"Sosial media uşaqların psixi sağlamlığının pisləşməsinin əsas səbəblərindən biridir" - DEPUTAT

"Sosial media uşaqların psixi sağlamlığının pisləşməsinin əsas səbəblərindən biridir" - DEPUTAT"Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 17-ci maddəsinin 6-cı bəndində də qeyd olunur ki, "Uşaq hüquqlarının həyata keçirilməsinə dövlət nəzarət edir". Uşaq hüquqlarına dair qoşulduğumuz beynəlxalq konvensiyalar da bunu tələb edir" , - bunları Sonxeber.az -a danışan deputat Pərvanə Vəliyeva deyib:

"Prezident İlham Əliyev tərəfindən 27 fevral 2026-cı ildə imzalanmış "Uşaqların rəqəmsal mühitdə zərərli məzmun və təsirlərdən qorunması ilə bağlı tədbirlər haqqında sərəncam" sosial şəbəkələrin tənzimlənməsi ilə bağlı yeni hüquqi mexanizmlərin hazırlanması, məktəblərdə cihaz istifadəsinə qaydaların müəyyən edilməsi, kurikulumlara rəqəmsal savadlılıq və kibertəhlükəsizlik mövzularının daxil edilməsi, həmçinin valideyn və uşaqlar üçün maarifləndirmə tədbirlərinin həyata keçirilməsini nəzərdə tutur. Həmçinin, cari ilin əvvəlində "Uşaq hüquqları haqqında" AR qanunu da rəqəmsal mühitdə uşaqların hüquqlarının qorunmasına və yeni tənzimləmələrin olmasına diqqət çəkmişdi. Məqsəd uşaqların rəqəmsal mühitdə təhlükəsizliyini və sağlam inkişafını təmin etməkdir.
Azərbaycanda rəqəmsallaşmanın sürətlənməsi və sosial şəbəkələrin uşaqların həyatında erkən yaşdan geniş yer tutması onların rəqəmsal mühitdə daha güclü hüquqi və texnoloji müdafiəsini zəruri edir. Beynəlxalq təcrübəyə əsaslanaraq, uşaqların zərərli məzmundan qorunması, yaş məhdudiyyətlərinin tətbiqi, məlumat təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi və platformaların məsuliyyətinin artırılması hazırda ölkəmizdə aktual məsələdir.
Sosial media uşaqların psixi sağlamlığının pisləşməsinin əsas səbəblərindən biridir. Çoxsaylı xarici tədqiqatlar göstərir ki, uşaqlar və yeniyetmələr sosial mediadan nə qədər çox istifadə edirlərsə, depressiyaya düşmə riskləri bir o qədər artır. Eyni zamanda araşdırmalar sübut edib ki, uşaqlar və yeniyetmələr bir aydan artıq müddətdə sosial mediaya məruz qalmanı azaltdıqda və ya tamamilə dayandırdıqda, onların psixi sağlamlığında yaxşılaşma müşahidə olunur. Platformalar uşaqların psixi sağlamlıq böhranının dərinləşməsində mərkəzi rol oynadıqlarını bilirlər. Meta şirkətinin öz daxili araşdırmasına görə, yeniyetmələr narahatlıq və depressiya hallarının artmasına görə Instagram-ı günahlandırırlar.
Hazırda sosial medianın "onlayn vaxtı pula çevirmə" modeli şirkətlərə uşaqlara nifrət dolu, depressiv və problemli məzmun təqdim etməyə imkan verir ki, bu da yeniyetmələrin psixi sağlamlıq böhranını gücləndirmiş ola bilər.

