Kredit götürmək istəyənlərin NƏZƏRİNƏ: Yeni məhdudiyyətlər gəlir

Bankların kreditvermə qaydalarında nəzərdə tutulan dəyişikliklər vətəndaşların borclanma imkanlarına, kredit müraciətlərinin qiymətləndirilməsinə və maliyyə bazarındakı münasibətlərə təsir göstərə bilər. Xüsusilə, borcalanların gəlirlərinin, mövcud öhdəliklərinin və ödəmə qabiliyyətinin daha ətraflı yoxlanılması kredit əldə etmək şərtlərini dəyişə bilər. Bu prosesin kredit faizlərinə, müraciətlərin təsdiqlənmə səviyyəsinə və banklardan kredit ala bilməyən şəxslərin bank olmayan kredit təşkilatlarına üz tutmasına necə təsir edəcəyi də maraq doğurur.

Bəs, kreditvermə qaydalarındakı dəyişikliklər vətəndaşların kredit əldə etmək imkanlarına necə təsir edəcək? Yeni tələblər kredit müraciətlərinin təsdiqinə, faiz dərəcələrinə və bank olmayan kredit təşkilatlarına tələbin artmasına səbəb ola bilərmi?
Mövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən bank eksperti Əkrəm Həsənov bildirib ki, Mərkəzi Bankın kreditləşmə qaydalarında nəzərdə tutulan dəyişikliklərdən biri zaminlərlə bağlıdır.

"Yeni yanaşmaya əsasən, zaminin mövcud borc öhdəlikləri onun gəlirinin 70 faizinə çatırsa, həmin şəxs zamin kimi qəbul edilməyə bilər. Məsələn, aylıq gəliri 1000 manat olan şəxsin 700 manat borc ödənişi varsa, onun zamin olması məhdudlaşdırıla bilər. Bu yanaşmanın məqsədi şəxslərin həddindən artıq borclanmasının qarşısını almaqdır. Çünki zamin olduğu şəxsin krediti ödəyə bilmədiyi halda, öhdəlik zaminin üzərinə düşür. Bu dəyişiklik zamin ola biləcək şəxslərin dairəsini müəyyən qədər daralda bilər. Bununla belə, banklar indiyədək də zaminlərin gəlirlərini və mövcud borc öhdəliklərini nəzərə alırdılar. Bəzi hallarda güzəştlər tətbiq olunsa da, Mərkəzi Bankın yeni qaydaları bu məsələyə əlavə məhdudiyyətlər gətirir. Buna görə də həmin dəyişikliyin kredit bazarına təsirinin çox böyük olacağını düşünmürəm".

Ekspert bildirib ki, kreditləşməyə daha ciddi təsir göstərə biləcək dəyişiklik isə gəlirlərin qiymətləndirilməsi ilə bağlıdır:

"Yeni yanaşmaya əsasən, şəxsin rəsmi gəliri olduğu halda, kredit verilərkən onun qeyri-rəsmi gəlirləri nəzərə alınmayacaq. Məsələn, məktəbdə müəllim işləyən şəxsin aylıq rəsmi maaşı 1000-1500 manatdırsa, bank əvvəllər onun repetitorluq fəaliyyətindən də gəlir əldə edə biləcəyini ehtimal edərək daha yüksək məbləğdə kredit verə bilərdi. Xüsusilə uzun illər təcrübəsi olan müəllimlərin əlavə gəlirlərinin də nəzərə alınması halları mövcud idi. Yeni qaydalara əsasən isə rəsmi gəliri olan şəxsin kredit qabiliyyəti əsasən həmin gəlir əsasında qiymətləndiriləcək. Qeyri-rəsmi gəlirlərin nəzərə alınması isə ümumiyyətlə rəsmi gəliri olmayan şəxslərlə bağlı proqnozlaşdırma zamanı mümkün ola bilər. Bu dəyişikliklər nəticə etibarilə bəzi şəxslərə verilən kreditlərin məbləğinin azalmasına səbəb ola bilər. Əsas məqsəd isə problemli kreditlərin artmasının qarşısını almaqdır. Bu baxımdan, qaydaların tətbiqinin məqsədini başa düşmək mümkündür".

Röyalə Xəyal

Telegramda izləyin