əldə edə bilməsələr, Avropanın ABŞ-dan iqtisadi və strateji asılılığını azaltmaq cəhdləri (strateji muxtariyyət) sürətlənəcək. Bu isə onilliklər boyu davam edən transatlantik birliyin strukturca dəyişməsi və Qərb daxilində daha müstəqil güc mərkəzlərinin yaranması ilə nəticələnə bilər.
​Nəticə etibarilə, fevralın 1-i sadəcə rüsumların başlanğıcı deyil, həm də beynəlxalq nizamda "iqtisadi realizm" dövrünün rəsmiləşməsidir. Bu gərginlik tərəfləri ya daha möhkəm və praqmatik bir ortaqlığa, ya da qlobal ticarət sistemini sarsıdan dərin bir qütbləşməyə aparacaq".

Telegramda izləyin