Digər tərəfdən, hesab yaratmadan da bir çox sosial platformaları izləmək mümkündür. Bunu texniki cəhətdən əngəlləmək mümkün ola bilər, ancaq burada uşağın qanuni nümayəndəsinin də məsuliyyəti və nəzarəti artmalıdır. Tətbiq edilən qadağalardan sonra uşaq valideynin ağıllı telefonu və sosial media hesablarını istifadə edəcəksə, tənzimləmələr göstəriciləri yaxşılaşdırmayacaq. Ona görə də, valideynlər də rəqəmsal savadlılığının artırılması üzrə tədbirlərin fəal iştirakçısı olmalıdır.
Bu məqsədlə Azərbaycan Respublikasının İnzibati xətalar Məcəlləsində, "İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiyanın mühafizəsi haqqında" və "Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında" Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilir. Belə ki, sosial şəbəkələrdə fərdi rəqəmsal hesabların açılması üçün minimum rəqəmsal yetkinlik yaş həddi 16 yaş müəyyən olunmuşdur.
Çünki 16 yaşınadək dövrdə uşaqlar ətraf mühiti tam şəkildə dərk etmədikləri üçün müxtəlif qrupların söhbətlərinə qoşulmaları və manipulyasiyaya məruz qalmaları daha asan baş verir. Həmçinin, yaş həddinin müəyyən olunmasında beynəlxalq təcrübəyə də istinad olunub.
Layihəyə əsasən, 16-18 yaş aralığında olan şəxslərin sosial şəbəkə platformalarında fərdi rəqəmsal hesab yaratması, həmin hesablardan istifadə etməsi və məzmun paylaşması yalnız qanuni nümayəndələrinin razılığı və nəzarəti altında mümkün olacaqdır.
Sosial media platformaları, həmçinin, uşaqların paylaşımlara nə qədər baxdıqlarını və nəyə klik etdiklərini izləyərək onları platformada ən uzun müddət saxlamaq üçün fərdi şəkildə məzmun müəyyən edir və davamlı olaraq bu məzmunları onların qarşısına çıxarır. Bu, alqoritmdir. Alqoritmlər həm də uşaqları manipulyasiya edir, uyğun olmayan kontentlərə yönləndirməklə, qəsdən və bilərəkdən onları zərərli məzmunlar izləməyə vadar edir.
Qanun layihəsi, eyni zamanda, sosial şəbəkə platformalarının üzərinə uşaqların təhlükəsizliyinin qorunması, zərərli və təhlükəli məzmunun qarşısının alınması, şəxsi məlumatların mühafizəsi, qanunvericiliyə zidd məlumatların operativ şəkildə aradan qaldırılması və aidiyyəti dövlət qurumları ilə əməkdaşlıq edilməsi kimi mühüm öhdəliklər qoyulur.
Qanun layihəsinin qəbul olunması rəqəmsal məkanda uşaqların hüquqlarının müdafiəsinin gücləndirilməsinə, daha təhlükəsiz informasiya mühitinin formalaşdırılmasına, sosial media platformalarının fəaliyyətinə dair hüquqi mexanizmlərin təkmilləşdirilməsinə və dövlətin nəzarət imkanlarının artırılmasına mühüm töhfə verəcəkdir. Onu da qeyd edim ki, "YouTube Kids", uşaqlar üçün zehni inkişaf etdirən digər proqramlar, təhsil platformaları və videokonfrans xidmətləri isə sosial media kimi qiymətləndirilmir. Uşaqların rəqəmsal mühit üzrə savadlılığı artırılan zaman onlar, həmçinin, doğru proqramlara istiqamətləndirilməlidir".


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 818   Tarix: 10 iyun 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Rəşid Mahmudovun evində partlayış baş verib?

Sosial şəbəkələrdə tanınmış həkim, tibb elmləri üzrə fəlsəfə doktoru Rəşid Mahmudovun evində qaz partlayışı baş verməsi ilə bağlı iddialar yayılıb. xəbər verir ki, paylaşımlarda iddia olunub ki, parlayış həkimin Badamdarda yerləşən evində baş verib. Məsələ ilə bağlı Rəşid Mahmudovla əlaqə saxladıq. Həki

17 noyabr
.

Deputat Ağalar Vəliyevin oğluna məxsus "Kristal Bakı" vətəndaşları aldadır?

Ölkənin aparıcı tikinti şirkətlərindən biri olan "Kristal Bakı" ASC (VÖEN - 3103396091) satışa çıxardığı mənzilləri alıcılara fərqli qiymətlərlə təqdim edir. "Real Azərbaycan" xəbər verir ki, şirkətin rəsmi saytı - " vasitəsilə satışa çıxarılan mənzillərin aylıq ödəniş məbləğlər

16 noyabr
.

Bu ərazilərə qar yağır

Azərbaycanda müşahidə olunan faktiki hava açıqlanıb. Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən -a verilən məlumata görə, ölkə ərazisində qeyri-sabit yağıntılı və küləkli hava şəraiti davam edir. Bəzi dağlıq ərazilərdə - Altıağac, Xınalıq, Qrız, Quba, Qusar, Şahdağ, Kəlbəcər, Laçın və Qubadlıda arabir qa

16 noyabr
.

"Mahal MTK"da rüşvət və özbaşınalıq - Müştəriləri belə aldadırlar

Sumqayıt şəhərində fəaliyyət göstərən "Mahal MTK" tərəfindən tikilib sakinlərə təhvil verilməli olan mənzillərlə bağlı ciddi problemlər yaranıb. Tikinti şirkətinin qanunsuz tələbləri və vədlərinə əməl etməməsi vətəndaşların haqlı narazılığına səbəb olub. Məlumata görə, "Mahal MTK"

16 noyabr
.

Gürcüstanda azərbaycanlı gəncin meyiti tapıldı

Gürcüstanda azərbaycanlıların kompakt yaşadığı Marneuli rayonunda faciəvi hadisə baş verib. "Qafqazinfo" yerli mediaya istinadən xəbər verir ki, rayonun Təzəkənd kənd sakini 26 yaşlı Emil Məmmədovun meyiti yaşadığı evdə tapılıb. Onun ölüm səbəbinin müəyyənləşdirilməsi məqsədilə Gürcüstanı

16 noyabr
.

Mediaya ayrılan pul çox azdır - Deputat

Mediaya ayrılan pul çox azdır. xəbər verir ki, bunu Milli Məclisin bu gün keçirilən plenar iclasında 2027-ci ilin dövlət büdcəsi zərfinin müzakirəsində deputat Hikmət Babaoğlu deyib. Deputat bildirib ki, düşüncəni, milli düşüncə platformasının keyfiyyətini təyin edən mediadır, televiziyalardır, televiziy

16 noyabr
.

Milli kimliyin qorunması, Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği və informasiya təhlükəsizliyinin strateji əhəmiyyəti

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin milli radio və televiziya yayımının yubileyi münasibətilə televiziya və radio işçilərinə ünvanladığı müraciət ölkəmizin informasiya siyasətinin prioritetlərini, milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasının əhəmiyyətini və teleradionun dövlətçilik tariximizdək

16 noyabr
.

Saatlıq əməkhaqqı sistemi tətbiq ediləcək

Azərbaycanda saatlıq əməkhaqqı sistemi tətbiq ediləcək. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu, Milli Məclisin bu gün keçirilən iclasında müzakirə edilən Əmək Məcəlləsinə təklif edilən dəyişiklikdə əksini tapıb. Layihəyə əsasən, aşağıdakı hallardan biri olduqda saatlıq əməkhaqqı müəyyən ediləcək:

17 noyabr
.

Milli Məclis gələn ilin büdcə zərfini I oxunuşda müzakirə edir

Milli Məclisin bu gün keçirilən plenar iclasında gələn ilin büdcə zərfi, o cümlədən "2027-ci il dövlət büdcəsi haqqında" qanun layihəsi müzakirəyə çıxarılıb. xəbər verir ki, gələn il büdcənin gəlirləri 39 milyard 254 milyon manat (o cümlədən mərkəzləşdirilmiş gəlirləri 38 milyard 518 milyo

16 noyabr